Zondag 26/06/2022

'Oorlog aan de oorlog'

Op dezelfde dag waarop Jan Hoet in Gent zijn SMAK openbokst, doet een tiental prominenten in Aalst een poging om de 'menschen' alsnog een geweten te schoppen. Elk van hen zal een fragment voorlezen uit Boons Mijn kleine oorlog (1946): een 'literair' benefiet voor Kosovo.

In de Memoires van de Heer Daegeman (1975), die je samen met Verscheurd Jeugdportret gerust als de memoires van Boon zelf kunt beschouwen, zegt een zekere Paul-Louis (u hebt 'm?): "Ook al schop je 99 mensen op 100 een geweten, er blijft dan nog één smeerlap over en die wordt president." Ondanks de actualiteitswaarde ervan komt de uitspraak, gezien in het licht van het hele oeuvre van Boon, zeker niet als een volslagen verrassing, zeker niet sinds hij het einde van Mijn kleine oorlog wijzigde van de geëngageerde oproep "Schop de menschen tot zij een geweten krijgen" in de veeleer gelaten woorden "Wat heeft het alles voor zin?" Voor zover we kunnen spreken van een keerpunt, zit dat er al aan te komen in de roman Vergeten Straat, die eveneens in '46 verscheen. Het boek verhaalt de geschiedenis van een Brusselse straat, die door een muur van de buitenwereld is afgesneden. Boon schept hier een soort 'reservaat', dat hij in leven hoopt te houden door het hermetisch af te sluiten. Het plan mislukt: uiteindelijk is het de kapitalistische maatschappij zelf die iedereen komt 'bevrijden' die zich voordien aan de tirannie van die maatschappij had weten te onttrekken. Een afknapper: het is duidelijk dat het moreel pessimisme het sociaal optimisme in de schaduw stelt. Het is een zeer wrange Boon-gedachte dat de menselijke vrijheid nooit meer dan een hersenschim zal zijn. Lijkt alles vóór Mijn kleine oorlog nog geschreven vanuit een sterk antikapitalistisch gevoel, dan is na Mijn kleine oorlog veeleer sprake van een analyse van de 'condition humaine'. Boon plaatst vanaf dan zijn thema's in een universeel kader, en tegelijkertijd begint voor de romancier, die tot dan toe in het voetspoor van Walschap en Zielens had gelopen, de experimentele periode. Dat experiment zie je voor het eerst in Mijn kleine oorlog. De ultieme oproep om volgende zaterdag massaal van de partij te zijn kwam uit de pen van Willem Elsschot. In de inleiding bij Mijn kleine oorlog schreef hij: "Schaart u onder Boons vaandel, want zijn Kleine Oorlog is niets anders dan de 'oorlog aan de oorlog'."

Zaterdag 8 mei wordt de expo 'Fabrieksstad Aalst' geopend: het startschot voor een hele reeks activiteiten n.a.v. het Boonjaar. Omdat Tom Van Dycks Dans in de schoot der vrouw niet tijdig klaar raakte, werd een alternatief 'eerbetoon aan Boon' in elkaar gebokst. Etienne Vermeersch, Erwin Mortier, Roger Raveel, Sarah De Roo, Jo Boon, Robbe De Hert, Piet Van Eeckhout, Kris Humbeeck e.a. zullen elk een fragment voorlezen uit Mijn kleine oorlog. De opbrengst gaat integraal naar de slachtoffers van het Kosovo-drama. Aanvang: 20 uur. Tickets: 053/73.28.12. Info: 03/272.40.41 (Behoud de Begeerte).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234