Zaterdag 19/06/2021

Ook een televisietoestel kan een vieze adem hebben

'Nog nooit kwamen mensen dagelijks met zoveel verschillende chemische stoffen in contact.' Dat schrijft de Europese verbruikersorganisatie Beuc. Dat van een 'groot deel' van die stoffen niet geweten is welk effect ze op het menselijk lichaam noemt Beuc problematisch. 'Van andere is bekend dat ze schadelijk kunnen zijn maar toch zitten ze verwerkt in tv's, sofa's, mascara, tapijten of gordijnen', aldus de organisatie.

Brussel

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

Biovoeding eten en in de doe-het-zelfzaak kiezen voor ecologische producten geeft misschien een gevoel van 'veiligheid', maar, zo stelt het Beuc, ons eigen huis barst van de chemische stoffen die niet allemaal even onschuldig zijn en die we of op een andere manier opnemen. Met de nieuw brochure, 'Our Daily Cocktail of Chemicals' wil het Beuc druk uitoefenen op de Europese Commissie. Die dokterde een systeem uit waarbij chemicaliën in de toekomst veel strengere tests zullen moeten ondergaan.

Studies hebben namelijk aangetoond dat mensen chemische stoffen uit hun omgeving opnemen. Het gaat daarbij niet alleen om voeding of cosmetica. Ook stoffen die in gebruiksvoorwerpen verwerkt zitten, nemen we op. Vanuit die vaststelling heeft Europa het initiatief voor 'Reach' (Registration, Evaluation and Authorisation of Chemicals) genomen. Dat is een voorstel voor een streng controlesysteem.

Als het voorstel in 2005 wet wordt, zouden ongeveer 30.000 chemische stoffen voortaan strenge veiligheidstesten moeten ondergaan. "Aanvankelijk eisten wij dat voor 100.000 stoffen, maar onder druk van de industrie is dat aantal teruggebracht tot 30.000. Ook op andere vlakken is Reach veel te sterk afgezwakt", zegt Willemien Bax van het Beuc.

Tot verbazing van het Beuc hebben zijn brochure en website veel succes. Bax: "Het is niet opgezet als informatiecampagne voor het publiek maar om de commissieleden aan te spreken. Toch hebben we al massa's reacties gehad. Wij zeggen niet dat alle chemicaliën gevaarlijk zijn maar dat er hiaten zitten in het Reach-systeem en dat de consument te weinig ingelicht wordt. Misschien krijgen we zoveel reacties omdat mensen inzien dat ze over de producten en voorwerpen die ze dagelijks gebruiken slecht geïnformeerd zijn."

Katoenen bedlinnen bijvoorbeeld, bevat soms ddt, een giftig pesticide dat zich opstapelt in het milieu en in het lichaam. Ddt is in Europa allang verboden en is een van 's werelds gevaarlijkste chemische stoffen, maar via landen waar het goedje nog niet verboden is, belandt er misschien een portie ddt tussen de lakens. Ook matrassen of speelgoed uit derdewereldlanden bevatten soms ddt en andere gevaarlijke pesticiden.

In een handdoek zit dan weer formaldehyde, een stof die het krimpen tegengaat en waarvan al is vastgesteld dat ze kankerverwekkend en giftig is. Bax: "Formaldehyde is een stof die daarom in veel zaken niet gebruikt mag worden, maar wel in textiel. Hetzelfde geldt voor kankerverwekkende stoffen in matrassen, een voorwerp waar je erg veel mee in contact komt." Andere voorbeelden zijn tv's, zetels, computers en wasmachines. Die zijn meestal bewerkt met brandvertragers waarin een stof zit die voor ervoor zorgt dat ze geen vuur vatten. "Als je tv kijkt, wasemt het toestel die stof uit. Er bestaan vijftig varianten van dit type. Maar er zijn er maar twee die vanaf 2006 verboden worden. Nochtans zijn die stoffen giftig en slaan we ze steeds meer in ons lichaam op", zegt Bax.

Volgens het Beuc is het dan ook nodig dat de plannen voor Reach verscherpt worden. Bax: "Een probleem is dat de voorziene wetgeving sommige verboden stoffen wel toelaat in bepaalde artikelen. Natuurlijk zijn de dosissen niet altijd hetzelfde maar er zit geen logica in. In sommige mascara's zitten chemicaliën die verboden zijn in verfproducten en in bepaalde huis-, tuin- en keukenproducten zitten zaken die verboden zijn in de landbouw. Reach moet dus voorzien dat een gevaarlijke stof nergens meer in komt."

Daarnaast wil het Beuc dat er op alle artikelen veel meer informatie en waarschuwingen voor de gebruiker zou staan. Bax: "Reach voorziet dat voor typische producten als verf en detergenten, maar men vergeet dat er ook in gewone huishoudartikelen schadelijke chemicaliën kunnen zitten. Een lijst met ingrediënten zou al heel wat zijn. Verder zouden eigenlijk ook de 'oude' chemicaliën getest moeten worden. Sinds 1981 worden de nieuwe stoffen gecontroleerd, maar over zeer veel stoffen die daarvoor al op de markt zijn, weten we niets."

Marc Devisscher van Cefic, de organisatie die de industrie vertegenwoordigt, reageert dat de industrie hier "zeker achter Reach staat". Devisscher: "De oude wetgeving is inderdaad niet meer voldoende. Ook wij zijn bekommerd om de veiligheid van de producten die we maken. De industrie heeft trouwens zelf al heel wat projecten waarbij zaken getest worden. Maar wij pleiten wel voor een praktische aanpak. We moeten voorrang geven aan stoffen die risicovol zijn. Alles laten testen gaat echt niet, dan wordt ons werk onmogelijk en zullen veel bedrijven hun deuren moeten sluiten omdat het allemaal ook veel geld kost. Met die 30.000 stoffen die streng getest moeten worden zullen we onze handen al vol hebben."

Het Beuc is echter niet van plan het daarbij te laten. Bax: "Reach zal al een verbetering zijn, maar het kan nog tot 2020 duren voor alles concreet verandert. Ondertussen blijven wij druk uitoefenen. De consument is er in ieder geval al alert voor. Het beste wat je nu kunt doen, is zorgen dat je huis goed verlucht wordt, weer gaan schoonmaken met citroen en azijn en cosmetica en andere spullen kiezen die zo natuurlijk mogelijk zijn."

Info: www.chemical-cocktail.org

Europese industriële organisatie Cefic: 'Alles testen is praktisch onmogelijk'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234