Zondag 27/11/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

‘Onze successen zijn niet beperkt tot Lyman’: Oekraïne breekt ook in het zuiden door de Russische linies

Oekraïense militairen in de bevrijde stad Lyman. Beeld REUTERS
Oekraïense militairen in de bevrijde stad Lyman.Beeld REUTERS

Terwijl de bevolking de bevrijding van Lyman viert, rukt het Oekraïense leger al verder op, met de volgende strategische doelwitten in het vizier. De Russische troepen lijken voorlopig weinig weerwerk te kunnen bieden, en moeten vrezen voor een totale ineenstorting van het noordoostelijke front. Wat meer is: ook vanuit het zuiden komen berichten van een doorbraak.

Tommy Thijs

“Het verhaal van de bevrijding van Lyman in Donetsk is nu het populairst in de media. Maar de successen van onze jongens zijn niet beperkt tot Lyman.” Met dat cryptische zinnetje maakte Oekraïens president Volodymyr Zelensky gisterenavond in zijn dagelijkse boodschap duidelijk dat Oekraïne zijn offensieven verder zet.

Eerder op de dag had Zelensky al de volledige controle over Lyman gemeld, de belangrijkste overwinning voor het Oekraïense leger sinds het geslaagde Charkiv-offensief van begin september.

De stad, een belangrijk wegen- en spoorwegenknooppunt in het noorden van Donetsk en bij de regiogrenzen van Loehansk en Charkiv, viel zaterdag, ironisch genoeg amper één dag na de Russische annexatie van de stad, in handen van het Oekraïense leger na een geslaagde omsingeling langs het noorden. Het Russische ministerie van Defensie bevestigde dat zijn troepen zich in oostelijke richting hadden teruggetrokken “naar beter verdedigbare stellingen”.

Springplank

Of de nieuwe Russische verdedigingslinie echt zoveel beter verdedigbaar is, is hoogst twijfelachtig. Ondanks het gevaar voor overspannen aanvoerlijnen, rukt Oekraïne namelijk gewoon verder op richting noordoosten. Lyman dient daarbij als nieuwe springplank. Voor Rusland dreigt volgens analisten nu het gevaar heel de noordoostelijke hoek van Oekraïne kwijt te spelen.

De Russische troepen trokken zich naar eigen zeggen terug naar Kreminna, waar ze hopen wél stand te houden om te hergroeperen. Onbevestigde berichten van zowel Oekraïense als Russische militaire bronnen zeggen echter dat Oekraïne al een aantal dagen aan de rand van de stad staat, en die onophoudelijk onder vuur neemt.

Net als Lyman is Kreminna een belangrijk logistiek doelwit voor beide legers. Door die stad loopt de P66-snelweg. Die is na het Charkiv-offensief een van de laatste Russische aanvoerlijnen dicht bij het front. De snelweg komt in het noorden Oekraïne binnen via het grensstadje Troits’ke en loopt in zuidelijke richting door Svatove en Kreminna verder tot aan Severodonetsk en Lysytsjansk (zie kaart). Die twee steden, elk aan een kant van de Siverski Donets-rivier, waren deze zomer de laatste grote Russisch trofeeën na een wekenlange terreurcampagne van intense artilleriebombardementen.

Voor Oekraïne vormt de P66 daarom op dit moment het belangrijkste doelwit om de Russische aanvoerlijnen verder af te snijden. Daarbij speelt ook de befaamde rasputitsa, het befaamde modderseizoen in de lente en de herfst, een rol. Aanhoudende regen maakt veel onverharde Oekraïense wegen vanaf oktober zo goed als onberijdbaar, en controle over de grote verharde wegen is dan cruciaal.

Nieuwe omsingeling

De val van Lyman vergemakkelijkt het P66-offensief significant. Niet alleen kan via de spoorwegen sneller materieel worden aangevoerd, Oekraïense troepen krijgen nu ook meer ruimte om op verschillende plaatsen langs de weg op te rukken. Zo wijzen de eerste bewegingen erop dat het Oekraïense leger Kreminna niet frontaal zal binnentrekken, maar via een omtrekkende beweging vanuit het noorden - en mogelijk ook vanuit Bilohorivka in het zuiden. Precies zoals het bij Lyman heeft gedaan.

Een ander belangrijk doelwit langs de P66 is Svatove, tussen Kreminna en de grens met Rusland. Verwacht wordt dat Oekraïne deze stad van twee kanten zal naderen, vanuit Koepjansk in het noorden over de P07-snelweg, en vanuit Lyman/Kreminna in het zuiden over de P66. Tegelijkertijd werken Oekraïense brigades naar elkaar toe langs de Oskil-rivier, waardoor een nieuwe omsingeling dreigt voor de Russen tussen die rivier en de snelweg. Vanmorgen werd volgens de eerste berichten het dorp Borova langs de Oskil al bevrijd, al is dat nog niet bevestigd.

Indien Svatove heroverd wordt, ligt voor Oekraïne het volledige hinterland in het noorden van Loehansk mogelijk grotendeels open. Rusland nam de dunbevolkte regio in het begin van de invasie razendsnel over. Vandaag zijn er allicht weinig defensieve stellingen, aangezien de regio tot voor kort ver achter de frontlinies lag. Slechts enkele grotere steden als Starobilsk zijn mogelijk beter versterkt. Maar het is onwaarschijnlijk dat die een volledige omsingeling lang het hoofd kunnen bieden.

De kans is in dat geval niet onbestaande dat het Russische leger zich achter de frontlinies van voor de invasie van 24 februari zal terugtrekken. Die zijn sinds de oorlog van 2014 gedurende acht lange jaren versterkt en vormen een stevige frontlinie. Het zou wel betekenen dat Rusland in dit gedeelte van Oekraïne helemaal terug bij af is en op meer dan zeven maanden oorlog uiteindelijk niets heeft bereikt, behalve tienduizenden dode soldaten en voor miljarden roebels aan verloren materieel.

Lees ook

‘Er waren 400 para’s. Daarvan zijn er nog 38 over’: onderschepte telefoontjes tonen een ontredderd Russisch leger

Volg alle ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne ook in onze liveblog

Doorbraak in het zuiden

Om dat scenario te vermijden hoopt het Russische leger nog voor de winter zoveel mogelijk tijd te winnen om de gemobiliseerde troepen de gaten in de frontlinies te laten dichten. Maar naar waar die tienduizenden nieuwe troepen gestuurd moeten worden, zou de legerleiding wel eens nieuwe hoofdbrekens kunnen opleveren.

Gisteren, amper één dag na de val van Lyman, wist het Oekraïense leger ook in het zuiden, in de regio Cherson, een doorbraak te forceren. Meerdere dorpen werden aan de westelijke oever van de Dnjepr-rivier bevrijd, en volgens onbevestigde berichten, vooral van Russische militaire bloggers, zouden de Oekraïners met tanks tot 20 kilometer en mogelijk zelfs al 40 kilometer ver door de linies zijn gebroken in de richting van Doedtsjany.

De door Rusland geplaatste leider in Cherson erkende dat Oekraïense troepen enkele “doorbraken” hebben gehad, en dorpen hebben ingenomen. “De situatie is gespannen, laten we het zo zeggen”, zei Vladimir Saldo maandag op de Russische staatstelevisie.

Het tegenoffensief in Cherson is al enkele weken aan de gang en verloopt doordat de frontlinie beter verdedigd is moeilijker dan in het noorden. De Oekraïense leiding hanteert een strikte radiostilte, en loopt er waarschijnlijk zelf ook grote verliezen op. Toch is de vraag hoe lang het Russische leger er zijn verdediging nog volhoudt, en tegen welke kost.

Oekraïne bombardeert met de geavanceerde Himars-raketten al wekenlang alle beschikbare bruggen over de enorm brede Dnjepr om zo de Russische aanvoer van nieuwe troepen en materieel te verstoren. De schattingen over hoeveel Russische militairen daardoor vastzitten op de westelijke Dnjepr-oever lopen uiteen, maar volgens sommige bronnen gaat het om niet minder dan 20.000 troepen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234