Zondag 15/12/2019

Sociale onrust

Ook vandaag blijven ruim honderd Lidl-filialen dicht: "De klanten zullen wel terugkeren"

Beeld BELGA

Ook vandaag blijven ruim honderd Lidl-filialen dicht. Een akkoord komt wellicht niet voor woensdag: dan zit de socialistische vakbond opnieuw samen 'om zich te beraden over een verdere strategie'. Intussen worden alle Belgische distributiecentra geblokkeerd en liggen verse producten te verpieteren in de gesloten winkels.

"Het zal morgen niet anders zijn", vertelde secretaris Jan De Weghe van de socialistische vakbond BBTK zondag. Hij vermoedt dat de filialen die zaterdag actie hebben gevoerd, dat ook vandaag zullen doen. Ook de directie van de Duitse discounter verwacht een scenario zoals zaterdag. Sinds zondagnamiddag wordt het distributiecentrum van het West-Vlaamse Wevelgem geblokkeerd door de Franstalige vakbond in samenwerking met de Vlaamse socialistische bond, die solidair wil zijn. Zondagavond is daar het laatste distributiecentrum bijgekomen, in Sint-Niklaas. Daar gaat het om een lokale actie.

In Wevelgem willen de vakbondslieden dan weer verhinderen dat er goederen naar Waalse filialen gaan. "We ontdekten om vijf uur dat ook van Wevelgem producten naar Wallonië worden vervoerd en hebben ingegrepen", aldus De Weghe. Wanneer de blockages ophouden, hangt volgens De Weghe van de Waalse collega's af.

In ongeveer een derde van alle Lidl-filialen voert personeel sinds woensdag actie tegen een te hoge werkdruk. Een verzoeningspoging tussen directie en vakbonden mislukte vrijdagnacht. Daardoor blijven de filialen voor een zesde dag op een rij gesloten. Verse producten, met een beperkte houdbaarheidsdatum, bereiken hun limiet, over diepvriesproducten zijn er minder zorgen. "We hebben de elektriciteit niet uitgezet."

 Verspilling

Lidl wil groenten en fruit die niet verkoopbaar, maar wel nog eetbaar zijn, aan voedselbanken geven. Dat lukt moeilijk, want in gesloten filialen kan niets weggehaald worden. "We betreuren dat ten zeerste, maar het weegt niet op tegen arbeidsomstandigheden die we aanklagen", zegt De Weghe. Zijn collega bij de liberale vakbond, Thomas Vanbiervliet, beklemtoont dat het voedsel zorgvuldig is achtergelaten. "We willen niet dom doen met eten. We hebben geen elektriciteit uitgezet. Alles blijft zo goed mogelijk bewaard."  

Fruit en groenten hebben nog een beetje tijd, dierlijke producten niet. Die mogen sowieso niet gedoneerd worden. In principe worden vers vlees en vis na enkele dagen sterk afgeprijsd en alsnog verkocht. Colbrandt maakt zich geen illusies. De houdbaarheidsdatum van vers vlees en vis in de filialen die al sinds woensdag dicht zijn, is verstreken. "De producten waar we nergens mee terechtkunnen, worden opgehaald in bioboxen en verwerkt tot biogas."

"De producten waar we nergens mee terecht kunnen, worden opgehaald in bioboxen en verwerkt tot biogas", zegt woordvoerder Isabelle Colbrandt. Beeld BELGA

Intussen zien ook leveranciers hun omzet dalen. Waarnemers schatten het verlies van een enkel filiaal op gemiddeld 40.000 euro per dag. Leveranciers delen in de klappen. "Wij vragen hen om minder te leveren, of de oogst uit te stellen. Ook zij lijden omzetverlies", geeft Colbrandt toe. Druk van de leveranciers om snel tot een oplossing te komen, voelt de directie niet. Lidl verwacht dat een heropstart van de winkels vlot zal verlopen. De schappen met verse producten zullen niet of nauwelijks leeg blijven. "We werken met korte ketens en kunnen snel schakelen", klinkt het zelfzeker.  

E-commerce

Lidl is een grote internationale speler, maar het verlies in België is hoe dan ook "gigantisch", stelt retailexpert Jorg Snoeck. Op korte termijn krijgt het marktaandeel zware klappen. "Dat maken ze dit jaar niet meer goed." De acties bij Lidl passen volgen Snoeck bij een sector die in nood is. Het traditionele model staat onder druk: "E-commercespelers staan voor de deur.  Er is geen weg terug."

Supermarktketens wapenen zich volgens Snoeck tegen de komst van e-commercebedrijven als Amazon. Dat Lidl toch voorstelt om de komende zes maanden een extra voltijdse werknemer per filiaal in dienst te nemen, vindt hij "ongelooflijk straf". "Dat zijn driehonderd werknemers." Snoeck is bijgevolg hard voor de socialistische bond: "Ze hebben het contact met de realiteit verloren."

Klanten die afgelopen weekend hun inkopen bij de concurrentie deden, zullen terugkomen, zegt Els Breugelmans (KU Leuven), van de onderzoekseenheid marketing. "Consumenten zijn gewoontedieren. Eén crisis is niet genoeg om gedrag te wijzigen, tenzij de acties nog weken aanslepen." De discounter zal volgens haar snel een akkoord willen. "Het begin van de week is qua omzet minder belangrijk, maar Lidl wilt niet nog een zaterdag missen." 

Wat vinden de andere bonden?

De liberale en christelijke vakbond gingen vrijdagnacht akkoord met het voorstel van de directie. De socialistische vakbond, de grootste van de drie, niet. Hun beslissing kan buiten de eigen achterban op weinig begrip rekenen. "Wij vinden het voorstel een aanvaardbaar beginpunt om verdere gesprekken te voeren. Het is niet nodig om nog acties te ondernemen", zegt secretaris Thomas Vanbiervliet van het liberale ACLVB.

De directie beloofde dat iedere winkel de komende zes maanden 42 werkuren per week extra zou kunnen inzetten, wat neerkomt op een extra voltijdse werknemer. In die zes maanden zou onderhandeld worden over een reeks knelpunten, wat uiteindelijk moet leiden tot een nieuw cao.

"Wij hadden graag een akkoord gehad, maar konden ons niet vinden in de beperking van de extra 42 werkuren tot zes maanden", zegt De Weghe van de socialistische bond. "De directie redeneert dat die zes maanden volstaan om tot een finaal akkoord te komen. Wij willen dat die extra uren er komen voor onbepaalde duur of tot er een akkoord is. Waarom kan de directie die garantie niet geven? Zij hebben geen vertrouwen in ons en wij vertrouwen hen niet."

"Het moet ook economisch haalbaar zijn", klinkt het bij Lidl. "We hebben een voorstel op tafel gelegd dat meer biedt dan gevraagd. Veel verder kunnen we niet gaan. Wij hebben het vertrouwen van twee partijen, en wachten nu op een signaal van de socialistische bond", zegt woordvoerder Colbrandt. Dat komt er ten vroegste woensdagochtend. Sinds vrijdagnacht is er niet meer gesproken tussen de directie en de vakbonden.

Leden van de christelijke bediendebond LBC-NVK gingen zaterdag hier en daar opnieuw aan het werk. Secretaris Johan Lippens was scherp voor de socialistische bond. "Het doet ons denken dat BBTK een verborgen agenda heeft en niet bezig is met het belang van het personeel." Lippens vreest dat BBTK zal verhinderen dat winkels opengaan. De Weghe ontkent dat. "Wij zullen mensen niet tegenhouden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234