Zaterdag 25/06/2022

AnalyseJan Jambon

Ook binnen N-VA is de staat van genade van Jambon stilaan voorbij

Zowat alle wapenfeiten van Jan Jambon, hoe goedbedoeld ook, lijken de laatste tijd in zijn ­gezicht te ontploffen. Beeld © Eric de Mildt
Zowat alle wapenfeiten van Jan Jambon, hoe goedbedoeld ook, lijken de laatste tijd in zijn ­gezicht te ontploffen.Beeld © Eric de Mildt

Binnen N-VA wordt met grote ogen gekeken naar Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA). Hij kan de hoge verwachtingen niet inlossen en dat zorgt intern voor gemor en frustraties.

Ann De BoeckJeroen Van Horenbeek en Roel Wauters

Vorige week woensdag riep Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) zijn politieke collega’s op om een nieuw Overlegcomité te organiseren, zodat de evenementen binnen geannuleerd konden worden. Hoewel hij naar eigen zeggen bezorgd was over de overrompeling van de ziekenhuizen, kwam de oproep over als een staaltje paniekvoetbal. Een dag eerder had de regeringsleider namelijk nog gevraagd om versoepelingen. En dan moest zijn nieuwe vraag om te versoepelen, deze donderdag, nog komen.

Het gezwalp leidde vorige week al tot een kritische discussie in een interne WhatsApp-groep van de partij, waarbij ook een aantal parlementsleden zich roerden. Ze konden niet begrijpen hoe de Vlaamse regeringsleider de ene dag het totaal tegenovergestelde leek te communiceren dan de andere. Uiteindelijk nam partijvoorzitter Bart De Wever de verdediging van Jambon op zich. Iets wat hij, zo lijkt het, steeds vaker moet doen.

Behalve ‘Jojo-Jambon’ heet de regeringsleider sinds kort ook het ‘schoothondje van De Wever’. Vicepremiers Pierre-Yves Dermagne (PS) en Georges Gilkinet (Ecolo) beschuldigen hem ervan het Overlegcomité louter op vraag van De Wever te hebben samengeroepen, omdat die laatste niet zelf De Grote Sinterklaasshow in het Antwerpse Sportpaleis durfde te annuleren. Het kabinet-Jambon ontkent dat verhaal, maar het beeld is toch gezet.

De verwachtingen waren nochtans hooggespannen, toen Jambon in augustus 2019 de Vlaamse formatiegesprekken mocht leiden voor de vorming van een nieuwe regering. Zijn voorganger Geert Bourgeois werd door de partijtop weggepromoveerd naar Europa wegens onvoldoende communicatieve panache. De Wever focuste zich op zijn burgemeesterschap in Antwerpen en de federale onderhandelingen.

Omgekeerde Midas

Zodra N-VA in de federale oppositie terechtkwam, was het plan helder: federaal zouden kopstukken als Theo Francken en Peter De Roover zwaar inbeuken op Vivaldi. Het zou dan niet lang duren voordat de zevenkoppige ploeg zichzelf in de gracht zou rijden, met moeilijke dossiers zoals de pensioenhervorming en de kernuitstap. Intussen zou Jambon met zijn Vlaamse ploeg onverstoorbaar blijven besturen, zodat het contrast met het federale hoopje ongeregeld pijnlijk duidelijk werd. Dat plan liep al bij het begin fout door een paar ongelukkige uitspraken, zoals over de begrotingstabellen die hij weigerde vrij te geven.

Dat Jambon het tij twee jaar later nog steeds niet gekeerd krijgt, creëert een dubbel gevoel in de partij. In de eerste plaats is er begrip voor zijn moeilijke positie. De coronacrisis heeft de vleugels van de Vlaamse regering geknipt. In het Overlegcomité botst hij tegen de staatsstructuur en federale zwaargewichten als Frank Vandenbroucke (Vooruit). Bij de start van de crisis sloeg het Vlaamse niveau een mal figuur met het drama in de woon-zorgcentra en de contacttracing.

Op dat moment was de inschatting binnen N-VA ook nog dat men zij aan zij met federaal moest proberen besturen, omdat politieke tegenstelling opzoeken niet in dank afgenomen zou worden. Dat plaatste Jambon in een positie waarin hij steeds het compromis moest verdedigen, soms tegen de standpunten van de partij in. “Daardoor is er een afstand gegroeid tussen Jan en de partij”, merkt een N-VA’er op.

Tegelijk kijken partijgenoten met stijgende verbazing naar hoe zowat alle wapenfeiten van Jambon – hoe goedbedoeld ook – in zijn gezicht lijken te ontploffen. Hij lijkt wel de omgekeerde Midas: alles wat hij aanraakt, verandert in lood. Vraagt hij om een sluiting van de evenementen, dan krijgt hij een Overlegcomité waarin het Vlaamse onderwijs kop van Jut is. Doet Ben Weyts er alles aan om de scholen open te houden, dan zegt hij dat er de laatste week “toch maar wat kerstfeestjes worden gehouden”.

Pohlmann

Is hij dan niet goed genoeg omringd? Die vraag komt herhaaldelijk terug in de analyse van partijgenoten. Toen Jambon eraan begon, kreeg hij Joachim Pohlmann, jarenlang de woordvoerder van De Wever, als kabinetschef Cultuur. Toch is er sinds het incident op de Ultimas, waar hij als kersverse voogdijminister tomaten naar zich kreeg, te weinig toenadering gekomen. Met Olivier Van Raemdonck heeft hij een sterke woordvoerder naast zich van toen hij nog vicepremier was, maar ook dat lijkt niet te baten.

Doet hij het zelf nog wel graag? Ook die bezorgdheid leeft binnen de partij. Voor iemand die het Vlaamse minister-presidentschap ooit als een droomjob omschreef, lijkt de fut er wat uit. “Soms vraag je je echt af of hij er tegen zijn zin zit”, zegt een parlementslid. Een collega in de regering merkt op dat Jambon “gewoon echt niet graag communiceert” en er zich bij neer lijkt te hebben gelegd dat de perceptie nu eenmaal tegenzit.

Op dat vlak wordt het contrast met Zuhal Demir, de Vlaamse spits van de partij, met de dag groter. Al moet gezegd worden dat de stijl van Jambon binnen de regering nog steeds door vriend en vijand wordt geroemd. Aan de regeringstafel laat de minister-president zijn ervaring uit de bedrijfswereld spreken, smeedt hij compromissen en houdt hij iedereen aan boord. Een onmisbare kwaliteit als regeringsleider. Maar net daarom is het volgens sommige N-VA’ers zo jammer dat het daarbuiten maar niet lijkt te lukken.

Het kabinet-Jambon wenste niet te reageren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234