Woensdag 04/08/2021

Meerwaardebelasting

Ook België is fiscaal toevluchtsoord

null Beeld ANP
Beeld ANP

De invoering van een meerwaardebelasting op aandelen beroert de gemoederen. De taks kan nochtans gemiddeld 2 miljard euro per jaar opleveren, zo berekende onderzoeksinstituut HIVA van de KU Leuven. Fiscaal expert Dauginet: "Ik geloof niet dat er een kapitaalvlucht zou komen als België zo'n belasting invoert."

En toen was ze daar plots terug, de discussie over de meerwaardebelasting op aandelen. Bij zowat elke begrotingsbespreking kwam ze de voorbije jaren ter sprake, maar door de onthullingen van Luxleaks, Marc Couckes lucratieve verkoop van Omega Pharma en de grote betoging van vorige donderdag staat de taks nu weer in het middelpunt van de belangstelling.

Maar als de roep om een meerwaardebelasting op aandelen luid klinkt, is dat niet alleen vanuit linkse hoek. Topadvocaat Victor Dauginet, specialist in fiscaal recht: "Dat je geen belasting moet betalen op meerwaarde is moreel fout. Vragen aan mensen die hard werken dat ze moeten inleveren en tegelijk geen belasting vragen op meerwaarde, dat gaat niet. Er zit een grote anomalie in het systeem. Als je een bedrijf opricht en jezelf een jaarsalaris van 2 miljoen euro toekent, moet je daar de helft belastingen op betalen. Als je dat geld in een vennootschap steekt en langs die weg een meerwaarde realiseert, moet je er geen belastingen op betalen. De wetgever blijft in gebreke. Minister Geens heeft in mijn ogen gefaald om daar iets aan te doen."

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Negatieve opbrengst

De meerwaardebelasting kan de Belgische overheid heel wat opbrengen, berekende onderzoeksinstituut HIVA van de KU Leuven. "Gemiddeld zou zo'n taks op winst op aandelentransacties neerkomen op 2 miljard euro per jaar, uitgaande van een belastingvoet van 25 procent. Dat hebben we berekend op basis van wat zo'n belasting in het buitenland opbrengt. Voor 2013 zou het zelfs neerkomen op 5,2 miljard euro, maar dat geeft een vertekend beeld omdat dat een uitzonderlijk beursjaar was", vertelt hoofdonderzoeker Jozef Pacolet. "De meerwaardebelasting zou vooral hogere inkomens treffen. Rechtstreeks beleggen in aandelen is maar weggelegd voor 15 procent van de Belgen. Maar je moet niet alleen naar de beurs kijken. Het grootste bezit van aandelen situeert zich in niet-beursgenoteerde bedrijven. Die zitten ook in onze berekeningen."

Toch moet er ook een serieuze kanttekening bij dat cijfer worden geplaatst: de opbrengsten van een meerwaardebelasting zouden in ons land tussen 2008 en 2010 negatief geweest zijn, omdat de meeste aandelen in die periode door de crisis zware klappen kregen. De onderzoekers onderstrepen ook dat bij een minwaarde op een aandeel een belastingaftrek zou moeten volgen. "Los van de discussie hoeveel zo'n belasting zou opbrengen, is ze nodig om meer billijkheid in het systeem te brengen. Het staat ook los van hoe efficiënt het overheidsgeld gebruikt wordt, zoals ondernemers als Marc Coucke aanhalen. Dat is een totaal andere discussie", zegt Pacolet. Dat de meerwaardebelasting op aandelen zou gekoppeld moeten worden aan een belastingverlaging op arbeid, zoals professor fiscaal recht Michel Maus bepleit, veegt Pacolet van tafel. "De meerwaardebelasting moet je niet aan voorwaarden koppelen, vind ik. Het gaat om het feit dat zo'n belasting terecht is of niet."

Dubieuze rol

Het schort niet alleen aan billijkheid en rechtvaardigheid, maar ook aan duidelijkheid, geven professor fiscaal recht Michel Maus en advocaat Victor Dauginet aan. Michel Maus: "Als je als particulier winst maakt op aandelen is het niet duidelijk of je daar belastingen op moet betalen. Zo bepaalt de wet dat je geen belastingen moet betalen als er geen abnormaal beheer is geweest. Een zeer vage bepaling, die in de praktijk voor veel onduidelijkheid zorgt. Daar ging de beruchte zaak over die de fiscus aanspande tegen Karel De Gucht: was dat een abnormaal beheer van aandelen of niet? Alleen werd die zaak door procedurefouten verticaal geklasseerd. Tegelijk geldt dat een vennootschap géén belasting moet betalen op winst die er gemaakt wordt op aandelen, zoals bij Coucke het geval is. Al zijn er ook daar weer uitzonderingen."

Het zijn net die leemtes, ongerijmdheden en onduidelijkheden die door bedrijven gebruikt worden. Volgens advocaat Dauginet spelen audit- en consultancybedrijven als PwC, Deloitte, Ernst&Young en KPMG daarbij een heel dubieuze rol. "Die bedrijven moeten zich heel erg vragen stellen over de rol die ze spelen in de samenleving. Ze verdienen ontzettend veel geld door mensen aan te leren hoe ze belastingen moeten vermijden. Daar kun je je vragen bij stellen. Ze trekken heel veel jonge, intelligente mensen aan die ze daarvoor inzetten. Is dat de bedoeling? Ik vind van niet. Maar de fout ligt wel bij de Belgische wetgever, die niet duidelijk is. Je kunt perfect een wet maken waarbij je al die constructies die nu bestaan in ons land opruimt."

Omdat er in België geen meerwaardebelasting is, en er tegelijk ook zoiets als een notionele intrestaftrek bestaat, is ons land voor veel ondernemingen een uitverkoren toevluchtsoord. Vooral vermogende Fransen en Nederlanders vinden vlot de weg naar België. De bekendste voorbeelden zijn filmster Gérard Depardieu en Bernard Arnault van het luxe-imperium LVMH, bekend van merken als Moët & Chandon, Hennessy, Louis Vuitton en Christian Dior. Uit onderzoek van zakenkrant De Tijd bleek dat Arnault al jaren grote bedrijvendeals, zoals zijn aandelen in supermarktgigant Carrefour, Christian Dior en luxemerk Bulgari, onderbrengt in Belgische bedrijfjes die terug te brengen zijn naar een postbusadres in Schaarbeek. Doordat er in ons land geen meerwaardebelasting bestaat op aandelen konden Arnault en LVMH honderden miljoenen euro's belastingen in Frankrijk ontlopen.

En Arnault is slechts het topje van de ijsberg, zo bleek uit onderzoek van De Tijd twee jaar geleden: de top 500 van rijkste Fransen had toen samen een slordige 17 miljard euro in België geparkeerd. Een bedrag dat vandaag nog een stuk groter is. Zo nam Frans tv-presentator en -producer Jacques Essebag dit jaar zijn intrek in een luxevilla in Ukkel. Eind december 2013 richtte de man, die een geschat vermogen van 200 miljoen heeft, de naamloze Belgische vennootschap Ocean Group op, een bedrijf dat films en televisie- en radio-uitzendingen produceert. Ook Nederlanders vestigen zich graag om fiscale redenen in ons land. In Nederland is er een meerwaardebelasting van 1,20 procent op aandelen, peanuts in vergelijking met die in Frankrijk (33,30 procent), maar toch zijn Brasschaat, Schilde en Lanaken pleisterplaatsen voor rijke noorderburen. "We hebben zelf ook onze belastingroute. We hanteren een dubbele moraal als we het hebben over Luxleaks. We moeten ook de hand in eigen boezem steken", zegt Michel Maus.

Al zijn we niet het enige land dat geen meerwaardebelasting kent: ook Duitsland, Oostenrijk, Italië, Roemenië en Polen hebben er geen, net als Monaco en Liechtenstein. Moeten we een kapitaalvlucht vrezen als België besluit een meerwaardebelasting in te voeren? "Als je de belasting combineert met een verminderde belasting op arbeid zie ik niet in waarom die er zou komen. Bovendien kun je ook een progressieve belasting invoeren", zegt Maus. Dauginet: "Ik geloof ook niet dat er een kapitaalvlucht zou komen. Dat is bangmakerij. Met een veel duidelijker fiscaal regime hoeft daar geen sprake van te zijn."

De Luxemburgroute van België

Aangetrokken door de notionele intrestaftrek en de afwezigheid van een meerwaardebelasting op aandelen komen heel wat buitenlandse bedrijven en ondernemers naar België. Het bekendste en beruchtste voorbeeld is Bernard Arnault, CEO van luxeconcern LVMH, maar hij is lang niet de enige die de fiscale vluchtroute naar ons land kent. Een selectie.

- Gerard Depardieu

- Richard Virenque

- France Telecom

- Frans staatsbedrijf EDF

- Danone

- Carrefour

- Total

- GDF Suez

- Air Liquide

- Schneider Electric

(Bron: De Tijd)

undefined

null Beeld AP
Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234