Zondag 24/10/2021

'Onzeker of verdachte kan praten'

Er is grote onzekerheid of de nog levende verdachte van de bomaanslag bij de marathon in Boston door de Amerikaanse autoriteiten verhoord zal kunnen worden. Zijn gezondheids-toestand is zeer ernstig. Hij zou door de keel geschoten zijn.

Na een bewogen week vol verdriet en angst voor meer terroristisch geweld, volgde zaterdag in Amerika de ontlading. Er was opluchting dat de verdachten van de aanslag op de marathon waren gepakt. Alle ogen waren gericht op de 19-jarige Dzjochar Tsarnaev, een jochie nog maar, die in tegenstelling tot zijn oudere broer Tamerlan de klopjacht overleefde en gewond in het ziekenhuis lag. Door bloedverlies en een wond aan zijn keel kon hij zondag nog niet worden verhoord, waardoor de Amerikanen bleven zitten met vele vragen. Zeker nu Ed Davis, politiechef in Boston, aan de pers verklaarde dat de daders wellicht nog meer aanslagen planden, gezien het arsenaal aan explosieven dat ze bij zich hadden en dat op de plaats-delict werd gevonden. Tijdens de schietpartij donderdag gooiden ze met zelfgemaakte granaten.

"Waarom zochten jonge mannen die hier opgroeiden en studeerden, hun toevlucht tot zulk geweld?", vroeg president Obama zich af. En gouverneur Deval Patrick van Massachusetts zei te hopen dat de verdachte overleeft. "Want we hebben een miljoen vragen." Zo lang blijft het gissen naar het motief van de broers, Tsjetsjenen die tien jaar geleden vanuit Rusland naar Amerika kwamen. De aandacht concentreert zich nu op de reis die de 26-jarige Tamerlan Tsarnaev begin 2012 maakte naar het Russische Dagestan, waar hij zes maanden verbleef. De vraag is of hij daar contact heeft gehad met radicaal-islamitische terreurorganisaties en daar mogelijk een training heeft ondergaan.

'FBI zag geen dreiging'

De 'Moedjahedien van het Kaukasus Emiraat' in Dagestan ontkenden zondag elke betrokkenheid. Wij vechten niet tegen de VS, we zijn in oorlog met Rusland, stond in een verklaring. Volgens de vader van Tamerlan had zijn zoon met geen van alle iets te maken. Hij zou alleen naar Dagestan zijn gekomen om zijn Russische paspoort te vernieuwen. Hij is wel even in Tsjetsjenië geweest, maar voor familiebezoek, aldus de vader.

Toch stond Tamerlan al voor de reis op de radar van de Russische geheime dienst als een mogelijke islamitische radicaal. Rusland vroeg in 2011 de Amerikaanse FBI om informatie over hem. De FBI ondervroeg hem, maar concludeerde dat hij geen bedreiging vormde. Volgens de FBI had zij niet de bevoegdheid om hem te blijven volgen nadat het onderzoek niets verontrustends uitwees.

Wel leek Tamerlan langzaam een wrok te ontwikkelen tegen zijn Amerikaanse omgeving. Hij had ooit gehoopt lid te worden van het Amerikaanse Olympische boksteam, maar in tegenstelling tot Dzjochar kreeg hij niet het Amerikaanse staatsburgerschap. Zijn verzoek werd opgeschort omdat hij verhoord was door de FBI en omdat een vriendin aangifte van mishandeling had gedaan. Tamerlan begon jihadistische video's te bekijken en sleepte daarin zijn jongere broer mee, die naar hem opkeek.

Volgens een oom waren zijn neven 'losers' die moeite hadden met het leven in Amerika en daarom "iedereen begonnen te haten". Tamerlan belde de avond voor hij door de politie werd gedood een andere oom. "Hij zei tegen hem de gebruikelijke rotzooi, sprak weer over God. Dat hij hoopte dat hem vergeven zou worden wat hij fout had gedaan in zijn naam", aldus de oom.

Tamerlan zou de massale klopjacht, die donderdagavond laat begon en het leven in Boston een dag lang volledig lamlegde, niet overleven. Voordat ze werden onderschept door de politie gijzelden de twee broers een man in een Mercedes. Volgens een officiële zegsman zeiden ze tegen hem dat zij de daders van de aanslag op de marathon waren. Dzjochar ontsnapte maar werd vrijdagavond ontdekt in een boot in een achtertuin in de voorstad Watertown. Een buurtbewoner zag een bloedspoor en waarschuwde de politie.

Wat resteert zijn de vragen. Hoe belangrijk de radicaal-islamitische ideologie is geweest, is onduidelijk. Persoonlijke frustraties lijken ook een rol te hebben gespeeld. Misschien kwam hun motief voort uit een giftige mengeling van beiden. Dat maakt het moeilijk de verdachten en de aanslag in één scherp afgebakend hokje te stoppen: hetzij islamitische radicalen, hetzij gestoorde enkelingen.

Die onduidelijkheid werkt ook door in de discussie die inmiddels is ontbrand over hoe de vervolging van Dzjochar Tsarnaev. De Republikeinse senatoren John McCain en Lindsey Graham menen dat hij een 'vijandelijke strijder' is die geen aansprak kan maken op de rechten die een Amerikaans staatsburger heeft.

Maar de ACLU, de Amerikaanse beweging voor de burgerrechten, meent dat Dzjochar Tsarnaev een VS-staatsburger is die behandeld moet worden als ieder andere verdachte crimineel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234