Maandag 21/06/2021

Opinie

Onze universiteiten zijn concurrerende firma's

Rector Anne De Paepe ontkent op een persconferentie dat de UGent aan het wankelen is. Beeld STEFAAN TEMMERMAN
Rector Anne De Paepe ontkent op een persconferentie dat de UGent aan het wankelen is.Beeld STEFAAN TEMMERMAN

Patrick Loobuyck is moraalfilosoof, verbonden aan de universiteiten van Antwerpen en Gent.

Studentenblad Schamper neemt de eigen universiteit onder vuur. De UGent zou een onvoldoende scoren op het vlak van personeelsbeleid: de (aanvullende) pensioenrechten worden ongelijk toegepast en het zou er slecht zijn gesteld met het psychosociaal welzijn van het personeel. Kranten hebben het over een 'klimaat van angst aan de wankelende UGent' (DM 30/03). Zoals vaak verbergen ronkende headlines een meer genuanceerde werkelijkheid. Het gewraakte pensioenbeleid blijkt een complex juridisch dossier waarover zelfs mijn collega's arbeidsrecht nu geen uitspraken durven te doen. De UGent suggereert dat ze het slachtoffer is van het eigen royale pensioenplan van 2000 - andere universiteiten zouden zelfs geen aanvullende pensioenen voorzien.

Toch zetten de berichten aan tot nadenken, want de discussie over personeelsbeleid en het psychosociaal welzijn van academici overstijgt het UGent-dossier. De resultaten van interne bevragingen naar de werkbeleving van het personeel aan andere universiteiten zijn even verontrustend. Door een hoge, competitieve en onaangename werkdruk vertonen veel te veel academici kenmerken van een nakende burn-out, anderen hebben er het bijltje al bij neergelegd.

En ook de problematiek van de precaire statuten bestaat al langer. Het dossier van de praktijkassistenten - die zichzelf begin maart 'wegwerppersoneel' noemden - is daar een voorbeeld van. Eerder trokken ook al de gastprofessoren (DM 23/02) aan de alarmbel en de Actiegroep Hoger Onderwijs neemt het al een tijdje op voor doctorandi en postdocs. Overigens heeft elk succesvol onderzoeksinstituut wel een potje met wat overschot, waarmee bepaalde onderzoekers nog even aan het werk kunnen worden gehouden. Met de beste bedoelingen ongetwijfeld, maar niet altijd even transparant en helemaal geen structurele oplossing voor rechts- en werkzekerheid van de onderzoeker. Geen rector of minister zal het aantal onderzoekers dat van tijdelijk project naar tijdelijk project hopt te eten willen geven. En ik ben maar wat blij dat ik hun financiële en werkonzekerheid niet meer moet delen.

Alvast de manier waarop universiteiten worden gefinancierd, speelt een rol. Het Nederlandse Planbureau toonde aan dat in Vlaanderen een buitensporig percentage van de financiering competitief wordt verdeeld - meer dan het dubbel van onze buurlanden. Onze universiteiten zijn concurrerende firma's die een voortdurende onderlinge strijd uitvechten. Dit laat zich voelen in het personeelsbeleid. Wie enige tijd in de academische wereld rondloopt, ziet de precaire statuten woekeren. Het is goed dat we hiervoor gevoeliger worden.

Een grondige reflectie dringt zich al langer op. Kunnen we blijven aanmodderen met een te lage professor/student-ratio? Blijven we het doctoreren om te doctoreren aanmoedigen of kunnen we naar een evenwichtiger systeem evolueren, dat voor alle betrokken bevredigender is? Kunnen we niet eens creatief nadenken over hoe we de angel van de competitiviteit er wat kunnen uithalen? De jachtige manier waarop we de competitie organiseren, verhoogt mogelijk wel de output, maar het is hoogst onduidelijk of ze ook de kwaliteit van het wetenschappelijke werk ten goede komt. Iedereen weet ondertussen dat ze stress en burn-outs veroorzaakt.

Op dit moment wordt in politieke gremia het financieringsdecreet hoger onderwijs van 2007 geëvalueerd. Benieuwd wat daar zal uitkomen, want de kritiek vanop het academisch terrein was niet mals de laatste jaren. Hopelijk zijn ook de politici ervan overtuigd dat het anders en beter kan. En wat betreft het personeelsbeleid zou dit in de toekomst toch de morele ondergrens moeten zijn: bepaalde onderzoeks-, onderwijs- en dienstverleningsnoden zijn permanent, laat de basisfinanciering dusdanig uitbreiden zodat we hiervoor permanent aangeworven personeel in faire statuten kunnen inzetten.

Patrick Loobuyck. Beeld rv
Patrick Loobuyck.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234