Zondag 05/07/2020

Ook saai kan stresserend zijn

Dokter Luc Swinnen weet waarover hij het heeft. Al meer dan twintig jaar wijdt hij zich aan het bestrijden van stress. Dat doet hij niet alleen als bedrijfsconsulent maar ook als individuele coach. Zowel in binnen- als buitenland is hij een gewaardeerd expert. “Sinds de economische crisis is losgebroken, stijgt het aantal aanvragen voor stresscoaching in mijn praktijk”, zegt Swinnen. “Dit jaar heb ik al meer dan 105.000 mensen gemeten op stresssymptomen. Dat is onwaarschijnlijk veel. Vroeger ontving ik vooral werknemers die door hun bedrijf werden gestuurd. Maar de afgelopen maanden komen de mensen op eigen houtje en betalen ze zelf. Zo hoog is de nood aan stresscoaching.”

Een van de opmerkelijkste bevindingen in uw boek is de zogenaamde bore-out. Moeverveelde mensen met stress?

Swinnen: “Als je meer moet doen dan je kunt, dan is er een gevaar op burn-out of het zogenaamde ‘opgebrand’ zijn. Maar als je meer kunt en wilt doen dan je mag, dan dreigt er een bore-out. Dan voel je je nutteloos en leeg. Burn-out en bore-out zijn beide energieziektes: de balans tussen hoe je je energie besteedt en wat je kunt of wilt, is zoek. De flow is weg. Vergelijk bore-out gerust met een pudding die ineenzakt. Je hebt zoveel energie maar je kunt er niets mee doen. Dan implodeer je bij wijze van spreken. “Ik vergelijk het ook weleens met de ergste straf uit de middeleeuwen: de eenzame opsluiting. Je zit vast en je wilt eruit. Bore-out is een groot taboe in Vlaanderen, want wie wil het risico lopen om door zijn collega’s als een klagende luiaard te worden bestempeld? De ziekte werd pas vorig jaar ontdekt. Het betekende een doorbraak in mijn branche. In het verleden werden heel wat patiënten fout behandeld omdat bore-outpatiënten dezelfde typische stresssymptomen vertonen. Dat was misleidend.”

Wie zijn de risicopatiënten voor een bore-out?

“Vooral werknemers met een routineuze job in sectoren waar je vaak dezelfde handelingen moet uitvoeren. Saaiheid kan zwaar doorwegen. Altijd hetzelfde doen is niet goed voor een mens. Een gezond individu heeft uitdagingen nodig. Het bekendste geval van bore-out was voor mij wijlen prinses Diana. Zij probeerde de verveling in haar leven te compenseren met allerlei avonturen. Tijdens haar leven werd ze door critici beschimpt als een hysterica, maar ik had persoonlijk met haar te doen. Ze vertoonde typisch symptoomgedrag. Dat ze voortdurend op de vlucht was en haar extreme verlegenheid waren daar het bewijs van. Nu ja, bore-out komt in die kringen wellicht vaker voor dan je zou denken.”

U vermeldt ook dat een bore-out samen kan gaan met een burn-out. Dat moet de hel zijn.

“Ja, dat zie ik onder meer in het onderwijs en in de verpleegsector. Die jobs vereisen een grote inzet en nauwkeurigheid, maar tegelijkertijd zijn ze bijzonder repetitief. Er is nogal weinig afwisseling. Er wordt dus energie weggezogen en tegelijkertijd is er maar weinig om energie uit te halen.”

Toch zegt u duidelijk dat u geen negatieve boodschap wilt brengen. Stress kun je op een leuke manier bestrijden.

“Absoluut. Ik wil een positieve bijdrage leveren met mijn boek. In deze tijden van economische crisis kunnen de mensen iets gebruiken wat hen opkikkert. Ik wil duidelijk maken dat je stress kunt voorkomen én indijken. En als je stress hebt, is er een behandeling mogelijk. Bij burn-out is het devies rusten en stilletjesaan weer actief worden. Bij bore-out werk ik vanuit een positieve psychologie. Ik benadruk wat goed is. Ik stimuleer activiteiten waar mijn patiënten energie uithalen. Datgene waar ze hun positieve energie vandaan halen, versterk ik. Geleidelijk aan verdwijnt dan hun gevoel van reddeloosheid, net als de andere stresssymptomen. Vroeger deed men aan symptoombestrijding. Nu gaan we een stapje verder. En het helpt.”

Kunt u de typische stresssymptomen nog eens opsommen? Want bijna iedereen klaagt weleens over stress.

“Er zijn de lichamelijke of psychosomatische klachten zoals nekpijn, spierpijn en maagklachten. Emotionele klachten zoals angstaanvallen, nervositeit of neiging tot huilbuien. Mentale kwaaltjes zoals verstrooidheid, geheugenverlies en concentratieproblemen. En tot slot heb je de gedragsveranderingen zoals opvliegendheid en sociale isolatie. Als je bij jezelf merkt dat je veel last hebt op deze vier niveaus, dan heb je stress. Het valt me trouwens op dat er een nieuwe categorie van stressgevoeligen bij is gekomen: de singles. Een op de drie onder ons is gescheiden of single, soms zonder afdoend sociaal netwerk en dus eenzaam. Ook laagopgeleiden en nieuw samengestelde gezinnen zijn erg stressgevoelig.”

U maakt zich bijzonder veel zorgen over kinderen. Een op de drie lijdt volgens u aan stress. Dat is een verontrustend hoog cijfer.

“Ik heb veel kinderen bevraagd aan de hand van een speciale vragenlijst over stressgerelateerde klachten en hun oorzaken. Rond het negende levensjaar had maar liefst 33 procent van de bevraagde kinderen stressklachten, sommigen waren zelfs suïcidaal. Kinderen hebben specifieke spiegelneuronen in hun hersenen, waardoor ze zich spiegelen aan het gedrag van anderen. Ze leren door volwassenen te imiteren. Daarbij komt dat ze al vanaf hun vierde meegesleurd worden in de ratrace. Ze moeten presteren en uitmunten in activiteiten. Dat is ongezond. Niemand lijkt interesse te hebben in de verontrustende studies over stress bij kinderen. Ik heb al bij verschillende deuren aangeklopt en tot nog toe heb ik nergens reactie gekregen. Wellicht is de politiek hier niet in geïnteresseerd om de simpele reden dat kinderen nog niet kunnen stemmen.”

Kunt u ons alvast één goede tip geven om stress zowel bij jong als oud te lijf te gaan?

“Alles begint in het hoofd. Hoe je op dingen reageert is bepalend. Een negatieve gedachtegang is nefast. In mijn boek heb ik vele vragenlijsten en actietips beschreven. Je zou ervan opkijken hoe vaak we ons gek en gestrest laten maken door negatieve overtuigingen en onhaalbare doelen. Daar moeten we mee ophouden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234