Woensdag 27/01/2021

Ook een jaar na de busramp is rouwen niet vanzelfsprekend

Gaan de ouders van de omgekomen kinderen in Sierre te ver als ze de namen van de chauffeurs laten schrappen van de gedenksteen? Ja en nee, vinden rouwtherapeuten. Het kan niet zijn dat er nieuwe wonden worden geslagen. Maar ook: 'Je mag een slachtoffer niet verwijten dat hij rouwt op een manier die ons niet bevalt.'

Na het busongeval in Sierre konden de ouders die hun kind verloren, rekenen op sympathie en medeleven. Maar nu, een jaar later, blijkt dat een aantal ouders de namen van de twee buschauffeurs lieten verwijderen op een herdenkingssteen, blijft een ongemakkelijk gevoel plakken. Gaan de ouders, die het verlies van hun kind te verteren hebben, in al hun verdriet over de schreef?

"We denken graag dat rouwen een universeel proces is en liefst zo kort en sereen mogelijk", vertelt rouwtherapeut Johan Maes. "De realiteit is evenwel anders. Een verlies verwerken is een persoonlijk en omstandig gebeuren. Dat nabestaanden woedend zijn, is normaal, gezien het onrecht dat hen is aangedaan. Tegelijk is boosheid vaak een buffer, waaronder gevoelens van hulpeloosheid, machteloosheid en verdriet schuilgaan. Dat zijn ontzettend moeilijke emoties, veelal zullen mensen alles doen om opnieuw de controle te vinden. Sommigen kanaliseren die boosheid in actie, zoals de familie Appeltans die het huis van Ronald Janssens wil opkopen en afbreken. Anderen gaan graven naar oorzaken en schuldigen. Ze zoeken een stuk zekerheid."

Geen oordeel vellen

Ook traumapsycholoog Erik De Soir, die sporadisch contact onderhoud met de ouders, vindt niet dat de nabestaanden per se een zondebok willen. "Sommige ouders zijn erg bezig met hun verdriet, anderen met de oorzaak van de crash. Ik weet niet of je van revanche mag spreken. Het is eerder zo dat ze een eigen visie hebben opgebouwd, omdat het onderzoek nog zo onduidelijk is. Ik vel geen oordeel over wie juist is en wie niet, ook dat is verwerking."

Of mensen in rouw vervallen in berusting of verbittering, hangt af van verschillende factoren. "We denken vaak dat de omstandigheden van een verlies, of het al dan niet een traumatische dood was, bepaalt of mensen blijven steken in hun rouw. Moord of zelfmoord kan een risicofactor zijn, maar doorslaggevend is dat niet", legt Maes uit. "Het gros van de mensen doorloopt een ongecompliceerd rouwproces. Maar een minderheid, ik spreek over een kleine 20 procent, heeft het moeilijker, en boosheid of verbittering kunnen kenmerken zijn. Hun pijn gaat niet over, maar blijft of wordt zelfs erger. Dat kan te maken hebben met de persoon die is gestorven, maar ook van hoe iemand heeft leren omgaan met emoties. In zo'n geval is professionele hulp aangewezen. Zelf moeten we ons terughoudend opstellen. Je mag een slachtoffer niet verwijten dat hij rouwt op een manier die ons niet bevalt."

Wel, zo zijn De Soir en Maes het eens, kan het niet de bedoeling zijn dat die boosheid nieuwe slachtoffers maakt. De weduwe van de chauffeur liet immers al weten dat ze diep gekwetst is door de beschuldigingen in de richting van haar man. "De woede van de ouders is legitiem, hoe groot ze ook is. Het is belangrijk dat we hun boosheid erkennen, en dat ze de kans krijgen om die te uiten zonder veroordeeld te worden. Tegelijk moet die boosheid begrensd worden, zodat ze zichzelf en anderen niet beschadigen. Ze moeten dus kanalen zoeken waarbij ze terechtkunnen met hun boosheid, in plaats van die op een destructieve manier te uiten." Maes denkt daarbij aan een fonds voor verkeersslachtoffers, of verwijst naar de ouders van Annick Van Uytsel, die in naam van hun vermoorde dochter projecten rond drinkwater opzetten in Kenia.

Verschil in verwerking

In het geval van Sierre, waarin niet alle ouders op hetzelfde spoor zitten, denkt Maes dat de kwestie wat ongelukkig is aangepakt. "Namen noemen is iets heel symbolisch, het geeft een zeker bestaansrecht. Die namen achteraf schrappen, is pijnlijk. Beter was om met alle partijen samen te zoeken naar een optie waarin ze zich kunnen vinden. Je kan best zeggen dat je recht wilt doen aan alle slachtoffers, dat je dat als maatschappij belangrijk vindt."

Ook De Soir meent dat het herdenkingsmonument er misschien wat te snel is gekomen. "Ze hadden beter gewacht tot er wat meer duidelijkheid was over het onderzoek." De psycholoog pleit ook naar een grondig onderzoek in het verschil in verwerking tussen de ouders. "Ik kan alleen maar vaststellen dat de dynamiek in Lommel anders is dan in Heverlee. Het is jammer dat ze die dag in Melsbroek één groep waren, en dat sommige mensen nu in een andere richting lopen. Ik weet niet precies waaraan dat ligt, en of het aan de hulpverlening ligt. Maar ik hoop dat we de oorzaken grondig kunnen bekijken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234