Woensdag 18/09/2019

Ook Europa moet bang zijn voor zware overstromingen

Houston kreunt onder orkaan Harvey, maar hoe goed is Europa bestand tegen dergelijk stormweer? Experts hier houden hun hart vast. 'We zijn er niet klaar voor', waarschuwt professor waterbouwkunde Patrick Willems (KU Leuven).

We moeten u eerst even geruststellen: een orkaan à la Harvey zal het Europese vasteland nooit bereiken. Ook broertjes en zusjes als Katrina, Ike of Wilma hebben we niet te vrezen. Dat heeft te maken met wat een storm tot orkaan maakt. Daarvoor is namelijk - onder andere - zeer veel warm zeewater nodig, van minstens 26 graden. Hoe warmer het water, hoe meer het verdampt. Hoe warmer de lucht is, hoe meer water die vasthoudt. Als die situatie lang genoeg aanhoudt, boven een voldoende grote massa water, ontstaat een orkaan.

Dat heeft de doorsnee Europeaan niet te vrezen. Onze watermassa's zijn namelijk te klein en niet warm genoeg. "Er moet nog veel gebeuren voor de Noordzee een temperatuur van 26 graden haalt", zegt Steven Caluwaerts van de Vakgroep Fysica en Sterrenkunde van de Universiteit Gent. Hij voert onderzoek naar weer- en klimaatmodellering.

De Middellandse Zee zou wel kunnen voldoen, al is die watermassa te klein om orkanen van het kaliber Harvey tot leven te roepen. Wel zagen we daar recent een 'medicane', een mediterrane orkaan, haalt VTM-weervrouw Jill Peeters aan. "In 2015 werd er lelijk huisgehouden boven Corsica en Sardinië. Maar zo'n medicane zal onze contreien nooit op volle kracht bereiken. Eens een orkaan aan land komt, verliest ze haar voeding en wordt ze snel zwakker."

Goed nieuws, al zijn orkanen natuurlijk niet de enige mogelijke oorzaak van overstromingen. Ook 'gewone' extreme neerslag kan volstaan. En dat zou wel eens vaker kunnen voorkomen, te wijten aan de opwarming van de aarde. "Hoe warmer de lucht, hoe meer water die opneemt", verklaart Caluwaerts. De wolken zuigen zich dus vol, waardoor er veel meer water uit de hemelsluizen kan stromen. Het verrassende stormweer dat intussen Spanje teistert - met hagelstormen, rukwinden en stortregens - lijkt een goed voorbeeld. Spanje is in augustus normaal bloedheet, nu heerst het onweer.The times they are a-changing.

Extreme regen

Dan is de vraag: is Europa bestand tegen die veranderende tijden? Het antwoord is - uiteraard - ja én nee. "West-Europa is vrij goed georganiseerd, er zijn bijna overal goede ondergrondse rioolsystemen. Maar kunnen die ook extreme regen slikken? Ik vraag het me af. Al moeten we hier niet voor mensenlevens vrezen, zo'n vaart zal het niet lopen. Maar het kan wel veel overlast en economische schade opleveren", zegt de Nederlander Piet Dircke van Arcadis, een internationaal ingenieursbureau dat na orkaan Katrina werd ingeschakeld om New Orleans te helpen beveiligen tegen een nieuwe ramp.

Ook Patrick Willems, professor waterbouwkunde aan de KU Leuven, vreest zo'n scenario. "Extreme regenval of stormopzet aan de kust: het kan ook hier. Vooral voor de steden is dat een probleem. De bevolking neemt toe, we bouwen alles vol, overal is de ondergrond verhard. Als er dan veel regen valt, dan kan dat water niet weg", klinkt het. "Vlaanderen loopt dan nog het grootste risico: overal zie je asfalt en beton en dan is er nog de lintbebouwing. Vlaanderen heeft te weinig plekken om water op te vangen. De regering moet dringend proactief nadenken over een plan, anders staat de deur open voor veel leed en schade."

De Europese steden - en Vlaanderen, dus - moeten op zoek naar mogelijke oplossingen. Dircke verwijst naar Rotterdam als goed voorbeeld. Dat bouwde het Denthemplein in het centrum van de stad om tot een zogenaamd waterplein. Dat is een verlaagd stadsplein waar je bij droog weer kunt voetballen of picknicken. Bij regen doet het dienst als bassin voor 1,7 miljoen liter water. Onder het centraal station en het Museumpark zijn grote waterbergplaatsen gebouwd. Die kopen het rioolsysteem dus tijd, als de nood hoog is. In Vlaanderen is het nog wachten op dergelijke systemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234