Woensdag 20/11/2019

racisme

Ook op internet kun je niet alles roepen

Nederlands voetbalelftal werd na een voetbalselfie het onderwerp van racisme op sociale media. Beeld ANP

Een selfie van het Nederlands Elftal ontlokte dit weekend racistische reacties op sociale media. Minister Opstelten van Justitie (VVD) noemt de zaak 'walgelijk' en het OM gaat onderzoek doen naar de mogelijkheden tot vervolging. Kunnen onlinebeledigingen juridisch door de beugel?

"Losgebroken van de ketenen", "allemaal zwarte pieten","FC Aap": de reacties op de Facebookpagina van website Voetbalzone laten weinig ruimte voor interpretatie. Hoewel de groepsselfie - met onder anderen Leroy Fer, Gregory van der Wiel, Georginio Wijnaldum en Memphis Depay - inmiddels van de pagina is verwijderd, gingen screenshots dit weekend het internet over.

Op Twitter ontstond ophef over de racistische uitlatingen. Bekende Nederlanders als cabaretier Ruben van der Meer, zangeres Hadewych Minis en schrijver Robert Vuijsje deelden de foto uit protest. Aanvoerder van het Nederlands elftal Robin van Persie riep op tot actie. "Ik denk dat het tijd is om die mensen keihard aan te pakken," aldus de voetballer.

Juridische gevolgen?

Kunnen uitspraken op sociale media juridische gevolgen hebben? Jazeker, zegt hoogleraar strafrecht Piet Hein van Kempen van de Radboud Universiteit Nijmegen. "Op alle uitingen op het internet is het strafrecht van toepassing. Het kan natuurlijk niet dat je in de gewone maatschappij geen mensen mag beledigen, maar dat het op internet ineens wel mag."

Dat betekent niet dat elke onlinebelediging tot een veroordeling leidt. "Het ligt er erg aan wat precies is gezegd en wat de omstandigheden waren," aldus Van Kempen. Vorige week nog werd een man veroordeeld die was aangeklaagd wegens smaad, laster, bedreiging en stalking via sociale media. Hij moet een schadevergoeding van 5.000 euro betalen en alle beledigende blogs en tweets verwijderen.

Maar soms is het ingewikkeld om mensen te vervolgen op basis van online-uitspraken, voegt Peter Rodrigues, hoogleraar immigratierecht aan de Universiteit Leiden toe. "Mensen kunnen gemakkelijk hun identiteit verbergen. Het is dan moeilijk hen te vinden."

Beeld AFP

Moeilijkheden

Ook de interpretatie van de uitspraken is vaak een probleem: wat bedoelde de verzender precies met zijn bericht? Zo werd eerder dit jaar een vrouw veroordeeld die op Twitter PVV-leider Geert Wilders had bedreigd, maar dat vonnis werd in oktober vernietigd door de Hoge Raad. De vrouw betoonde namelijk al vóór de dagvaarding spijt van haar uitlatingen en zei zich de gevolgen van haar opmerkingen niet te hebben gerealiseerd.

Rodrigues legt de verantwoordelijkheid in principe bij het medium waar de uitspraken worden geplaatst. "Daaraan de taak om actie te ondernemen. Het strafrecht is een laatste redmiddel dat zich niet leent voor maatschappelijke onwelgevalligheden."

Voetbalzone verwijderde de foto en neemt op haar website openlijk afstand van de reacties. Haatdragende reacties op sociale media kunnen door gebruikers worden gemeld met een "rapporteerknop", maar of en hoe snel Facebook of Twitter dan tot actie overgaan, is onduidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234