Zondag 20/10/2019

Vrouwenbesnijdenis

"Ook Belgische artsen besnijden vrouwen"

Beeld thinkstock

Ook al is het verboden, er zijn aanwijzingen dat in ons land vrouwenbesnijdenissen worden uitgevoerd door artsen. Het idee is dat het dan tenminste veilig gebeurt. "Niemand verdient deze vernedering."

Vrouwenbesnijdenis wordt geassocieerd met schimmige achterkamertjes. Onterecht, zegt Marc Van Impe, hoofdredacteur van het medisch vakblad Mediquality. Hij verzamelde de afgelopen jaren verhalen waaruit blijkt dat ook Belgische artsen vrouwen besnijden. Het gaat soms om erg jonge meisjes.

De man heeft het over plaatsen in Mechelen, Brussel, Luik en Charleroi, maar wil geen details kwijt. Vzw GAMS, die zich inzet tegen vrouwelijke genitale verminking, kent geen concrete verhalen. "Maar ik kan ook niet zeggen dat ik verbaasd ben", zegt voorzitster Fabienne Richard. Zij heeft al langer het vermoeden dat dit soort van praktijken in België plaatsvinden. "Omdat er ook gelijkaardige verhalen de ronde doen in Groot-Brittannië en Frankrijk."

Ook Brussels gynaecoloog Hendrik Cammu en Annemie Struyf, die het boek Blijf van mijn lijfje over vrouwelijke genitale verminking schreef, hoorden al over Belgische artsen. "Jaren geleden, tijdens mijn research, hoorde ik over een arts die op zo'n vraag zou zijn ingegaan vanuit het idee: op deze manier beperk ik het kwaad dat anders in zo'n achterkamertjes geschiedt." 

Uit recente schattingen van het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en Mannen blijkt dat in België bijna 26.000 meisjes en vrouwen te maken hebben met genitale verminking – omdat ze al besneden zijn of het risico daarop lopen.

Wie hier een besnijdenis wil laten uitvoeren door een arts, heeft een paar opties, zegt Van Impe. Zo zijn er plastisch chirurgen die onder het mom van een schaamlipcorrectie de grote en/of kleine schaamlippen verkleinen. Soms wordt dan ook het zogenaamde clitorishoedje verwijderd, een ingreep die vergelijkbaar is met het wegsnijden van de voorhuid bij mannen. 

Zo'n ingreep in een privékliniek is vrij kostelijk en loopt op tot ruim 2.100 euro, weet Van Impe. "Ik ken een dochter van een hoge ambtenaar, afkomstig uit een Afrikaans land, die op negen- of tienjarige leeftijd is besneden door een plastisch chirurg."  

Terugbetaald

Er zijn ook huisartsen of medische centra waar het clitorishoedje wordt weggesneden. Sommige artsen prikken de clitoris of maken incisies tot er bloed vloeit. "Dan gaat het om een veeleer symbolische besnijdenis", stelt Van Impe. Veelal registreren die artsen de ingreep dan onder een valse nomenclatuur, waardoor ze door het Riziv wordt terugbetaald. Van Impe: "Ja, dat is fraude."

Volgens de artsen gaat het hier om ingrepen waar de vrouwen geen permanente letsels aan over houden, en kunnen ze later op een normale manier seks hebben. Of dat klopt, is maar de vraag. 

Van Impe: "Sommige artsen gaan ervan uit dat een besnijdenis onvermijdelijk is, dus dat het beter op een medisch verantwoorde manier gebeurt. Ze hebben het idee dat ze zo erger voorkomen."

Er zijn ook ouders bij artsen aankloppen om aan de culturele plicht te voldoen en met een lichte ingreep hun familie de indruk willen geven dat een meisje is besneden", zegt Van Impe. "Maar er zijn ook artsen die het voor het geld doen." 

Van Impe heeft nog nooit gehoord van een arts die een volledige besnijdenis heeft uitgevoerd.

In 2008 werden meer dan driehonderd Vlaamse gynaecologen bevraagd over vrouwelijke genitale verminking. Een handvol gaf toen wel toe dat ze, op de vraag van een patiënt, na de bevalling de vagina weer dichtnaaiden of vernauwden.

Gehoorzamen

De voormalige MR-politica Assita Kanko, die eerder al getuigde over haar eigen besnijdenis in haar boek Parce que tu es une fille. Histoire d’une vie excisée, reageert alvast verbolgen. "Er bestaat niet zoiets als een 'light besnijdenis'. Niemand verdient zo'n vernedering. En hoe kun je daarna nog van een meisje verwachten dat ze dokters vertrouwt?" 

Bovendien, zo stelt Kanko, geven die artsen door hun medewerking ook hun goedkeuring aan een systeem  dat meisjes onderdrukt. "Achter die besnijdenis schuilt een groter plan: die meisjes moeten gehoorzamen, ze moeten huwen en krijgen geen fatsoenlijke opleiding." 

Dat vindt ook gynaecoloog Cammu. "Vroeger heb ik vaak maagdenvliezen hersteld – voor zover dat kan – met het idee dat ik die vrouwen hielp en dat zoiets beter veilig en steriel gebeurt. Een pragmatische oplossing, noemde ik dat. Maar op den duur moet je toch toegeven: hou daar toch mee op. Het is 2018. Stop met te prutsen aan vrouwelijke geslachtsdelen, want zo verandert er niets." 

De woordvoerder van minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) vindt het moeilijk om op anonieme verhalen te reageren, maar zegt wel de benoemde zaken te willen onderzoeken. "Als deze informatie bevestigd wordt door onze diensten, zullen we gepast reageren."

**********

Vier vormen van vrouwelijke genitale verminking

1. Clitoridectomie: de clitorishoed, de huidplooi die de clitoris beschermt, wordt weggesneden, en vaak ook de clitoris zelf, gedeeltelijk of volledig.

2. Excisie: de gedeeltelijk of volledige verwijdering van de clitoris en de kleine schaamlippen. De grote schaamlippen kunnen ook verwijderd worden. Deze vorm komt het vaakst voor, samen met de clitoridectomie.

3. Infibulatie: de ergste vorm. Hierbij wordt de uitwendige geslachtsdelen gedeeltelijk of volledig weggesneden en wordt de vaginale opening samengenaaid of versmald.

4. Alle andere handelingen om niet-medische doeleinden, als het prikken, piercen, insnijden of verbranden van vrouwelijke geslachtsorganen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234