Vrijdag 27/11/2020

Ooit was Obama de kandidaat van de hoop

Michiel Vos is VS-correspondent in New York. Hij is de maker van de vierdelige documentaire My America.

Your hair is so white now, it can talk back to the police', aldus een grap gemaakt door comedienne Cecily Strong tijdens het afgelopen weekend gehouden Witte Huis Correspondent-diner, waar de traditie wil dat een grappenmaker de op het jaarlijkse diner aanwezige president belachelijk maakt.

Iedere Amerikaan weet inmiddels dat zwart zijn en brutaal reageren tegen de politie gevaarlijk kan zijn en vaak volledig verkeerd afloopt. De lijst van recente incidenten waarin al dan niet schuldige zwarte verdachten hun confrontatie met de politie niet overleefden groeit met verrassende voorspelbaarheid. Een zwarte Amerikaan - zelfs als hij president is - praat niet zomaar terug richting politie zonder gevaar voor eigen leven. Integendeel: een zwarte Amerikaan wordt aangehouden wegens een niet-werkend auto-achterlicht en is koud 10 minuten later 8 keer in zijn rug geschoten. Dood.

De blank/zwarte grap had enige diepgang en viel goed omdat tv-kijkend Amerika nu al weer voor de zoveelste keer in het afgelopen jaar zit te kijken naar giechelende zwarte jongens die een zojuist geplunderde goedkope supermarkt uitklimmen en hun buit (veel huishoudelijke items als keukenrollen, luiers en wc-papier!) in een gereedstaande Toyota laden. Dit keer is het Baltimore, maar het had ook Ferguson, Missouri of Los Angeles kunnen zijn. Beelden van uit de hand gelopen demonstraties tegen politiegeweld concurreren bij de gemiddelde tv-kijker met herdenkingen van recente of historische gebeurtenissen die kunnen worden samengevat onder de noemer: de zwarte strijd om burgerrechten.

Maar de ene herdenking is de andere niet. Plunderingen anno nu zijn niet bepaald van het niveau Rosa Parks (de zwarte vrouw die in 1955 weigerde haar plek in de bus op te geven voor een blanke passagier, algemeen gezien als het begin van de burgerrechtenbeweging) of een speechende Martin Luther King Jr.

Die demonstraties zagen er anders uit: zwarte mannen, vaak in pak, met de armen ineen die een brug in Selma, Alabama overliepen. Toen ook: honden, stokken en waterkanonnen, nu zien we kids van 16 met een hand vol keukenrollen die een supermarkt uit rennen.

Dat is het beeld voor de Amerikaanse tv-kijker. Dat beeld is oneerlijk want de problemen in de relatie politie en zwarte gemeenschap zitten diep en verdienen Amerika's aandacht; en zwart Amerika had gehoopt op 'hun' Obama.

De eerste zwarte president zit diep in zijn tweede termijn, en werd (Eric Holder) en wordt (Lorreta Lynch) bijgestaan door nota bene zwarte ministers van Justitie - heel anders dan de al te blanke Robert F. Kennedy onder diens broer JFK in de jaren 60 - en toch kijken we naar de National Guard die deze week, net als toen, door de straten van Baltimore patrouilleert.

Obama was de kandidaat van de hoop, maar hoop en verwachting kunnen gevaarlijk zijn. Hoop dat een zwarte president Amerika kan rechttrekken en kan verlossen van een ugly past. Realiteit is dat veel zwarten voelen dat Amerika hen als het ware heeft overgeslagen. The New York Times publiceerde een veel aangehaalde studie waaruit blijkt dat ruim anderhalf miljoen zwarte mannen uit de Amerikaanse maatschappij zijn 'verdwenen' - weggestopt in gevangenissen of vroegtijdig overleden. Zo verschraald als de straten van Baltimore eruitzien met rennende hangjeugd met keukenrollen (!) als trotse plunderbuit, zo onbezorgd heeft blank Amerika de African Americans en hun problemen verwijderd uit zijn dagelijks bestaan. Wij, als niet-zwarte Amerikanen, krijgen zo nu en dan een kijkje in die wereld van pure armoede maar verder blijft die wereld ver weg van ons bestaan.

Het is de vraag of de grijzende Obama die twee gescheiden werelden iets dichter bij elkaar kan trekken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234