Dinsdag 06/12/2022

'Ook het platteland kan een buurtwerker gebruiken'

Achtduizend inwoners telt de Oost-Vlaamse plattelandsgemeente Zwalm, toch is de nood aan meer sociale samenhang er nauwelijks kleiner dan in een grootstad. Toer d'Amour brengt er oorspronkelijke inwoners in contact met stedelijke inwijkelingen. Met succes. Maud Oeyen

Beerlegem, Dikkele, Hundelgem, Meilegem, Munkzwalm, Nederzwalm-Hermelgem, Paulatem, Roborst, Rozebeke, Sint-Blasius-Boekel, Sint-Denijs-Boekel en Sint-Maria-Latem. Dat zijn de twaalf dorpen die samen al sinds 1977 de landelijke fusiegemeente Zwalm vormen. Slechts weinigen van de achtduizend Zwalmenaren slagen erin om de twaalf dorpen allemaal op te noemen. De kernen liggen op enige afstand van elkaar en sommige dorpen liggen zo afgelegen dat er niemand komt die er niet moet komen.

Tussen die dorpskernen rijdt buurtwerker Filip Loobuyck met zijn kleine bestelwagen heen en weer. Een buurtwerker in een plattelandsgemeente met achtduizend inwoners? Jawel. Want niet alleen in de stad schort er wat aan de sociale contacten en maatschappelijke cohesie. Ook op het Vlaamse platteland hebben de oudere, oorspronkelijke dorpsbewoners nauwelijks iets te maken met nieuwe inwijkelingen, vaak tweeverdienende koppels die met hun jonge kinderen de stad ontvluchtten om rust te vinden in het groen.

De 39-jarige Ilse Claeys woont nu zeven jaar in Zwalm, samen met haar man en vier kinderen. In haar huis is het warm en oergezellig. Brood in de oven, kat op de mat, ondeugende peuter aan tafel. "Zwalm is een echte plattelandsgemeente", vertelt Ilse. "De inwoners zijn hier heel voorzichtig tegenover inwijkelingen, bijna achterdochtig. Als je niet bij de boerinnenbond gaat of niet naar het steakfestijn komt, dan ben je maar een hooghartige stedeling. Toen we hier pas woonden, was ik me heel erg bewust van die achterdocht. Als ik op straat iemand begroette, kreeg ik amper een groet terug en werd ik raar bekeken. Ondertussen is dat gelukkig veranderd."

"Als je met oudere inwoners van Zwalm praat, zeggen ze hetzelfde", lacht Loobuyck. "Die vreemden zeggen niet eens goeiedag, klinkt het dan. Met 'vreemden' bedoelen ze dan de nieuwe Zwalmenaren die ingeweken zijn vanuit de stad."

Het klinkt Bruno Tuybens, aftredend burgemeester van Zwalm, bekend in de oren. Ook hij ontdekte tijdens zijn kiescampagne in 2006 hoe een ingeweken gezin uit Wetteren door de buren werd aangeduid als 'vreemden'. "Terwijl Wetteren op amper 20 kilometer van Zwalm ligt", zegt Tuybens, nog steeds verbaasd. "De Zwalmenaren leken verdeeld in liberalen en niet-liberalen, in autochtonen en inwijkelingen. Daar wilden we komaf mee maken." Zwalm ging in zee met buurtwerker Filip Loobuyck en in 2009 zag Toer d'Amour het licht. Bedoeling: met sociaal-artistieke projecten de Zwalmenaren dichter bij elkaar brengen.

"Vroeger kende ik bijna iedereen in Zwalm", vertelt de 75-jarige gepensioneerde postbode en geboren Zwalmenaar Willy De Bock. "Ik deed mijn ronde langs de dorpen waardoor ik met iedereen in contact kwam. Maar sinds ik met pensioen vertrok, zijn er veel mensen bijgekomen. Ik herinner mij een straat met amper zes huizen die nu volledig is volgebouwd. Allemaal mooie, nieuwe huizen. Van de koppels die er wonen, gaan beide partners uit werken en ze komen pas na zessen weer thuis. Die mensen komen nauwelijks buiten."

Groot was Willy's verbazing toen hij op een dorpsvergadering voor Toer d'Amour plots allemaal nieuwe, onbekende gezichten zag. De afgelopen drie jaar organiseerden de Zwalmenaren in het kader van Toer d' Amour verschillende dorpsfeesten, er werd een boek samengesteld, een tentoonstelling uitgewerkt en een documentaire gedraaid. Tijdens een groots opgezet Spel Zonder Grenzen namen de twaalf Zwalmse dorpen het in allerlei originele disciplines tegen elkaar op. Bij Willy, enthousiaste deelnemer, roept het warme herinneringen op. In 1973 vond er immers ook een veelbesproken Spel Zonder Grenzen plaats. De wedstrijd, waarbij de verschillende Zwalmse dorpsteams elkaar de loef probeerden af te steken op het gebied van touwtrekken of zaklopen, zit in het collectieve geheugen van de oudere Zwalmenaren.

"Dat is precies wat we met ons project willen bereiken", besluit Filip Loobuyck. "Dat oudere mensen zich herkennen in onze activiteiten en dat jongeren zich creatief kunnen uitleven. Op die manier beleeft iedereen er plezier aan en creëren we opnieuw menselijke warmte tussen de Zwalmenaren. Toer d'Amour is echt een begrip geworden in Zwalm." Volgens Loobuyck wist het project ondertussen al meer dan 4.300 deelnemers en bezoekers aan te trekken.

De documentaire De wet van het dorp in het kader van Toer d'Amour speelt vandaag en morgen in Studio Skoop Gent.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234