Zondag 17/10/2021

Onderwijs

"Ook al is onderwijs geen zwaar beroep, dan nog verdienen leraars voordelig statuut"

Is onderwijs een zwaar beroep? De sector zelf vindt alvast van wel. Beeld Shutterstock
Is onderwijs een zwaar beroep? De sector zelf vindt alvast van wel.Beeld Shutterstock

Is leerkracht een zwaar beroep? De regering is er nog niet uit. De vakbonden wel: zij voeren morgen met een uitzonderlijke gemeenschappelijke samenkomst de druk op de regering nogmaals op.

"Als onderwijs niet erkend wordt als zwaar beroep, dan zullen leerkrachten langer moeten werken en zullen ze een stuk van hun pensioen moeten inleveren. Dat is onaanvaardbaar." Marianne Coopman van de christelijke onderwijscentrale COC verwoordt wat het hele vakbondsveld denkt. Woensdag blazen ze bij hoge uitzondering verzamelen, over de grenzen van de syndicaten en de taalgrens heen, om hun achterban te informeren. Maar als blijkt dat onderwijs uit de boot valt bij het labelen van de zware beroepen, komen er sowieso acties, luidt het nu al in een gezamenlijk statement.

Die kans bestaat nochtans. Minister van Pensioenen Daniel Bacquelaine (MR) houdt vol dat het onderwijs a priori niet is uitgesloten van zo'n statuut, maar tegelijk is het twijfelachtig dat het volledige onderwijsveld erkend zal worden als zwaar beroep. Daarvoor moet, volgens het voorstel dat momenteel op tafel ligt, aan minstens één van volgende drie criteria voldaan worden: fysiek zwaar werk, onveilig werk, onregelmatige uren. Mentale en emotionele belasting, oftewel stress, wordt enkel als verzwarend element in rekening gebracht.

Zware taken, geen zware beroepen

Volgens deze criteria zijn wellicht alleen kleuterleiders zeker van een erkenning: omdat ze constant in lawaai werken en regelmatig moeten tillen, bestaat er over hun job weinig twijfel. Het gros van het andere onderwijzend personeel kent "enkel" stress, maar dat is voorlopig dus geen op zich staand criterium. In politieke middens wordt daarom sterk rekening gehouden met een gedeeltelijke erkenning van het onderwijsveld. Open Vld heeft niet voor niets steeds aangedrongen om te spreken over 'zware taken' in plaats van over 'zware beroepen'.

Voor de vakbond is dat onbespreekbaar, zegt Marnix Heyndrickx van het VSOA Onderwijs. "Voor de politiek is dit een budgettaire kwestie. Maar voor ons primeert het welzijn van de leerkrachten. Hoe zou je dat ook moeten gaan trancheren? Een leraar in een gemeenteschooltje in het bronsgroen eikenhout wordt ook minder belast dan eentje in een concentratieschool in de stad. Maar dat onderscheid maken, is onbegonnen werk."

Lees: Leraars getuigen: "Het is alsof ik aan vier klassen tegelijk lesgeef" (+)

Heyndrickx wordt daarin volmondig bijgetreden door Martin Valcke, professor Onderwijskunde aan de UGent. Enkel voor het hoger onderwijs ziet hij een uitzondering: docenten aan hoge scholen en universiteiten kunnen de intensiteit van hun job voor een groot stuk zelf bepalen, meent hij.

Maar voor de rest van het onderwijzend personeel kan er voor Valcke geen twijfel bestaan. "Men onderschat enorm de onvoorspelbaarheid van die job en de stress die dat teweegbrengt. Een leerkracht heeft geen klas van 25 kinderen voor zich, maar 25 individuele trajecten. Dat is alleen maar toegenomen sinds de invoering van het M-decreet en de zorg voor anderstalige leerlingen. Leerkrachten zijn er niet op voorbereid hoe ze daarmee moeten omgaan, maar ze worden er wel op afgerekend. Neem het van mij aan: het systeem kraakt niet, het is al gekraakt."

Hogere wedde

Professor Ambtenarenrecht Ria Janvier (Universiteit Antwerpen) heeft nog een bijkomend argument. Zij houdt niet mordicus vast aan de erkenning van de zware beroepen. Maar dan moet er in de plaats wel iets anders komen, meent zij. Met de preferentiële tantièmes geniet de onderwijssector vandaag namelijk een voordelig pensioenregime. "Neem dat weg en wie gaat er dan nog voor de klas staan? We willen toch niet dat onze kinderen opgeleid worden door de kneusjes van dienst?"

Lees de opinie van Bart Eeckhout: "Is leerkracht een zwaar beroep? Het enige eerlijke antwoord is: jazeker, soms" (+)

Daar ligt het kalf namelijk echt gebonden, meent Janvier. "De job moet aantrekkelijk genoeg blijven. Vandaag compenseert de pensioenregeling de werkomstandigheden en het vaak niet al te genereuze loon. Maar neem dat weg en dan riskeer je dat de goede krachten een job in een andere sector zullen zoeken."

De erkenning tot zwaar beroep is volgens Janvier slechts een van de manieren om dat te voorkomen. "Minister Bacquelaine heeft altijd gezegd dat het geen besparingsoperatie wordt. Wel, dan hebben we de keuze. Ofwel behoudt de onderwijssector haar voordelige pensioenregeling, al dan niet door een erkenning tot zwaar beroep. Ofwel gaan we het budget dat vrijkomt door de afschaffing van de preferentiële tantièmes gebruiken om de weddes substantieel te verhogen. Hoe dan ook verdient het onderwijs een voordelig statuut. Zo niet zullen we ons die beslissing vroeg of laat bekopen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234