Zondag 29/11/2020

Begrotingscontrole

"Ook bij deze regering klopt begroting niet"

Wim MoesenBeeld Daniel Rys

Slecht nieuws aan de vooravond van de begrotingscontrole. Ook deze regering slaagt er maar niet in om orde op zaken te stellen. Tegelijk kan de taxshift alleen betaalbaar gemaakt worden via een vermogenswinstbelasting. Dat stelt KU Leuven-professor Wim Moesen, bij wie N-VA ooit de mosterd ging halen.

"Als academicus zie ik relatief weinig verschil tussen de cijfers van de regering-Di Rupo en die van Michel", zegt Moesen. "De discipline is nog steeds zoek. Het zit blijkbaar in het DNA van de Belg om meer uit te geven dan er eigenlijk voorhanden is."

De vorige én de huidige regering schopten de voorbije vijf jaar geen deuk in een pakje boter, betoogt de professor in een nieuwe studie over de begroting. Drie keer liep het tekort op tot boven de 3 procent van het bbp, de norm die Europa voorschrijft. Twee keer, in 2013 en 2015, werd er afgeklokt op 2,9 procent. Met de hakken over de sloot.

Van de 'kracht van verandering' lijkt dus weinig te merken. Dat die vaststelling komt van Moesen moet pijn doen bij de regering. Hij is de bedenker van de zogenoemde Moesennorm, het uitgangspunt van de begrotingsplannen van de N-VA tijdens de kiescampagne in 2014. Die stelde dat de publieke uitgaven de komende jaren bevroren moeten worden.

Zweeds voorbeeld

Gisteren bogen de federale topministers zich voor het eerst over de begrotingscontrole. De officiële cijfers komen pas begin volgende week, maar iedereen aan tafel weet dat er opnieuw een grote besparingsoefening wacht. Voor de federale regering is de exacte berekening nog niet gemaakt, maar alle niveaus samen zouden zo'n 3,4 miljard euro moeten zoeken.

Enkel de werkmethode voor de federale controleronde ligt nu al vast. Op 21 maart vertrekt premier Michel voor een week naar China voor een staatsbezoek. Meteen daarna begint de paasvakantie, de traditionele deadline. Mogelijk wordt er dit jaar dan nog verder onderhandeld.

Moesen serveert de ministers in elk geval al enkele duidelijke suggesties. Hij pleit onomwonden pleit voor een vermogenswinstbelasting. De reden daarvoor? De taxshift in zijn huidige vorm is niet sluitend gefinancierd, stelt hij. "De inkomsten van de kaaimantaks, de karaattaks of de speculatietaks zijn erg onzeker." Moesen sluit zich zo aan bij de kritiek van de Europese Unie, het Rekenhof en de Nationale Bank. "We kunnen beter kijken naar een meer stabiele, pragmatische vorm van inkomsten."

Hij kijkt daarvoor naar de zogenoemde dual income tax, een systeem dat al in veel Scandinavische landen wordt gebruikt. Een Zweeds voorbeeld voor de Zweedse coalitie, noemt hij het. Daarbij worden twee soorten inkomsten belast: uit arbeid en uit vermogen. Vooral dat tweede deel is daarbij interessant. Alle vormen vermogenswinst - van meerwaarde op aandelen, over huuropbrengsten tot interest op spaargeld - zouden dan worden belast met een vlaktaks van 25 à 27 procent. "Het grote voordeel is de duidelijkheid", zegt Moesen. "De koterij aan taksen en belastingen in ons land is legendarisch."

Hij vraagt meer sérieux aan de onderhandelingstafel. "De begrotingcontrole is ingegeven door kortzichtigheid. We hebben nood aan visie op lange termijn." Een begrotingsevenwicht tegen 2018, zoals de regering voorziet, acht hij compleet onrealistisch. "Laat ons beginnen ervoor te zorgen dat de reguliere inkomsten de reguliere uitgaven dekken." Voor investeringen in infrastructuur kan er wel in het rood gegaan worden. "Daar werd nu te vaak op bespaard, met desastreuze gevolgen. Kijk naar de Brusselse tunnels." Op die manier kan ons land het tekort beperken tot 1,5 à 1,7 procent. "Dat is tenminste realistisch."

Hoe wordt zijn boodschap in de regering ontvangen? Het was de CD&V die vorige zomer dual income tax bij de onderhandelingen over de taxshift nadrukkelijk op tafel legde. Zonder succes. "Ik ben blij dat ook de academische wereld van deze maatregel overtuigd is", zegt vicepremier Kris Peeters. "Ooit zal die er ook komen, maar deze begrotingscontrole gaan we het niet opnieuw ter sprake brengen." De taxshift opnieuw openbreken, vindt hij geen goed idee.

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) van zijn kant wijst erop dat België in 2015 weg is geraakt van het Europees strafbankje. Ook stelt hij dat de taxshift wel degelijk gefinancierd is tot 2018. "Wel zullen we nog inspanningen moeten leveren om de begroting op orde te zetten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234