Zaterdag 24/08/2019

Ook Albanië trekt de straat op

Vorige week vielen er drie doden tijdens protesten. Gedood door politiekogels. Afgelopen vrijdag gingen opnieuw tienduizenden de straat op om de slachtoffers geweldloos te herdenken.

Het is druk in café Grand, een trendy loungecafé in het centrum van Tirana. Twintigers en dertigers drinken er op hun vrije dag koffie en roken er hun sigaret. Hier zijn ze wel. Maar afgelopen vrijdag waren er maar weinig jonge mensen aanwezig tijdens de grote herdenkingsbijeenkomst. Tienduizenden schuifelden langs grote portretten van de drie mannen die vorige week door politiekogels om het leven kwamen. Ze legden er bloemen, brandden er een kaars of legden er een brandende sigaret neer; een Albanees gebruik op begrafenissen. Het waren voornamelijk ouderen; veel grijze hoofden.

Volgens een jonge man die wel was komen opdagen maar liever zijn naam niet noemt heeft de afwezigheid van jongeren vooral te maken met het karakter van de tocht: “Het is meer een begrafenis zo, en jonge mensen gaan hier niet naar begrafenissen. Trouwens, veel jongeren zijn vorige week tijdens de demonstraties vorige week opgepakt en zitten nu nog vast.”

Op 21 januari gingen tienduizenden Albanezen de straat op om te protesteren tegen de huidige premier, Sali Berisha van de Democratische Partij. Ze willen dat hij aftreedt en eisen vervroegde verkiezingen. Berisha zou de verkiezingen in juni 2009 ‘gestolen’ hebben. Daarvoor gingen de Albanezen al eerder de straat op. Sommigen ging zelfs in hongerstaking in mei 2010. Maar na de toezegging van de regering dat er een onderzoek zou komen naar de verkiezingsuitslag kalmeerde het land.

‘Allemaal voor zichzelf’

Nu, bijna een jaar later is dat onderzoek er nog steeds niet. En toen vorige week de minister van Economie en Handel in opspraak raakte in een corruptieschandaal barstte de bom opnieuw. Hij trad af, maar dat was niet genoeg om de Albanezen te kalmeren. Ze gingen de straat op. Een deel van de betogers gooide met stenen en molotovcocktails naar de politie en probeerde uiteindelijk het gebouw waar de premier zetelt te bezetten. De Nationale Garde die het gebouw verdedigde, schoot met scherp en doodde drie mensen. Reden voor tienduizenden om afgelopen vrijdag weer de straat op te gaan. In stilte dit keer, geweldloos.

In café Grand moet Besar lachen als ik hem vraag waarom er zo weinig jongeren naar de betoging zijn geweest. “Because we don’t give a shit! Het is één grote poppenkast; de politiek en die betoging van gisteren. Er worden mensen uit omringende dorpen betaald om mee te lopen. En die komen wel. Droevig kijken en je hand ophouden!” Volgens hem maakt het toch niet uit wie er aan de macht is in Albanië. “Ze zitten er allemaal voor zichzelf.” Corruptie is in Albanië een van de grootste problemen. Volgens Besar maakt het niet uit of de democraat Sali Berisha premier blijft of dat hij plaats maakt voor de socialist Edi Rama. “Ze zijn allemaal hetzelfde: totally fucked up!”

Edi Rama is de burgemeester van Tirana en de socialistische oppositieleider die de protestbijeenkomsten organiseert. Het is de grote en enige rivaal van de huidige premier. Hij verwijt Berisha fraude bij de laatste verkiezingen in 2009 en eist zijn aftreden. Sindsdien boycot hij het parlement en raakte Albanië in een impasse. Vrijdagmiddag liep hij aan de kop van de stoet, de laatste eer bewijzend aan de drie slachtoffers. Na afloop van de betoging ontkende hij dat het om een politieke actie ging: “Er was vandaag geen ruimte voor politiek, het was een bijeenkomst om de slachtoffers te herdenken.”

Europees afgezant

De internationale gemeenschap drong er de afgelopen week op aan de strijdbijl te begraven. De Europese Unie stuurde afgezant Miroslav Lajcak om oppositieleider Rama er toe te bewegen de protestbijeenkomst van vrijdag af te gelasten. Hij dreigde dat de Europese toekomst van Albanië sterk afhangt van de vraag of de politieke leiders doen wat de EU van hen vraagt. Maar Rama zette door, het zou een vredige demonstratie worden. Hij kreeg gelijk dit keer.

Voor komende week heeft de socialistische leider nieuwe demonstraties aangekondigd. Die zullen ook weer vreedzaam zijn, zegt hij. Maar de internationale gemeenschap heeft alle reden om zich zorgen te maken. Sinds eind vorig jaar mogen Albanezen visumvrij reizen naar Schengenlanden zoals België reizen. Verder stokt het toetredingsproces. Corruptie, politieke instabiliteit; niemand zit te wachten op nieuwe onrust op de Balkan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden