Donderdag 06/05/2021

Ook Spaans openbaar ministerie wil vrijlating Pinochet

MADRID / BRUSSEL

REUTERS EN EIGEN BERICHTGEVING

In een brief aan het hooggerechtshof in Madrid heeft de Spaanse openbare aanklager Pedro Rubira gevraagd de voorlopige hechtenis van de Chileense ex-dictator Pinochet op te schorten. Met andere woorden: het internationaal aanhoudingsbevel dat Spanje tegen hem had uitgevaardigd te herroepen. Volgens Rubira geniet Pinochet, in tegenstelling tot wat de Britse Law Lords tot twee keer toe hebben geoordeeld, wel degelijk politieke onschendbaarheid. Rubira's verzoek om Pinochet vrij te laten komt er op het moment dat mensenrechtenverenigingen zich al ongerust maken over een mogelijke 'minnelijke schikking' tussen Chili en Spanje. Diezelfde verenigen reageerden gisteren, net zoals krantencommentatoren en politici, woedend.

Het argument dat de Spaanse openbare aanklager uitspeelt om Pinochet vrij te pleiten is de lange gevangenisstraf die de generaal in Londen uitzit zonder dat er echt schot in de zaak komt. "Er zijn meer dan vijf maanden voorbijgegaan sinds tegen de aanhouding in beroep is gegaan - zonder dat er een uitspraak is gevolgd. Artikel 17 van de Spaanse grondwet, over het recht op vrijheid, is daarmee geschonden," aldus Rubira.

Maar Rubira speelt nog andere troeven uit.In de periode waarin de Pinochet aangewreven feiten (verdwijning, foltering, moord) plaatsvonden was hij staatshoofd. Volgens Rubira's interpretatie van de Spaanse grondwet geniet de Chileense generaal daarom politieke onschendbaarheid. In zijn brief vergelijkt de openbare aanklager de officiële status die Pinochet tijdens zijn bewind in Chili had zowaar met de huidige positie van koning Juan Carlos in Spanje. "En is ook die niet onschendbaar?"

Ten slotte vindt Rubira dat de feiten gepleegd na 8 december 1988 - de datum waarop Groot-Brittannië de VN-Conventie tegen Foltering ondertekende en vanaf wanneer Pinochets daden volgens de Britse Law Lords strafbaar zijn - niet overeenstemmen met de aantijgingen die de Spaanse onderzoeksrechter Garzón, zowat Rubira's aartsvijand, heeft aangewend om Pinochets arrestatie te eisen. Garzón wou de senator voor het leven in de eerste plaats laten berechten voor verdwijningen, folteringen en moorden, die kort voor en na 11 september 1973 hadden plaatsgevonden, de dag waarop de generaal zijn coup pleegde en president Allende "zelfmoord liet plegen".

Dat er de voorbije dagen steeds meer gespeculeerd wordt over de mogelijke vrijlating van Pinochet is geen toeval: over weinige weken beginnen in Londen de hoorzittingen over diens uitlevering aan Spanje. Hoewel ze dat zelf vooralsnog ontkennen, lijken de regeringen van Chili en Spanje er nu alles voor over te hebben om het niet zover te laten komen.

Zo lekte begin deze week uit dat de Chileense minister van Buitenlandse Zaken Juan Gabriel Valdés zijn Spaanse collega Abel Matutes een brief geschreven had waarin hij Spanje voorstelde met Chili tot "een minnelijke schikking" te komen - een internationaalrechtelijke procedure waartoe precies de VN-Conventie tegen Foltering de mogelijkheid biedt. De procedure zou erin bestaan dat een Spaanse, een Chileense en een neutrale rechter zich over de zaak-Pinochet uitspreken en ze zou er de facto op neerkomen dat de Britse justitie de ex- dictator moet laten gaan.

De door Chili voorgestelde uitweg, in het jargon arbitrage geheten, stootte in Spanje echter op zo'n golf van protest dat de Spaanse regering prompt verzekerde niet van plan te zijn de zaak-Pinochet buiten de normale rechtsgang te laveren. Ook het idee van openbaar aanklager Rubira zorgt intussen voor heel wat commotie: "De vrijlating van Pinochet zou een juridisch schandaal van de bovenste plank zijn," merkte de anders erg conservatieve krant ABC op.

"Overigens, een regering kán een zaak niet zomaar aan de rechtspraak onttrekken," zegt de Antwerpse UIA-hoogleraar internationaal recht Chris van den Wyngaert, vorig jaar zelf aangezocht om Pinochet te verdedigen, een uitnodiging die ze afwees. "In Frankrijk had je vroeger wel zoiets als het negatief injunctierecht, een middel dat de vorige Franse regering nog heeft ingezet om de zaak-Tibéri (over omkoopschandalen in de Parijse stadsadministratie, ld) aan justitie te onttrekken, maar in Spanje bestaat zo'n recht volgens mij niet."

Van den Wyngaert denkt overigens dat de publieke opinie de arbitrage niet zou slikken. "Chili heeft de VN-Conventie tegen Foltering nooit ernstig genomen en nu wil het daar plots een artikel uit halen om Pinochet vrij te krijgen en eventueel in eigen land te berechten? Erg serieus lijkt me dat niet." (LD)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234