Maandag 05/12/2022

Reportage

Ook Amerikanen zijn geen fan van TTIP

Onderhandelaars willen na drie jaar het TTIP nu rond krijgen onder Obama. Beeld afp
Onderhandelaars willen na drie jaar het TTIP nu rond krijgen onder Obama.Beeld afp

Straatprotest tegen TTIP is een louter Europees verschijnsel. Maar in Amerika hebben ze hun eigen bezwaren bij het handelsakkoord. En nu komt Greenpeace met onthullingen.

MICHAEL PERSSON

"De wind is ook in Amerika gedraaid, maar dat hebben die onderhandelaars nog niet in de gaten." Adam Wiseman - pluizig baardje, paardenstaart, een das onder een wollen spencer - heeft net namens de verzamelde dieren- en mensenrechtenactivisten van New York en omstreken in een hotelzaaltje op Manhattan zijn dwarse ongenoegen geuit. "We zijn gewoon niet in de stemming voor nóg een handelsakkoord." In de met zachte vloerbedekking gecapitonneerde omgeving van het Hilton in New York kreeg het dreigende Amerikaans-Europese handelsverdrag TTIP donderdag harde kritiek te verduren. Als onderdeel van de dertiende onderhandelingsronde tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie mochten ook zogeheten belanghebbenden hun zegje doen. Wie hen hoorde weet: TTIP krijgt het lastig, de komende maanden.

Want Amerika, zo bleek, is net zo bang voor Europa als Europa voor Amerika. De afkeer is wederzijds. "We gaan hier nog niet de straat op zoals in Europa", zegt Wiseman. "Maar het protest hier heeft een andere vorm gekregen: de vorm van Bernie Sanders, de vorm van Donald Trump. Die campagnes draaien om hun haat jegens handelsverdragen. TTIP is het volgende doelwit."

Wiseman is niet de enige. Ook vakbondsleiders, boeren, gemeenteraadsleden en milieubeschermers zien Europa als gevaar. Volgens een peiling is inmiddels 53 procent van de Amerikanen tegen TTIP. Twee jaar geleden was dat maar 18 procent.

Tijd dringt

De angsten zijn verschillend aan beide kanten van de oceaan. Europeanen vrezen de Amerikaanse gentech, hun hormoonvlees en hun legbatterijen. Amerikanen zoals Wiseman zouden best de Europese dieren- en consumentenbescherming willen, maar vrezen de Europese financiële laksheid en de Europese aanbestedingsregels, waardoor overheden niet meer zo gemakkelijk Amerikaanse waar kunnen inkopen.

De verdragsvrees in Amerika is net als in Europa deels reëel, maar, zoals dat met angsten gaat, deels ook irrationeel. "Straks gaan sigarettenfabrikanten onze restaurants dwingen roken weer toe te staan", zegt he tNew Yorkse gemeenteraadslid Helen Rosenthal. "Of gaan oliebedrijven New York dwingen fracking toe te staan. Er zijn 28.000 Europese bedrijven te trappelen om Amerika aan te klagen." De Amerikaanse en Europese onderhandelaars, die in het Hilton van zaal naar zaal trekken om het ongenoegen aan te horen, corrigeren af en toe beleefd een feitelijke onjuistheid, maar laten de klachten toch vooral gelaten over zich heen komen. Dit zijn mannen met de huid en het geduld van olifanten - de onderhandelingen lopen al drie jaar, ze roeien met de riemen die ze hebben, ook al is het tegen de stroom in.

null Beeld afp
Beeld afp

Ja, zeggen ze, ze zien dat de tijd begint te dringen. "We zien dat de meeste presidentskandidaten er geen zin in hebben", zegt een van de Amerikaanse diplomaten. Daarom zouden ze het verdrag nog onder president Obama willen beklinken. Nog iets meer dan acht maanden. "Maar we zitten nog op schema." Hij denkt dat de verkiezingscampagne "haar eigen dynamiek heeft", en dat het maar de vraag is wat er van de retoriek overblijft als er eenmaal een nieuwe president is. Maar dat is een onderschatting van het ongenoegen, denkt Robert Vastine, handelsexpert aan Georgetown University. "Ik denk dat er heel weinig hoop is voor TTIP, in de huidige politieke omgeving."

Het probleem is dat de onderhandelaars, die na de officiële gesprekken gewoon met elkaar een borrel drinken in het café en samen uit eten gaan, door hun achterban aan de onderhandelingstafel juist steeds verder uit elkaar zijn getrokken.

Principiële struikelblokken zijn steeds groter geworden. De Europeanen willen geen genetisch gemanipuleerde maïs uit Amerika en willen hun mozzarella en ander lokale kazen en worsten beschermd zien tegen namaak. Bovendien willen ze barrières opwerpen tegen allerlei diensten (om de disrupties van Silicon Valley te kunnen weren, maar ook om de begrafenisondernemers te beschermen). De Amerikanen willen Amerikaans blijven inkopen, en willen juist wel dat de Europese markt wordt opengegooid voor hun landbouw en dienstensector.

De afgelopen week werkten de onderhandelaars daarom vooral aan invoertarieven en andere douane-ergernissen bij het midden- en kleinbedrijf - zaken waarover iedereen het eens is, aan beide kanten van de oceaan. Maar echte concessies werden niet gedaan, en compromissen niet bereikt.

"Wij willen gewoon dat ons belastinggeld hier blijft", zegt truckervoorman Michael Dolan van de Brotherhood of Teamsters, een luid pratende vakbondsman met brede armgebaren. "We gaan de Europese bedrijven echt geen toegang geven tot overheidsopdrachten."

Amerikaans President Barack Obama. Beeld reuters
Amerikaans President Barack Obama.Beeld reuters

Verschuiving van de macht

Hij voorziet als hoogste haalbare een TTIP-light, waarbij de netelige punten gewoon worden genegeerd en alleen de standaarden worden gestandaardiseerd (dat auto's bijvoorbeeld niet aan twee tests hoeven te voldoen). Maar de Europese en Amerikaanse onderhandelaars zijn het daar in elk geval over eens: "Er komt één alomvattend en compleet verdrag, of er komt geen verdrag."

Ondertussen laat Greenpeace weten dat ze vandaag om 11 uur geheime documenten onthullen over de onderhandelingen over het handelsverdrag TTIP. "Daarmee laten we zien hoe onder andere milieu, voedselveiligheid en klimaat op het spel worden gezet", meldt de milieuorganisatie zondag. De documenten zouden aantonen dat er sprake is van een "gigantische verschuiving van de macht van burgers naar grote bedrijven".

undefined

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234