Vrijdag 04/12/2020

AchtergrondKinderrechten

Ook de kinderrechten gingen in lockdown: ‘Een grote groep kinderen moest een half jaar alleen werken’

Kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens.Beeld Photo News

‘Zeg dat toch zo niet’, dacht Kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens, toen ze in de herfstvakantie een viroloog hoorde zeggen ‘dat men de gezinnen weer moest isoleren’. Want als één ding blijkt uit het jaarverslag van het Kinderrechtencommissariaat, dan wel dat kinderen zwaar hebben afgezien in de coronacrisis. Vijf lessen voor de toekomst.

Hou het skatepark toch open

Ook de kinderrechten gingen in lockdown, zo blijkt uit het jaarverslag van het Kinderrechtencommissariaat. Een vijfde van alle 1.128 klachten hield verband met corona. Zo stond de telefoon rood, toen op de stoep spelen in de lente plots niet meer mocht. Eén op de vijf kinderen onder de 12 zag in maart en april niet één speelkameraadje. Eenzaamheid sloeg toe. De kinder- en jongerenlijn Awel kreeg afgelopen zomer nog altijd dubbel zoveel klachten over automutilatie en depressie. 

“Gelukkig zijn er lessen getrokken uit de eerste lockdown. Scholen en speeltuinen blijven nu open”, zegt kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens. “Maar ik zie ook steden en gemeenten die hun skateparken toch sluiten. Dat maakt ons ongerust. Lokale besturen  zouden leuke plekjes juist coronaproof moeten inrichten. Zeker kwetsbare jongeren hebben het echt nodig elkaar te ontmoeten in de buitenlucht.”

Wees mild op school

De meeste coronaklachten gingen over het onderwijs. Online les volgen is soms moeilijk: 17% van de jongeren heeft thuis geen eigen plekje. Zoals de 10-jarige Aya die de onlineles dan maar op het toilet volgde. Bij de heropening van de scholen kon Maarten (12) niet terug naar zijn klas. Hij heeft het syndroom van Down en ging naar een gewone school. Die vond dat hij niet kon aansluiten. Pas na bemiddeling kwam het goed. 

Het commissariaat kwam ook tussen voor Lara, die was geschorst en uitgesloten van het contactonderwijs. Uiteindelijk mocht ze haar vragen via videochat stellen en haalde haar A-attest. Onderwijstopman Lieven Boeve geeft nu al aan dat hij meer B-attesten verwacht na de kerstexamens, door de leerachterstand. 

Caroline Vrijens vindt het te vroeg om de mildheid, die is gehanteerd bij de deliberaties in juni, te laten varen. “Een grote groep kinderen moest een half jaar alleen werken. En nu zou men na drie maanden al zeggen dat het niet zal lukken? Begrijp me niet verkeerd, ik heb bewondering voor de leerkrachten en scholen. Zij plooiden zichzelf de voorbije maanden dubbel voor hun leerlingen. We merken bij onze Klachtenlijn hoe belangrijk leerkrachten zijn voor leerlingen. Het zijn vaak hun vertrouwenspersonen.”

Zet kleuters niet in quarantaine

Uit instellingen voor kinderen met een beperking kwamen in de eerste lockdown klachten over verregaande maatregelen. Zo moest Kevin (5) dagen aan een stuk in quarantaine, nadat hij terugkwam van thuis. De ouders van Elise (5) - een meisje met een zware beperking voor wie fysiek contact een belangrijk communicatiemiddel is - mochten hun dochtertje niet knuffelen, toen ze na acht weken eindelijk op bezoek konden, ook al waren ze bereid naast een mondmasker ook handschoenen en een schort te dragen. 

“Intussen is de richtlijn voor de jeugdhulp aangepast”, zegt Caroline Vrijens. “Bezoek mag en ouders en kinderen mogen elkaar aanraken. Kinderen onder de 6 jaar worden niet in quarantaine geplaatst. Men is ook minder streng voor kinderen onder de 12 die een risicocontact hadden.”

Laat jongeren in moeilijkheden geen maanden wachten

Schrijnende verhalen ook uit de jeugdhulp. Aan de 15-jarige Dave was beloofd dat hij half maart een gesprek zou krijgen met zijn consulent, nadat hij duidelijk had gemaakt dat hij het niet meer zag zitten in het begeleidingstehuis. Door de lockdown moest hij tot augustus op wachten op dat gesprek. “Inmiddels mag de jeugdhulp niet meer on hold worden gezet, er is genoeg beschermingsmateriaal”, zegt Vrijens. Ze kondigt aan de vinger aan de pols te zullen houden, want online hulpverlening is niet altijd de goede oplossing. 

De Kinderrechtencommissaris wil ook nagaan hoe het de geplaatste kinderen is vergaan die in maart versneld terug naar huis zijn gestuurd. “Hebben zij geen kleerscheuren opgelopen? Dat moet onderzocht worden, want we weten dat kinderen in het algemeen vaker slachtoffer of getuige zijn geweest van fysiek of psychisch geweld.”

Onderzoek het (verminderde) pestgedrag

Coronanieuws is zelden goed nieuws. Maar zie: in tijden van lockdown wordt minder gepest. “Het heeft ons verbaasd dat de klachten over (cyber)pesten significant zijn afgenomen”, zegt Caroline Vrijens. “Onze hypothese is dat pesten zijn oorsprong heel erg vindt op fysieke plekken, zoals de school en de sportclubs. Nu, wij zijn geen wetenschappelijk instituut dat álles capteert. Slechts fractie van de meldingen komt bij ons binnen. Dit moet verder worden onderzocht, idealiter door een kenniscentrum tegen pesten.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234