Zaterdag 31/07/2021

Ook het Zuiden lust geen ggo's

In de recente artikelenreeks 'De laatste oogst' zijn de gevolgen van genetisch gemanipuleerde organismen voor de landbouw in het Zuiden onbesproken gebleven. Hoogst onterecht, meent Oxfam-Wereldwinkels.

In de serie 'De laatste oogst' liet De Morgen voor- en tegenstanders van genetisch gemanipuleerde organismen (ggo's) aan het woord. Maar alleen mensen uit eigen land en uit Frankrijk werden gehoord. Geen woord over het Zuiden. Maar wie denkt dat de strijd rond ggo's uitsluitend een zaak is van de Verenigde Staten en Europa, heeft het grondig mis. Nu duidelijk wordt dat de Europese consument zeer terughoudend reageert en er binnen de Europese Unie een feitelijk moratorium op nieuwe ggo's is, hebben de agro-chemische reuzen dringend nieuwe markten nodig. Ze hebben miljarden geïnvesteerd in biotechnologie en willen die centen graag terugverdienen. Daarbij schuwen ze agressieve methodes niet, zoals blijkt uit voorbeelden in India en Brazilië.

In India legde Monsanto talrijke proefvelden van gemanipuleerd katoen aan, zonder dat het daarvoor een officiële toelating had gekregen. Uit Brazilië komen talrijke meldingen van illegale aanplantingen van gemanipuleerde soja.

In beide landen groeit echter het verzet. Proefvelden worden platgebrand. Voorlopig oogst Monsanto in India geen genetisch gemanipuleerd katoen, wel een juridisch gevecht en een hevige Monsanto quit India-campagne. In Brazilië heeft het Hoogste Gerechtshof alle aanplantingen met gemanipuleerde soja verboden tot een onderzoeksrapport klaar is rond de ecologische gevolgen. Een aantal deelstaten heeft zich uitgeroepen tot ggo-vrije zone.

Bieden ggo's dan geen voordelen voor het Zuiden? In theorie wel. Welke Noord-Zuidactivist droomt niet van woestijnen vol rijst of tarwe, bestand tegen de droogte? De voorstanders van ggo's wakkeren dit soort dromen maar al te graag aan. Maar de praktijk ziet er anders uit.

1. Men heeft een totaal verkeerde kijk op de oorzaken van honger. Cijfers van de FAO (de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN) tonen het duidelijk aan: er is geen honger omdat er te weinig voedsel is, maar er is honger omdat door de politieke en economische verhoudingen vele mensen, vooral in het Zuiden, geen toegang hebben tot betaalbaar voedsel.

2. Genetische manipulatie is een zaak van bedrijven die enkel commerciële doeleinden voor ogen hebben. Geen enkele ggo dat nu reeds op de velden staat of in de pijplijn zit, levert voedsel op dat gezonder of voedzamer is. Wel brengen ze producten voort die resistent zijn tegen herbiciden of pesticiden (van dezelfde firma welteverstaan), of vruchten die trager rijpen of er beter uitzien. Vaak gaat het ook niet om voedselgewassen, maar om veevoedergewassen zoals soja en maïs. Dankzij genetische manipulatie wil men op grotere schaal veevoeder produceren dat meer opbrengt en minder kost. Genetische manipulatie is het speelgoed van enkele agro-chemische reuzen, die een veelvoud van hun miljarden aan onderzoeksgelden willen terugverdienen. Niemand van hen is op zoek naar een oplossing voor de honger in de wereld.

3. Biotechnologie maakt boeren afhankelijk. De genetisch gemanipuleerde zaden 'produceren' niet, tenzij met een massaal gebruik van pesticiden en herbiciden. En waar kunnen de boeren die pesticiden en herbiciden kopen, dacht je? Bij de firma's die ook de zaden leveren!

De zaden 'reproduceren' trouwens zichzelf niet. De ultieme droom van de industrie is zelfs volledig steriele zaden. Ze zijn een nachtmerrie voor een miljard kleine boeren in het Zuiden, die gewoon zijn hun beste zaden te selecteren voor het volgende seizoen. Maar ze zijn een goudmijn voor de zaadfirma's, waarvan de kassa's elk jaar opnieuw zullen rinkelen.

Biotechnologie ambieert een exponentiële groei van grootschalige, industriële landbouw. Honger en armoede worden gecreëerd in plaats van opgelost. Boeren zien het buitenleven niet meer zitten en vluchten naar de steden, waar voor hen een plekje in de sloppenwijken is gereserveerd.

4. Men zoekt intensief naar vervangproducten voor tropische gewassen of grondstoffen. Via genetische manipulatie kunnen bepaalde gewassen of substanties uit gewassen goedkoper hier dan in het Zuiden geproduceerd worden. Koolzaad bijvoorbeeld is genetisch gemanipuleerd om meer olie te produceren die dan de kokosnoot- of palmolie kan vervangen. Dat miljoenen boeren en boerinnen in het Zuiden voor hun inkomen afhankelijk zijn van de export van deze kokosnoot- of palmolie, telt niet mee.

Natuurlijk is Oxfam-Wereldwinkels niet alleen in woorden, maar ook in daden gekant tegen genetisch gemanipuleerd voedsel. In de Productgids: met of zonder ggo's van de milieuorganisatie Greenpeace prijken zestien van onze producten op de 'groene' lijst met ggo-vrije producten. Voor de coöperaties van boeren in het Zuiden, waar wij onze producten kopen voor een eerlijke prijs, is zuiver voedsel een belangrijk aandachtspunt. Niet zelden nemen ze het voortouw in de strijd tegen de ggo's.

Een mooi voorbeeld zijn de rijstboeren van Surin in het oosten van Thailand, waarmee wij al enkele jaren samenwerken. De meeste genetisch gemanipuleerde teelten zijn eigenlijk veevoedergewassen. Maar waar bevindt zich de grootste vleesmarkt? In het Westen! Zijn het deze teelten die de Derde Wereld nodig heeft om haar honger- en armoedeprobleem op te lossen?, vraagt Triyada Trimanka, een landbouwkundige die voor de rijstboeren werkt. En haar collega 'Joy' Taka beaamt: "Lang geleden vonden we pesticiden nuttig. Wisten wij veel over hun invloed op milieu en gezondheid! Nu pas beseffen we dat een product als DDT nauwelijks wordt afgebroken in de natuur en een oorzaak van kanker is. We zagen enkel de voordelen, zonder rekening te houden met de ruimere context."

In de toekomst zou met de ggo-gewassen wel eens hetzelfde kunnen gebeuren.

'Geen van de agro-chemische reuzen zoekt naar een oplossing voor de honger in de wereld'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234