Dinsdag 19/01/2021

Oogverblindend mooi zijn: een zegen of een last?

De feministische auteur Naomi Wolf kwam tien jaar geleden met haar schoonheidsmythe op de proppen. 'Schoonheid is macht, een betaalmiddel zoals goudskarraat ', schreef ze. 'In de moderne tijd in het westen is het de laatste, minst wankele geloofsovertuiging die de mannelijke dominantie intact houdt.' Wolf fulmineerde tegen onze obsessie voor vrouwelijke schoonheid en daagde ons uit om meer belang te hechten aan intelligentie, complexiteit, empathie en humor.

Brussel / Van onze medewerkster

Barbara Debusschere

'Wat ons betreft, is dat gelukt", zegt Cécille Müller, voorzitter van het organisatiebureau van de Miss België-verkiezingen. "De kersverse Dina Tersago, die is dus natuurlijk niet lelijk of zo, maar bij de kandidaten zitten er die zeker even mooi zijn, en toch wint zij. Zij heeft niet toevallig de sympathieprijs gekregen. Dat zegt toch genoeg? Wat ze doet, zegt en vooral hoe ze dat doet, geeft de doorslag."

Maar wat als we ons beperken tot de onaards perfecte beeldjes die ons vanuit bladen of vanaf schermen aanstaren? Krijgt een mooi gezicht of lijf krijgt niet nog altijd meer waardering?

Volgens evolutiepsycholoog David Buss, van de universiteit van Texas, heeft het verlangen van vrouwen om er goed uit te zien rechtstreeks te maken met de mannelijke voorkeur bij de zoektocht naar een partner om zich mee voort te planten. Buss besluit dat mannen door de eeuwen heen hun voorkeur voor bepaalde vrouwen lieten afhangen van hun uiterlijk, omdat fysieke aantrekkelijkheid een garantie is voor jeugd, gezondheid en dus ook vruchtbaarheid. En dus blijft dat ideaal ons volgens Buss eeuwig achtervolgen. Zo tonen andere wetenschappelijke aan dat zelfs baby's eerder reageren op een mooi gezicht dan op een minder mooi en dat 'mooi' dan universeel gelijk staat met regelmatige en symmetrische trekken.

En modellenschoon? "Wolfs boodschap was niet helemaal voor dovemansoren gesproken, want wij oordelen meer dan voorheen over persoonlijkheid, omdat dat die uiteindelijk doorslaggevend is. Klanten die een beginnend model naar het buitenland meenemen zullen haar algauw laten vallen als blijkt dat ze absoluut niks te zeggen heeft, dat ze een leeghoofd is. Iemand mag nog zo mooi zijn, als die geen charisma heeft, maakt ze hier niet veel kans."

Audrey Heselmans, een van Dominiques modellen, bevestigt dat: "Er wordt, zeker in vergelijking met een paar jaar geleden, veel meer gezocht naar mensen met iets buitengewoons, modellen die het geplastificieerde van een Claudia Schiffer overstijgen. En dat betekent inderdaad dat onze uitstraling en zelfs ons karakter veel belangrijker worden."

Iemand met een fantastische persoonlijkheid die niet in een maatje 36 past, komt er evenwel niet in. "Dat is jammer, want ik vind schoonheid, in tegenstelling tot wat wetenschappers beweren, ondefinieerbaar, niet te meten. Maar wat veel mensen vergeten, is dat de maten van modellen gewoon een praktische noodzaak zijn, omdat ontwerpers nu eenmaal op die standaarden werken. Modellen zijn eigenlijk veredelde kleerhangers", zegt Dominique. Audrey wijst dan weer op de langzame afbrokkeling van het Barbie-ideaal. "Vijf jaar geleden zou het niet mogelijk geweest zijn dat een sprieterig en rosachtig model als Maggie Rizer of de echt dikke maar fantastische Sofie Dahl tot het wereldje behoorden. Extreme neuzen, vreemde ogen en afwijkende maten, nu kan dat stilaan wel; er komt langzaam aan evolutie in de zaak", vertelt het model.

Dat een modellenuiterlijk altijd een voordeel is, wordt echter betwijfeld. Dominique: "Modellen zijn de onzekerste mensen die ik ken. Steeds meer zijn er die ambities hebben en ze worden steeds jonger. Niet alleen worden ze constant op hun uiterlijk beoordeeld, ze leven steeds onder de dreiging in de vuilnisbak te worden gegooid omdat ze vaker ten prooi vallen aan de consumptiemechanismen. Want net zoals in andere sectoren leeft nu het idee dat iets oud is, en dan neemt men dus een nieuw 'product' of model. Om die psychologische leeuwenkuil te overleven, moet je een erg sterke persoonlijkheid hebben. Ik doe dan ook niet anders dan beginners daarvoor waarschuwen."

Mooi zijn kan dus soms ellendig maken. Model Audrey heeft het aan den lijve ondervonden. "In België en eigenlijk ook elders is er echt wel solidariteit onder modellen. We staan allemaal onder druk en zijn vaak alleen. Dat schept een band. Maar toen ik een jaar in Parijs woonde, heb ik wel moeite gehad. Daar ben je echt beenham aan een haak, en ze schuiven je heel snel aan de kant. Als je dan door de buitenwereld wordt gezien als iemand met een groot gedacht van zichzelf en een gouden leven, dan is dat wel een erg groot contrast met de realiteit."

In die realiteit zien modellen er trouwens niet altijd even oogverblindend uit. "Echt, als je sommige modellen op straat zou zien rondlopen, zonder opsmuk, zou je merken dat mannen niet eens naar hen omkijken", zegt Pascale Baelden, moderedactrice bij het vrouwenblad Feeling. En de nieuwste technologie doet de afstand tussen plaatje en realiteit nog groeien. "Modefoto's zijn allemaal bijgewerkt. Eigenlijk is het ironisch dat vrouwen die zoals de modellen zien in blaadjes en zuchten dat ze er nooit zo kunnen uitzien zich niet realiseren dat niemand er zo kan uitzien zonder de hulp van een computer", benadrukt Christy Turlington, topmodel bij het leven in een recent interview met de Amerikaanse Elle.

"Turlington is wel een van de paar topmodellen die erin slagen hun gezicht te verzilveren als merk en die een eigen cosmeticalijn kunnen beginnen. Zo'n modellen bevestigen Wolfs stelling dat schoonheid macht is. Zij kunnen doen wat ze willen, en dat tegen fabelachtige prijzen. Ik vind het om die reden hoopgevend dat er nu af en toe tegen dat ideaalbeeld ingaan wordt. Zo toont Isabella Rossellini, die nu ook een eigen cosmeticalijn heeft, in haar campagne vrouwen die onmiskenbaar rimpels hebben. En dat terwijl ze zelf jarenlang het beeld van perfectie was voor Lancôme, dat haar uiteindelijk dumpte wegens te oud,"zegt Baelden. Voor mooie vrouwen die niet moeten afrekenen met die bizarre wetten is schoonheid misschien een minder belastende en echt bruikbare troef. "Schoonheid opent veel deuren, maar, zeker in het echte leven, kan ze er evenveel sluiten, vooral aan de top," zegt Müller. Nancy Etcoff is het daarmee eens. In haar boek, Survival of the Prettiest, stelt ze dat schoonheid voor echt ambitieuze vrouwen een nadeel is. "Het idee bestaat dat mooie vrouwen te grillig, te nadrukkelijk seksueel zijn, dat ze de troepen niet kunnen leiden en het is zo dat ze maar zelden de top bereiken. Het is bewezen dat vrouwen die in een bedrijf de ladder willen beklimmen, hun uiterlijke pluspunten beter niet in de verf zetten."

Ondertussen houden wetenschappers dan ook vol dat het feminisme nooit een echt succes wordt als we onze obsessie voor vrouwelijk schoon niet weggommen. Terwijl Buss gelooft dat Wolf onze criteria misschien wat verschoven heeft, komt het erop neer dat die verschuivingen de competitie tussen vrouwen alleen maar verlegt naar andere gebieden. "Als alle mannen nu opeens fysieke kracht bij een seksuele partner zouden waarderen, en alle andere uiterlijke aspecten onbelangrijk zouden vinden, dan zouden vrouwen gewoon aan een massale spierbundelcompetitie beginnen", meent Buss.

'Schoonheid opent veel deuren maar, zeker in het echte leven, kan ze er evenveel sluiten, vooral aan de top'

Feminisme

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234