Donderdag 09/12/2021

Spanje

Onzekerheid over Spaanse begroting: elke stemt telt voor Rajoy

Spaanse eerste minister Mariano Rajoy.  Beeld AFP
Spaanse eerste minister Mariano Rajoy.Beeld AFP

Hopelijk blijven enkele afgevaardigden van de oppositie in de bar tijdens de stemming, zoals is afgesproken. Alleen dan is de Spaanse premier Mariano Rajoy ervan verzekerd dat zijn begroting wordt aangenomen. Het parlement is zo verdeeld dat elke stem telt.

Het jaar is al halverwege, maar pas deze week wordt de Spaanse begroting besproken in het parlement. Het geeft aan hoe weinig slagkracht de conservatieve regering van Rajoy heeft. Met slechts 137 van de 350 zetels in het parlement moesten Rajoy en zijn ministers de eerste maanden van het jaar als bedelmonniken langs de andere partijen om steun te vergaren.

Mariano Rajoy, leider van de Spaanse conservatieven, heeft zijn tweede termijn als premier te danken aan de socialisten. Na maandenlang aarzelen besloten die zich te onthouden van stemming bij zijn aantreden. Daardoor kreeg Rajoy meer stemmen vóór dan tegen. Het was de enige manier om de onregeerbaarheid van Spanje te doorbreken. In 2016 waren er maar liefst twee keer verkiezingen. Spanje zat bijna een vol jaar zonder regering. Maar de steun van de sociaal-democratische PSOE kwam niet van harte. Ze weigerde ook de begroting goed te keuren.

Machtsverschuiving

Deze week is het erop of eronder. Exact de helft van het parlement - socialisten, het nog linksere Podemos en enkele regionale politici - wil de begroting verwerpen. Rajoy heeft aan de andere helft van het parlement genoeg om dat te voorkomen. Maar dat is nogal riskant: het zal maar gebeuren dat sommige parlementariërs zich vergissen of op het laatste moment niet aanwezig kunnen zijn.

Als Rajoy faalt, dan stort Spanje zichzelf opnieuw in onzekerheid. De regering blijkt dan machteloos, nieuwe verkiezingen liggen voor de hand. Het zou Spanje heel slecht uitkomen. Het land wil zichzelf opstoten in de vaart der volkeren, dat wil zeggen: in de Europese Unie. Het vertrek van Groot-Brittannië wordt door Spaanse politici uitgelegd als een machtsverschuiving naar het zuiden. Spanje wil een van de hoofdrolspelers in de EU worden, maar dan moet er wel een regering zijn.

Vandaar dat Rajoy in de afgelopen maanden zo veel mogelijk snippers in het politieke landschap heeft geprobeerd te lijmen. Hij begon bij Ciudadanos, een nieuwe, liberale partij van de snit van D66. Die partij eiste dat de regering zou afzien van nieuwe belastingverhogingen, zoals op suikerhoudende dranken en op aantasting van het milieu. Voor de kunsten wilde ze een belastingverlaging. Ook dwong Ciudadanos een hele serie sociale maatregelen af: hulp aan langdurig werklozen, kleine bedrijven, zelfstandigen, werkende jongeren met een laag salaris, arme kinderen. Het bracht Rajoy de steun van 32 extra afgevaardigden - nog 6 te gaan.

Gelijkspel verzekerd

Een logische optie was de Baskische Nationalistische Partij, net als de Volkspartij van Rajoy centrum-rechts. Die hield het tot op het laatste moment spannend, maar kondigde eind vorige week aan dat ze de begroting niet zou verwerpen. Het wisselgeld was een akkoord 'dat erg goed is voor Baskenland', maar dat nog niet helemaal rond is.

Ook de Canarische Coalitie zegde uiteindelijk haar steun toe, nadat Rajoy meer geld voor de Canarische Eilanden had beloofd. Het argument: de eilanden zijn een "ultraperifeer" gebied. Dankzij de ene parlementariër van de Canarische Coalitie komen er in zijn regio nu meer wegen, waterwerken, scholen en belastingvoordelen.

En hoewel Rajoy daarmee zich in theorie van het gelijkspel heeft verzekerd dat hij deze week nodig heeft, wendden zijn ministers zich toch ook tot de socialisten. Vooral de bestuurders van de Spaanse regio's werden gepaaid. Die willen immers dolgraag weer investeren na de bezuinigingen van de crisis: in docenten en verplegers, om te beginnen. Maar zo lang er geen nieuwe begroting is, gaan die investeringen niet door.

Openlijk steun geven ligt te gevoelig. De PSOE is verscheurd: een deel van de partij, waaronder de lijsttrekker bij de laatste verkiezingen, vindt het onacceptabel dat Rajoy in het zadel is geholpen. Een nieuwe leider met bijbehorende koers moet nog worden gekozen.

Vandaar dat er is gewerkt aan een "discreet akkoord", meldt de Spaanse onlinekrant El Confidencial. Oftewel: de oplossing van de bar. In ruil voor meer docenten en verplegers blokkeren de socialisten de begroting niet. Rajoy zelf is vol optimisme. "Niets is gemakkelijk in het leven en soms heeft het moeilijke meer aantrekkingskracht", zei hij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234