Donderdag 20/02/2020

Ook in Deurne is het officieel: niets aan de hand

De zaakvoerder van de cvba Sociaal Wonen in Deurne was een voorstander van flexibiliteit. Samen met zijn echtgenote richtte hij een bedrijf op om pvc-ramen te leveren aan de cvba. En nog één, om zakelijk te bemiddelen tussen zichzelf en zichzelf. De zaak leidde in 1995 tot een gerechtelijk onderzoek dat met een sisser afliep. Een nieuwe zaakvoerder stelde vanaf 1998 orde op zaken. Dossier afgehandeld? Niet echt. De nieuwe zaakvoerder is vorige maand alweer vertrokken. Terwijl Deurne kreunt onder de opkomst van het poujadistische Vlaams Blok, werken de verantwoordelijken van toen aan hun comeback. En dat mag gerust een breuk binnen de CVP Deurne kosten.

Douglas De Coninck

Zaakvoerder Jan Tuyaerts was niet rouwig toen boekhouder Eddy Moens begin 1995, na tien jaar dienst, zijn ontslag aankondigde bij de cvba Sociaal Wonen. Moens kreeg het meteen. "Ik kon het niet meer aanzien", blikt hij terug. "Het zat allemaal in de sfeer van: wat Vlaanderen doet, doet het beter, schaalvergroting. Wij in Deurne waren het zwakke broertje onder de Antwerpse huisvestingsmaatschappijen. Dat moest nu anders, vond Jan."

Het kantoortje op de benedenverdieping van een sociaal woonblok werd ingeruild voor een prestigieuze nieuwbouw, drie verdiepingen hoog: 142.500 frank per maand. Een beetje groot, wel. Het veelbesproken Veilig Wonen in Aalst heeft dan misschien business seats, maar is gehuisvest in een klein rijhuisje dat een dansje kan maken in het complex van Sociaal Wonen. Extreem groot is Sociaal Wonen anders niet. Het beheert in zijn deel van Antwerpen zo'n 1.600 woningen. In het nieuwe complex werd de hoogste verdieping geheel gereserveerd voor Tuyaerts en zijn secretaresse. "Ik stootte op tal van nutteloze investeringen", zegt Moens. "Maar dat was dus niet het punt."

Jan Tuyaerts, wiens vader Louis jarenlang de Deurnese sociale-huisvestingsmaatschappij (shm) leidde, is erg bevriend met Antwerps SP-kopstuk Marcel Colla en heeft ook contacten bij de Antwerpse CVP, vooral dan met advocaat Roland Pockelé-Dilles. Die treedt regelmatig op als stadsadvocaat voor het Antwerpse schepencollege. Van '83 tot '95 is hij ondervoorzitter van Sociaal Wonen, en de vaste advocaat ervan, wat hem in 1994 alleen 240.796 frank erelonen oplevert.

"Dat er zoveel geld werd uitgegeven vond ik op zich nog niet zo erg", zegt Moens. Wat hij wél erg vindt, doet hij op 3 juli 1995 uit de doeken in een nota aan inspectrice Annique Vantorre. Die gaat ter plaatse, worstelt zich door de boekhouding en stuurt op 10 augustus 1995 een rapport naar de Vlaamse Huisvestingsmaatschappij (VHM).

De inspectrice schetst de sfeer door eerst even te becijferen hoe Tuyaerts zich verplaatst. Per BMW 730. Hij rekent de shm daarvoor in 1994 alleen 445.449 frank aan, en daarbovenop nog 251.160 frank voor "autokosten". Dat maakt per maand zo'n 58.000 frank. Tuyaerts denkt echter niet alleen aan zichzelf. Ook zijn 22-jarige secretaresse en haar iets oudere voorgangster toeren, tegen alle VHM-voorschriften in, rond in bedrijfswagens van de cvba. Vantorre maakt de optelsom en komt uit op elf wagens in totaal.

Tuyaerts is lid van de Deurnese Lion's Club Ter Beke. Het lidgeld, 20.000 frank per jaar, laat hij betalen door de cvba. Aan het lidmaatschap van de club zijn nog meer kosten verbonden, zoals het kaartje voor een vip-kerstconcert: 16.000 frank. De boekhouding 1994 vermeldt een rubriek "aankoop bloemen: 61.604 frank". Er is ook ergens een feest georganiseerd, waarvoor een luxetent is gehuurd in Brasschaat: 290.435 frank. De rubriek "representatie- en receptiekosten" klokt af op 1.211.815 frank. Sommige omschrijvingen zijn intrigerend, zoals: "huwelijksgeschenk Marcel Colla", of "paasgeschenken".

"Ja", zegt boekhouder Eddy Moens, "zulke dingen gebeuren waarschijnlijk overal. In Deurne wel een beetje meer dan elders, denk ik. Maar soit."

Op 13 augustus 1987, lang geleden al, is in Antwerpen de vzw Profil opgericht. Secretaris is Jan Tuyaerts, voorzitter Roland Pockelé-Dilles. Vzw's, zo is ons aangeleerd, hebben in regel geen commerciële activiteiten. De vzw Profil geeft een vrije origineel maatschappelijk doel op: 'Timmer- en schrijnwerk en metalen schrijnwerk'.

Volgens het rapport-Vantorre is de opzet rond de vzw op zich onschuldig. Liever dan voor kleine klussen in sociale woningen een beroep te doen op aannemers, doet Sociaal Wonen het via deze formule zowat in eigen beheer. Of dat nu werkelijk voordeliger is, is echter onduidelijk. De facturen van Profil bevatten zelden meer informatie dan dit: "Leveren en plaatsen pvc-ramen (dubbel glas inbegrepen). Jos Van Geellaan 17/55. Voorschotfactuur bij bestelling: 205.000 frank."

Vanzelfsprekend is het voor Tuyaerts, die overheidsgeld beheert en dus juridisch gelijkstaat met een ambtenaar, niet toegelaten om contractjes af te sluiten met zichzelf. Maar, zegt Eddy Moens: "Dat met die vzw, dat was niet het punt."

Op 30 januari 1995 wordt de nv Antwerp Window Line opgericht. Maatschappelijk doel: hetzelfde als de vzw Profil. Deuren, ramen en andere pvc-achtige dingen. Oprichters zijn: Jan Tuyaerts, zijn broer Dirk Tuyaerts en de schoonmoeder van Roland Pockelé-Dilles. Zodra de nv bestaat, is de rol van de vzw Profil uitgespeeld. Alle contracten voor ramen, deuren en andere pvc-achtige materie - alles bij elkaar voor ettelijke miljoenen per jaar - gaan nu die richting uit. Dat de nv wel de hele handel integraal overneemt, blijkt uit het feit dat alle verzekeringspolissen van vzw worden overgeheveld naar nv.

En daar houdt het niet op. Eind 1991 is er al eens zo'n bedrijfje opgericht: de bvba General Housing Support. Zaakvoerster en oprichtster is de echtgenote van Tuyaerts. Verder behoort ook de echtgenote van Pockelé-Dilles tot de stichters, en verder nog een schoonzus van Tuyaerts. Aanvankelijk is de zetel van de bvba gevestigd in haar living. Zij betrekt een woning in Borsbeek. Een sociale woning, uiteraard.

General Housing Support (GHS) vestigt zich al na korte tijd in een anoniem appartement in de Korte Sint-Rochusstraat in Deurne. Hoewel daar niets enige vorm van commerciële exploitatie doet vermoeden, tenzij een klein stickertje op de brievenbus, blijkt het hier te gaan om een uitzendbureau. Zij het dan eentje met maar één klant: de cvba Sociaal Wonen. Ook GHS kan niet worden verweten dat zijn facturen al te gedetailleerd zijn: "Voor geleverde prestaties in regie. Week 21 en 22. Aantal: 76. Eenheidsprijs: 760 frank. Totaal te betalen: 69.601 frank." Zo vindt Vantorre er diverse terug, in 1995 alleen al goed voor 351.668 frank.

Om een uitzendkantoor uit te baten heb je in Vlaanderen een vergunning nodig. GHS heeft die niet. Waar haalt GHS dan zijn personeel? Dicht bij huis. Een van de meest uitgestuurde 'interims' is Katrien M. Zij heeft al een voltijdse job. Bij de cvba Sociaal Wonen dan nog. Ze is de secretaresse van Jan Tuyaerts.

Wat doen de uitzendkrachten van GHS nu wat de cvba zelf niet kan? Ze stellen "plaatsbeschrijvingen" op. Dat is de inventaris van de inboedel die moet worden opgesteld telkens als ergens een huurder vertrekt. Het rapport-Vantorre: "Er is geen enkele reden waarom men plaatsbeschrijvingen zou moeten uitbesteden. In de cvba is een absolute overvloed aan intern personeel beschikbaar!"

De inspectrice heeft becijferd wat dat alles de bvba in 1994 opleverde: "De nettowinst na belastingen door deze plaatsbeschrijvingen aan Sociaal Wonen is 694.190 frank. Dat is een mooi bijkomend inkomentje voor de dames Tuyaerts en Pockelé-Dilles." Bijkomend. Want de bvba is ook belast met "nazicht en onderhoud van de centrale verwarming" in de huisjes van Sociaal Wonen. Dat levert volgens Vantorre maandelijks nog eens 200.000 frank op.

Boekhouder Eddy Moens: "Dat vond ik dus wel een beetje té."

In maart 1994 trekken de journalisten van Panorama (nu P-Magazine) Eric Goens en Paul Keysers, gehuld in fijne maatpakken als 'Grauwels & De Koninck', undercover door Vlaanderen voor wat zal leiden tot een artikelenreeks over kleine witteboordencriminaliteit. Een van de mensen met wie ze een 'zakenlunch' versieren, is Lucien Driessen, die net elf dagen in de cel heeft doorgebracht vanwege de VAPS-affaire. VAPS was een vzw van de socialistische zuil die door Driessen werd omgevormd tot verzekeringsagentschap. Tot een eind in de jaren negentig beheerde VAPS namens P&V-verzekeringen haast alle polissen van de stad Antwerpen, de provincie Antwerpen en het OCMW Antwerpen. De commissielonen die VAPS ving, verdwenen ofwel in de zakken van Driessen, ofwel in die van de SP. De constructie leek enkel te dienen voor partijfinanciering.

Het artikel van Goens en Keysers, waarin Driessen bij een bord zeeduivel en saffraansaus nietsvermoedend uitlegt hoe hij jarenlang Antwerpse SP-politici geld toestopte, krijgt nare gevolgen. P&V ziet zich verplicht om hem aan de deur te zetten.

Wat heeft dat nu te maken met Sociaal Wonen? Het rapport-Vantorre: "Jan Tuyaerts heeft een goede relatie met verzekeringsagent Lucien Driessen (...). Alle verzekeringen van Sociaal Wonen werden jarenlang geplaatst bij P&V-verzekeringen, via bemiddeling van Lucien Driessen persoonlijk of bij zijn firma Immo Proa. Ook de verzekeringen van Profil en de persoonlijke verzekeringen van de familie Tuyaerts en aanverwanten zaten allemaal bij P&V. Op een bepaald moment wordt Driessen door P&V om dringende reden ontslagen na een artikel in Panorama (...). Tuyaerts zet alle verzekeringen over van P&V naar Royale Belge. De kosten die dit meebrengt zullen hem een zorg wezen! De tussenpersoon achter de schermen is Lucien Driessen."

Een vreemd besluit. Driessen zal in 1996 correctioneel worden veroordeeld voor de VAPS-affaire (maar drie jaar later worden vrijgesproken door het hof van beroep). Over het VAPS-schandaal is veel geschreven. Niemand stond er echter ooit bij stil vanuit wat voor pand de vzw opereerde. Vantorre doet dat wel. De vzw blijkt gevestigd in een sociaal wooncomplex van Sociaal Wonen, Ommeganckstraat 49.

Een 'sociaal' verzekeringskantoor? Moet kunnen. Ook de lokale vestiging van P&V mag op 1 juli 1992 in Deurne zijn intrek nemen in een sociaal wooncomplex aan de Frank Craeybeckxlaan 44. De Morgen kon de hand leggen op het huurcontract, en kijk: namens P&V tekent Jean-Louis Mazy, de man die de eer genoot om zowel in de Agusta/Dassault- als in de Uniop-affaire door het Hof van Cassatie te worden veroordeeld. Het contract vermeldt een 'sociale' huurprijs: 12.530 frank per maand.

Wanneer P&V Driessen aan de deur zet, is Tuyaerts heel boos. Hij stuurt P&V op 9 september 1994 een brief: "Wij dienen u te melden dat onze vennootschap het huurcontract met uw diensten beëindigt op 30.06.95." Is Sociaal Wonen plots tot het besef gekomen dat een verzekeringsgroep die miljarden verzet niet meteen in aanmerking komt voor sociale huisvesting? Geenszins. Tuyaerts heeft voor het pand in de Craeybeckxlaan een andere huurder op het oog: Lucien Driessen. Zijn firma Immo Proa neemt er nu haar intrek. Op het adres vestigt zich korte tijd later de nv Verassin, alwéér van Driessen en de vroegere VAPS-ondervoorzitter Lode Baetens.

Het artikel in Panorama brengt niet alleen Driessen in een lastig parket, maar ook Linda Blomme, de toenmalige nationale secretaris van de SP. Het weekblad publiceert een foto waarop te zien is hoe zij van Driessen een cheque van 250.000 frank ontvangt. Blomme kwam later in opspraak doordat zij het is die Frank Vandenbroucke informeert over de kluis met Agusta-miljoenen die de toenmalige SP-voorzitter wil doen verbranden. Blomme verdween van het politieke toneel en wordt door de SP aangewezen als voorzitter van... de Vlaamse Huisvestingsmaatschappij (VHM).

Een VHM-ambtenaar: "Voor Vantorre was het doorsturen van dat rapport dus niet meteen een briljante career move. Blomme is een van de correctste mensen binnen de VHM-top, maar dit soort toestanden maakte haar vleugellam toen enkele CVP-topambtenaren besloten dat die Vantorre eruit moest."

De VHM ziet zich in 1995 genoodzaakt om het hele dossier-Deurne, met al zijn aanwijzingen over belangenvermenging, over te maken aan het Antwerpse parket. Die stuurt het prompt een niveau hoger, naar het parket-generaal. Roland Pockelé-Dilles is in Antwerpen namelijk plaatsvervangend rechter. Rechters mogen niet worden berecht in eerste aanleg. Dus moet een raadsheer van het in die tijd overbelaste hof van beroep de zaak onderzoeken.

Na een kleine omweg komt het dossier terecht bij raadsheer Lucas Van Gelder, een topmagistraat uit de entourage van oud-CVP-voorzitter Frank Swaelen. Het is hij die in 1998 ook de leiding zal krijgen over een informatief onderzoek om uit te zoeken of het klopt dat procureur-generaal Roger Van Camp (CVP) ooit belangen had in de aandelen-luchtbel Super Club. Van Gelder oordeelt dat dat niet het geval is, maar wordt gecounterd door de nieuwe Antwerpse procureur-generaal Christine Dekkers, die blijkbaar haar twijfels had over de objectiviteit van Van Gelder wanneer die in eigen CVP-kringen moet speuren. En zo eindigt het dossier-Sociaal Wonen. Van Gelder oordeelt dat er geen vuiltje aan de lucht is.

Roland Pockelé-Dilles: "Ik krijg al rillingen als u hierover begint te praten. Ik zeg u luid en duidelijk: ik ben in die zaak zelfs nooit in verdenking gesteld! Wat men mij in die rapporten van de VHM aanwreef, is larie en apekool. Er is niets. Ik heb mij keihard ingezet voor Sociaal Wonen en alleen dingen gedaan die het algemeen belang ten goede kwamen. Van bij de eerste verdenkingen heb ik ook mijn ontslag gegeven bij de raad van bestuur van Sociaal Wonen. Terwijl ik onschuldig was. Ik heb nooit ook maar één frank ontvangen!"

Uw echtgenote leidde de General Housing Support.

"Mijn ex-echtgenote, inmiddels. Ik zal u uitleggen wat er gebeurd is. Er was een probleem met de plaatsbeschrijvingen. Onze huurders wilden dat onze mensen 's avonds langskwamen, terwijl we ons personeel ook niet altijd overuren konden laten presteren. Dus werkten we deze constructie uit. Volgens de normen van vandaag is dat misschien niet geoorloofd, maar toen was iedereen daar zeer tevreden over."

U stichtte ook de vzw Profil.

"Ja, en zo konden wij ervoor zorgen dat we ramen en deuren konden bestellen tegen de helft van de marktprijs. Dat is alles. Op een zeker moment namen de activiteiten van de vzw dan zo'n uitbreiding dat ik zei: 'Jongens, we stoppen er beter mee.' Wij kunnen als vzw niet langer zoveel risico's lopen."

Waarop dan een nv werd gesticht die de hele handel overnam.

"Ja, maar daar had ik niks mee te maken. Dat deed Jan Tuyaerts."

Tuyaerts zal in functie blijven tot 5 juni 1998. Ondanks de VHM-rapporten en het gerechtelijke onderzoek gaat de bvba GHS nog jaren door met het aanleveren van allerlei diensten. Ook Jan Tuyaerts krijgt het vandaag niet duidelijk genoeg gezegd: "Ik ben nooit in verdenking gesteld. Men heeft niets gevonden tegen mij. Halfweg 1998 heeft de raad van bestuur wel zijn vertrouwen in mij opgezegd en dat vond ik pijnlijk. Want ik vind zelf dat ik daar baanbrekend werk heb verricht."

En nu bent u verkoper van ramen en deuren bij de nv Antwerp Window Line?

"Inderdaad. Maar wij leveren niet meer aan Sociaal Wonen. Dat mag niet. Ook General Housing Support ligt nu helemaal stil.

Levert u aan andere huisvestingsmaatschappijen?

"Mijnheer, ik zou niet weten waarom ik mij hier moet verantwoorden. Er is een gerechtelijk onderzoek geweest, de conclusie is duidelijk. Er is níéts."

Volgens onze informatie is Antwerp Window Line tot vandaag wel nog steeds de geprivilegieerde leverancier van pvc-ramen en -deuren aan enkele met Tuyaerts altijd bevriend gebleven shm's, zoals in Boom en Hoboken. Maar, klinkt het: "De ramen zijn van uitstekende kwaliteit." In 1999 boekte de nv een omzet van 40,5 miljoen frank.

Op 13 maart 2001 verschijnt in Het Nieuwsblad een bericht over ruzie binnen de Deurnese CVP. Districtschepen Guy Dirckx kondigt aan dat hij de partij met slaande deuren verlaat: "Aanleiding is de recente aanduiding door het partijbureau van Roland Pockelé-Dilles tot ondervoorzitter van de huisvestingsmaatschappij Sociaal Wonen."

Excuseer?

Guy Dirckx: "Jawel, begin maart heeft het Antwerpse CVP-partijbureau hem voor die functie voorgedragen op initiatief van Marc Van Peel. De CVP-Antwerpen heeft dit eens te meer compleet over de hoofden van de Deurnenaars beslist. Hier wonen 68.000 mensen, evenveel als in Mechelen of Oostende. In de Antwerpse gemeenteraad zetelen vier mensen uit Deurne, onder wie twee Vlaams Blokkers. Dat was voor ons de druppel. Wij wilden iemand uit Deurne zelf als ondervoorzitter."

De gebeurtenissen van 1995 speelden voor u geen rol?

"Niet rechtstreeks. Ik begrijp dat Pockelé-Dilles juridisch over de hele lijn is gezuiverd. Maar anderzijds: het Blok haalde hier in oktober meer dan 32 procent. Dat zou toch tot nadenken moeten stemmen? Deze benoeming is een cadeau aan het Blok. Van Peel kon geen stommer signaal geven. En dus, ja, stap ik samen met enkele anderen uit de partij. Bij de volgende verkiezingen komt er een scheurlijst."

Is het dat allemaal waard?

Roland Pockelé-Dilles: "Mijnheer, ik herhaal: ik heb geen frank in mijn zakken gestoken! Aangezien mij niets ten laste is gelegd, zie ik niet in waarom ik niet de gelegenheid zou mogen krijgen om te bewijzen dat ik een goede bestuurder ben."

Sinds bekend raakte dat Pockelé-Dilles terugkeert, was Dirckx niet de enige die zich roerde. De directeur van Sociaal Wonen, Patrick De Ceuster, nam eind maart ontslag. Het was hij, zegt men ons bij de VHM, "die na het vertrek van Tuyaerts orde op zaken stelde".

En wat is er sinds het rapport-Vantorre dan wél veranderd? De vader van Tuyaerts is nog steeds bestuurder bij Sociaal Wonen. En sinds 1 april 2001 worden de taken van De Ceuster overgenomen door de vroegere secretaresse van Tuyaerts. "Tijdelijk", zegt ze. Misschien maar goed ook. Ze kwam als twintigster de cvba binnen met een diploma humaniora en werd binnen de kortste keren - over de hoofden van ervaren collega's heen - door Tuyaerts benoemd tot directeur financiën, hoofd boekhouding en nog een rist andere functies. Omdat er toch nog aan boekhouding zou kunnen worden gedaan, kreeg ze 'bijstand' van een ingehuurde accountant - die 400.000 frank per jaar aanrekent -, maar dat kon niet beletten dat de VHM in 1997 de hele boekhouding weigerde wegens een vergissing ten belope van 353 miljoen frank.

Verder nog iets veranderd? Niet echt. Immo Proa en Verassin zijn nog steeds gehuisvest in het sociale wooncomplex aan de Frank Craeybeckxslaan. En dan was er ook nog Katrien M., Tuyaerts' tweede secretaresse. Het was zij die uitzendkracht moest spelen bij General Housing Support. M. had een vaste vriend, kreeg ruzie met haar baas en had er geen probleem mee om inspectrice Vantorre te woord te staan. Uiteindelijk was het vooral aan haar en ex-boekhouder Eddy Moens te danken dat de VHM-top op de hoogte werd gebracht van wat er zich bij de cvba afspeelde.

En wat gebeurt er met iemand die praat? Die wordt op staande voet ontslagen. Op welke grond is niet zo direct uit de ontslagbrief van M. op te maken. Misschien wel een schending van artikel 12 van haar arbeidsovereenkomst: "Zowel tijdens als na de overeenkomst zal de bediende zich ervan onthouden fabrieksgeheimen, zakengeheimen of, in het algemeen, informatie betreffende persoonlijke of vertrouwelijke aangelegenheden, die zij verkregen heeft t.g.v. van haar beroepsarbeid, bekend te maken."

We keken nog eens. Het woord staat er écht. Fabrieksgeheimen.

Morgen in deel 5:

'Dit is het topje van een ijsberg in een woonbeleid dat consequent de rijksten bevoordeelt.' Interview met UIA-planoloog en socioloog Pascal De Decker.

De zaakvoerder van de cvba Sociaal Wonen richtte via zijn echtgenote bedrijfjes op die zich goed lieten betalen om pvc-ramen, advies en uitzendpersoneel te leveren: 'Ik vind dat ik baanbrekend werk heb verricht'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234