Woensdag 21/10/2020
Beeld DM

ColumnSabrine Ingabire

Ook van inefficiënte leiders moeten we meer eisen dan voortdurende middelmatigheid

Sabrine Ingabire is journalist en schrijver. Ze is aan de slag bij NRC Handelsblad in Amsterdam. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Mais si tu restes bloquée à l’étranger, tu seras virée.” Mijn tantes woorden aan de telefoon drukten dinsdag haar bezorgdheid uit: als je in het buitenland vastzit, zul je ontslagen worden, vertelde ze me. Ik zit momenteel vast in Zuid-Afrika, oorspronkelijk in Johannesburg en sinds woensdag in Kaapstad, waar rechtstreekse vluchten naar Amsterdam het meest betaalbaar zijn.

Afgelopen dinsdag bevestigde hoe onvoorbereid onze instellingen zijn op deze crisis. Dezelfde landen die tot een week geleden laks omgingen met Covid-19 lieten me toen weten dat ze hun gestrande burgers zouden overlaten aan de kapitalistische bevliegingen van luchtvaartmaatschappijen. Tickets liepen op tot 4.000 euro. “Kom naar huis”, zo luidde het bij de Belgische en Nederlandse ambassades. “Maar we kunnen en zullen en willen je daarbij niet helpen tot je bijna dood valt.” (Ik parafraseer.)

Intussen plande de Belgische staat toch enkele repatriëringsvluchten. Dit had het plan van dag één moeten zijn. Staten moeten erkennen dat ze verantwoordelijkheden hebben tegenover hun burgers die veel verder strekken dan mijn huidige first world problem. Om zulke ziektes van in het begin serieus te nemen, om doeltreffende maatregelen te nemen nog voor het zo erg wordt als het nu in veel westerse landen is, om plannen klaar te hebben als crises dan toch plaatsvinden. Ook van inefficiënte en vaak incompetente leiders als de onze moeten we meer en beter blijven eisen dan voortdurende middelmatigheid.

Op afstand werken

Even terug naar dinsdag, terwijl mijn tante mijn gefrustreerde huilbuien negeerde om belangrijke onderwerpen te kunnen aansnijden. “Je zult ontslagen worden", zei ze. De grote angst van vluchtelingen, dat hun kind zijn of haar werk verliest. “Maar neen”, antwoordde ik. “Ik kan vanaf afstand werken, maak je niet ongerust.” Zij, die in de zorg werkt en bijna iedere dag naar het ziekenhuis moet en wil gaan (“de patiënten hebben ons nodig”), had zelfs niet gedacht aan hoe ik inderdaad op afstand mag werken. Veel mensen beseffen niet wat een privilege het is om thuis te kunnen werken, of om maandenlang comfortabel thuis te kunnen blijven en dit te beschouwen als een ‘rustpunt’ en een ‘moment om te reflecteren op je leven’.

Dagelijks zie ik berichten en Instastories van groepen die deze periode niet heelhuids zullen doorkomen. Freelancers en kunstenaars, werknemers bij rijke multinationals, sekswerkers, kleine ondernemingen. Mensen voor wie geen of slechts middelmatige oplossingen bestaan. Die niet weten hoe ze hun huur of boodschappen zullen betalen. Zonder vrienden of familie om te helpen. Mensen die nu thuisblijven zonder te weten wat er op hen te wachten staat als ze de buitenwereld weer vrij mogen bewandelen.

Een gevolg van onze individualistische kapitalistische maatschappij is hoe de verantwoordelijkheid steeds bij de individuen wordt gelegd en niet bij onze staatshoofden. Net als hoe ik zelf moet uitzoeken hoe veilig naar huis te keren, moeten de bovengenoemde groepen zelf maar gepaste oplossingen vinden voor hun problemen. Alsof de overheden hier niets aan kunnen doen. Alsof ze niet kunnen beslissen om – tijdelijk – alle basiskosten af te schaffen. Alsof ze geen basisinkomen (hadden) kunnen invoeren.

Daklozen aan het station Brussel-Centraal. ‘Ze moeten zich thuis isoleren terwijl ze geen thuis hebben.’Beeld Wouter Van Vooren

Hoelang nog voor we ons economisch systeem heroverwegen (lees: omvergooien)? Want dit komt niet goed. Als er dan toch oplossingen gevonden worden voor zij die financieel getroffen worden door de crisis (de Vlaamse overheid neemt de energiefactuur over van technisch werklozen, bijvoorbeeld) zijn deze vaak niet doeltreffend voor de armste en zwakste mensen in de maatschappij. Gaan we ervan uit dat mensen die vorige maand al worstelden om eten te kunnen kopen deze crisis überhaupt zullen overleven?

Om nog te zwijgen over de vluchtelingen en asielzoekers en mensen zonder papieren en dakloze mensen die zich ‘thuis’ moeten isoleren terwijl ze geen thuis hebben en terwijl er niet genoeg opvangplaatsen worden geregeld en terwijl asielcentra mensen afwijzen en terwijl de staat geen (andere) oplossingen biedt. Zullen we eens tellen hoeveel lege huizen en panden er in België zijn? Genoeg om iedereen op een menselijke manier op te vangen, vermoed ik. Maar ook een pandemie blijkt niet genoeg om empathie op te wekken bij de rijke huurbazen en staatsleiders. Het kapitalisme overwint het steeds van de menselijkheid.

Ik denk op dit moment vaak aan ‘Hands Held High’ van Linkin Park, een van mijn lievelingsliedjes als tiener. Tiener Sabrine hoorde ‘when the rich wage war, it’s the poor who die’, blijkbaar een citaat van Jean-Paul Sartre, en ging voor het eerst nadenken over de impact van economische ongelijkheid op oorlog. Toen dacht ik dat het slechts gold voor rijke leiders tegenover armere landen; als Bush oorlog voert, zijn het Irakezen die sterven. Nu besef ik dat het veel dieper ligt dan dat. Het gaat niet alleen over oorlogen of over wereldleiders tegenover armere burgers. ‘It’s the poor who die’ bestaat op zichzelf. Want in een kapitalistische wereld zijn het altijd de arme mensen die men zal laten sterven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234