Maandag 21/06/2021

'Ook een moordenaar is een mens'

David Baldacci is niet alleen een veelschrijver, maar ook een veelverkoper. Een gesprek over inspiratiebronnen, het leven als advocaat, huurmoordenaars, geheim agenten en de eeuwigdurende paniek. Joost Houtman

David Baldacci's familienaam doet Italiaanse roots vermoeden. "Inderdaad, mijn vader was een Italiaanse immigrant. Hij was - typisch Italiaans - een echte verhalenverteller. Net als mijn Italiaanse grootmoeder die was meegekomen. Maar ook mijn moeder kon er wat van. Zij kwam uit een klein dorpje in de bergen van Virginia. Ook daar leefde een hele verhalencultuur. Mijn hele jeugd werd ik omringd door verhalenvertellers", vertelt de inderdaad al even vlotte babbelaar Baldacci.

De verhalen om hem heen zetten hem aan om te schrijven. Van jongs af aan. "Zelfs vandaag nog schrijf ik allerlei zaken op die ik mensen hoor vertellen. Daarom reis ik ook graag: je komt in contact met allerlei verhalen die je vroeg of laat in je eigen teksten kunt gebruiken. Als mensen mij vragen waar ik mijn inspiratie haal, zeg ik altijd dat ik ben geboren met twintig ideeën en ik er nu nog twee over heb. Grapje natuurlijk, de verhalen liggen er. Als schrijver moet je er alleen voor open willen staan om ze te ontdekken."

De schrijversmicrobe had de man al snel te pakken. "Ik kan simpelweg niet niet schrijven. Het is een obsessie. Zelfs toen ik advocaat was, bleef ik 's nachts schrijven. Ik verdiende er nog niks mee, maar het was sterker dan mezelf."

Advocaten zijn natuurlijk ook verhalenvertellers, werp ik op. "Natuurlijk, nagel op de kop. Je hebt feiten die je niet kunt veranderen. Daarmee moet je aan de slag. Wat tegen je klant pleit, zwak je wat af, het andere blaas je wat op tot je een coherent verhaal krijgt. De openbare aanklager doet het omgekeerde. Een jury is trouwens niet in de wet geïnteresseerd, maar wel in het logische verhaal dat vertelt waarom iets is gebeurd."

Een goed schrijver is ook een lezer. Zo wil toch de boutade. "Ik las als kind de hele bibliotheek leeg. Ik zag de wereld door de ogen van het boek. Eerst was ik verslaafd aan een reeks biografieën: het leven van genieën verteld van hun geboorte tot hun achttiende. De rest van het verhaal kende je toch al. Later stortte ik me op Graham Greene, Mark Twain, John Irving. Een film kan op je netvlies blijven branden. Je kunt opstaan met een liedje dat maar niet uit je hoofd gaat. Maar dat een goed boek zelfs zonder die makkelijke audiovisuele kanalen je ook kan raken, dat is toch fantastisch? Door zwarte woorden op wit papier!", zegt Baldacci enthousiast. "Man, dat is toch een kunst? Iemand een week lang weten te boeien vanuit de stilte van een boek?"

Angst als antigif

David Baldacci is een crime writer. Iemand die alle boeken van Agatha Christie en Arthur Conan Doyle verslond in zijn jeugd. De definitieve voorzet om zich op het thrillergenre te storten kreeg hij bij het lezen van In Cold Blood van Truman Capote. "Non-fictie in thrillervorm! Perfect opgebouwd in korte hoofdstukken, dat was nog nooit gedaan. Ik was meteen verkocht. Dat wou ik ook doen! Ik weet nog perfect waar ik was toen ik dat boek las. Ik kluste tijdens mijn studies bij als bewaker, met uniform en al. (lacht) Rondje doen en dan snel weer in het kantoor verder lezen."

Baldacci is een veelschrijver, maar gaat er prat op om chaotisch te werken. Geen draaiboeken. "Je moet elk nieuw boek aanpakken met dezelfde schrik alsof het je eerste is. Die angst is het perfecte antigif tegen zelfgenoegzaamheid. Je kunt wel een mooi plannetje uitdenken - en ik spreek uit ervaring - maar bij het schrijven merk je al snel dat je plannetje in het echt niet werkt. Pas na een vijftigtal pagina's schrijven weet ik pas echt tot wat mijn personages in staat zijn."

Hij zoekt de kick op. Niet hele reeksen achter elkaar afwerken, maar wel door elkaar bijvoorbeeld. "Ik leef in een constante staat van paniek", lacht Baldacci, "maar het houdt me wel scherp. Voor een piloot is het logisch dat hij altijd maar beter wordt als hij iets al heel lang doet. De ervaring sluit vele mogelijke fouten uit. Daar moet een schrijver zich echter ver weg van houden. Die moet zichzelf blijven uitdagen."

Wie naar Baldacci's indrukwekkende bibliografie kijkt, merkt heel wat series van boeken op. Enkele boeken rond de Camel Club, maar ook het wedervaren van geheim agenten Sean King en Michelle Maxwell en de avonturen van voormalig militair John Puller mondden uit in series. "Mijn eerste dertien boeken waren stand-alones, maar na het afsluiten van het eerste boek met personages King en Maxwell voelde ik dat ik met hun personages nog niet klaar was. Dat ik me daarna dan niet stort op een volledige serie met hen, maar af en toe terugkeer, heeft met mijn onrust te maken."

De grootste uitdaging voor een thrillerschrijver is het onmogelijke plausibel maken. Net daarom verbaast het dat Baldacci kiest voor geheim agenten, CIA- en FBI-agenten en in zijn laatste boek zelfs voor een huurmoordenaar. "Ik pel de ajuin tot die helden weer gewone mensen worden. Ik heb hun trainingen gezien. Ik heb gezien hoe dit soort mensen geïndoctrineerd worden, zichzelf verliezen tot ze bijna een machine worden. En dan vind ik het een uitdaging om ze op hun zwakst te laten zien. Als ze beginnen te twijfelen en onzeker worden, net zoals jij en ik ook onzeker kunnen zijn. Daarnaast zit het succes er volgens mij ook in dat ik het gordijn een beetje opzijtrek. Mensen weten dat ook westerse overheden moorden. Ze weten dat er geheim agenten zijn, maar weten natuurlijk niet hoe die mensen echt werken."

Baldacci gaat er prat op bijzonder secuur te werken. Research is voor hem heilig. "Omdat veel van mijn fans zelf bij die diensten werken! (lacht) Hoewel ik natuurlijk ook wel een slag om de arm hou: het is en blijft fictie."

Blockbuster

Baldacci is een Amerikaan in hart en nieren. Dat zijn al zijn personages ook. Opvallend is wel dat in veel van zijn boeken personages teleurgesteld raken door de Amerikaanse overheid en door de machtige overheidsdiensten. Is de patriot allergisch voor de overheid? "Als democraat én patriot moet je kritisch durven zijn. De overheid mag zeker niet te veel macht krijgen. Politiek is een meedogenloos spelletje en er gebeuren heel veel zaken die het daglicht niet zien. Die wil ik - inderdaad uit een zeker patriottisme - aan de kaak stellen. Dat zie je ook in De aanslag: dat mensen eigenlijk maar gebruiksvoorwerpen zijn en dat maar bitter weinig mensen te vertrouwen zijn. Het grote probleem is dat we in de VS, maar ook meer en meer in andere landen, bang zijn voor het compromis. Mensen verliezen zich nog te veel in stellingenoorlogen, waardoor er een radicalisering optreedt en veel zaken in een duistere sfeer verkeren."

In De aanslag laat Baldacci inderdaad goed zien hoe Will Robie evolueert van uitvoerder van opdrachten naar kritische geest. Eentje die dingen ter discussie begint te stellen en probeert het goede te doen. Vanzelfsprekend is het niet wat de schrijver doet: proberen sympathie op te wekken voor een huurmoordenaar. Maar het lukt, net door diens menselijkheid te tonen. In dit genre is het daarnaast ook vooral zaak om origineel uit te hoek te komen. "Dat klopt en ja, ook het hele post-9/11-gedoe komt even kijken, maar ik probeer daar wel een twist aan te geven."

Opdracht geslaagd en zeker in het begin van het boek: een ambtenaar wordt vermoord, terwijl hij aan de computer via een drone-aanval iemand duizenden kilometers verder tracht om te leggen! Je ziet het zo voor je. Wat je trouwens van het hele boek kunt zeggen, blockbustermateriaal. Is de schrijver een scenarist geworden? "Voor NCIS lever en beoordeel ik scenario's en ja, de scenarist heeft de schrijver in mij beïnvloed. Ten goede. Ik schrijf door mijn scenario-ervaring gebalder. Ik werk voor NCIS - waar ik ook producer ben - samen met negen scenaristen. Die houden mij ook scherp.

"Als thrillerschrijver moet je immers mee met je tijd. Ik herinner me nog levendig de eerste keer dat ik Jaws zag in de bioscoop. De hele zaal gilde! Ik heb bij manier van spreken jaren niet meer in de zee willen zwemmen of zelfs maar een bad willen nemen. Zo getraumatiseerd was ik. (lacht) En dan kom je op een dag je living binnen en zie je je vierjarige zoon in een deuk liggen bij het bekijken van Jaws en je dochter met een pruillip zeggen dat ze nog nooit zo'n slechte namaakhaai heeft gezien!" (lacht smakelijk)

David Baldacci, De aanslag, Bruna, 336 p., 19,95 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234