Woensdag 27/10/2021

Ook na zeven weken blijven zakenlui hun aandeel in Rwandese genocide ontkennen

Beklaagde Nzabonimana: 'Ik ben een lafaard maar geen beul'

Jury beraadt zich over schuld in tweede Rwanda-proces

Sinds gisteren buigt een volksjury van het Brusselse assisenhof zich over de vraag of twee Rwandezen die in België opgepakt werden, betrokken waren bij de volkenmoord van 1994. De halfbroers en zakenlui Etienne Nzabonimana en Samuel Ndashyikirwa hebben de voorbije weken hun schuld altijd ontkend.

Brussel

Belga / Eigen berichtgeving

Het wordt een erg moeilijke klus voor de jury. Niet alleen moeten de gezworenen zich over liefst 81 schuldvragen uitspreken, het monsterproces werd ook gekenmerkt door flagrante tegenstellingen in de verklaringen van de 170 getuigen.

De twee halfbroers waren welgestelde handelaren in Kibungo, in het zuidoosten van Rwanda, waar in 1994 in twee weken tijd ruim 50.000 mensen omkwamen. Ze worden ervan beschuldigd hand- en spandiensten verleend te hebben aan Interhamawé-milities die in 1994 Tutsi's en gematigde Hutu's afslachtten in de streek. Dat gebeurde zo snel en efficiënt dat de genocide goed voorbereid moest geweest zijn. Het duo zou daaraan meegewerkt hebben.

Nzabonimana runde in Kibungo een groothandel in bier. Rwandezen getuigden dat de man hielp bij de organisatie van de moordpartijen. Een van de meest belastende getuigenissen voor Nzabonimana was die van Emmanuel Habimana, een Interhamawé-leider. Hij is ter dood veroordeeld. Via een videoconferentie getuigde hij dat Nzabonimana Interhamawé-milities opzette, ze financierde, rekruteerde en bevelen gaf. Anderen ontkenden dat.

Weer andere getuigen zagen hoe Nzabonimana bevelen gaf om Tutsi's te vermoorden. Onderzoeksrechter Damien Vandermeersch, die rogatoire commissies in Rwanda leidde, voerde aan dat het verwonderlijk is dat Nzabonimana zegt niets gehoord of gezien te hebben en al die tijd thuis zat, vlak bij de plek van de moorden.

Verder getuigden ook de vader van Nzabonimana en een bankdirecteur dat hij lid was van de MRND, de rgeringspartij waarvan de Interhamawé-milities aan de Rwandese genocide deelnamen.

Nzabonimana's advocaten stellen dat hun cliënt weliswaar een zakenman was die eieren voor zijn geld koos, maar dat er "geen enkel direct bewijs is" dat hij aan de moorden deelnam. De getuigenissen noemen ze zwak of tegenstrijdig. "Hij is een lafaard maar geen beul", zo klonk het. "Als ik niet laf was geweest, dan zou ik gedood geweest zijn", zo zei de beklaagde.

Samuel Ndashyikirwa baatte twee cafés uit in Kibungo. Hij zou eveneens opdrachten tot moord hebben gegeven en de plannen voor de genocide mee beraamd hebben. Een Tutsi-vrouw vertelde hoe de Tutsi's in Kirwa Ndashyikirwa vertrouwden omdat hij zoveel macht had. Toen de man hen opriep op de markt te verzamelen, dachten ze dat het was om hen te beschermen. Niet veel later waren velen dood.

Een Rwandese Tutsi-vrouw vertelde hoe haar vader voor haar ogen vermoord werd door Interhamawé-leden en Ndashyikirwa, en hoe ze daarna verkracht werd. Verschillende Rwandezen bevestigden ook dat de beklaagde lid was van de extremistische partij CDR. Ook een van de opgesloten massamoordenaars zei dat Samuel "duidelijk het Tutsi-ras wilde uitroeien".

Ook Ndashyikirwa pleit onschuldig. "De overlevenden en naasten van de slachtoffers hebben Ndashyikirwa aanvankelijk niet beschuldigd van moorden. Sommigen onder hen zijn later tijdens de zitting teruggekomen op hun verklaringen omdat Ndashyikirwa voor hen het symbool vertegenwoordigt van hen die hun familie hebben gedood", zo zei advocaat Vincent Leurquin. Ndashyikirwa wees erop dat hij zelf drie Tutsi-vrouwen beschermde tijdens de moordpartijen.

Volgens de burgerlijke partijen is de schuld van beiden overduidelijk. Ze deden mee aan de voorbereidingen en de moordenaars vertrokken van bij hen en keerden naar hen terug, besluiten hun advocaten. Ze wijzen er ook op dat het onmogelijk is dat de twee zakenlui zich afzijdig hielden. "Een Hutu die niet meedeed", zei advocaat Eric Gillet, "werd gezien als een Tutsi en afgemaakt."

Vandaag wordt de uitspraak in deze zaak verwacht. (BDB)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234