Vrijdag 23/07/2021

Onze staat moet wel degelijk op dieet

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

André Decoster maakt een karikatuur van mijn pleidooi om de tering naar de nering te zetten, zegt Gwendolyn Rutten. Zij is voorzitter van Open Vld.

Hoe ontstaan schulden? Door meer uit te geven dan je hebt. Schulden maken, krediet aanboren dus, maakt deel uit van het economische spel. Geen enkel gezin koopt een huis met direct beschikbare middelen. En zeker overheden moeten kunnen terugvallen op krediet. Althans, tot op een bepaald punt. We hebben in Europa afgesproken dat een staatsschuld van 60 procent van het bruto binnenlands product werkbaar is. De Belgische staatsschuld bedraagt vandaag meer dan 100 procent van ons bbp. Wie ervoor pleit om die enorme schuldenberg nog verder te laten ontploffen, kiest het foute spoor. Dat weten we. Want we hébben dat foute spoor al eens gevolgd.

In de jaren 70 en begin jaren 80 heeft men gekozen voor gemakkelijkheidsoplossingen. De schulden die er vanzelf waren gekomen, zouden ook vanzelf weer verdwijnen. Een peperdure vergissing. Tot op vandaag zijn we nog puin aan het ruimen voor die cruciale denkfout. Dat in herinnering brengen, getuigt niet van tunnelvisie, maar is pleiten voor licht aan het einde van de tunnel.

Besparingen
De situatie vandaag is uiteraard niet dezelfde als toen. De aard en de oorzaak van deze crisis verschillen fundamenteel van die van de jaren 70 en 80. Maar we mogen bij het zoeken naar oplossingen in géén geval dezelfde denkfouten maken: die van het kortetermijngewin en de gemakzucht waarvan we de gevolgen nog jaren zullen meeslepen.

De redenering van professor André Decoster (DM, 18/03) lijkt in die zin helaas wel een echo van Guy Mathot, de socialistische minister van Begroting van begin jaren 80. Hij gaat wel erg kort door de bocht door een karikatuur te maken van het pleidooi om 'de tering naar de nering te zetten'. Het klopt dat de groei in 2013 lager zal zijn dan gedacht. Dat is geen mening, dat is een feit. Maar dat die tragere groei te wijten zou zijn aan het gevoerde besparingsbeleid, is geen feit maar een mening.

Er bestaat onder economen geen consensus over het effect van een lager deficit op de groei. Integendeel - de eerste cijfermatig onderbouwde analyses wijzen op heel andere oorzaken, zeker in een kleine en open economie als België. Volgens professor Peersman tonen de cijfers aan dat een sanering van de overheidsuitgaven zelfs een (beperkt) positief effect heeft. De stelling dat België zich kapot zou besparen wordt tegengesproken door de cijfers. Door feiten. Kapotbesparen, daar pleit ook niemand voor. Niemand is voorstander van domme besparingen. Net zoals niemand gekant is tegen slimme investeringen.

Onzekerheid, daar knelt het schoentje. Het is een zeer belangrijke determinant in de economie en precies daar zit de denkfout in de Mathot-redenering van Decoster. Je pakt de onzekerheid niet aan door tekorten en schulden te laten oplopen. Mensen zijn slimmer dan dat. Belgen, van alle leeftijden (en ongeacht de periode waarin ze naar school gingen), hebben er helemaal géén goed oog in dat het op lange termijn wel allemaal goed zal komen. Hoe goed bedoeld het pleidooi voor uitstel van Decoster ook is, de mensen denken niet onterecht dat van uitstel afstel komt. Daarom pleit ik voor een aangehouden koers van structurele hervormingen. Omdat alleen die aanpak zorgt voor vertrouwen op lange termijn, waardoor gezinnen en bedrijven opnieuw gaan besteden.

Vereenvoudiging
Waar het om gaat, is het vastgrijpen van een momentum. We moeten deze moeilijke budgettaire situatie ombuigen in een historische kans om grondig orde op zaken te zetten. Want, dat er in ons land nog te veel inefficiënties zijn, daarover zullen zelfs de meest uiteenlopend denkende economen het eens zijn.

Daarom moeten we hervormen en moet onze staat op dieet. Geen crashdieet van water en sla. We willen anders gaan leven, om eens een ander motto uit de jaren 70 en 80 van onder het stof te halen. Het is tijd om onze fiscaliteit te hertekenen en de arbeidsmarkt te hervormen. De politiek moet ook zichzelf in vraag stellen. Het institutionele opbod heeft geleid tot een verlammende stilstand die we vandaag 'cash' betalen. Bovendien is het resultaat een complexe en dure staatsinrichting. De volgende jaren moet het debat daarom gaan over vereenvoudiging. De hervorming van de Senaat is een stap in de goede richting. Maar we moeten nog verder durven gaan. Nadenken over het samenvoegen van gemeenten, het nut van de provincies, het te veel aan politici, de ballast van intercommunales, de overbodigheid van instellingen en het administratieve kluwen dat helaas ook Vlaanderen kenmerkt.

Stel je eens voor dat we Decoster en co wel zouden volgen, maar dat ze het bij het foute eind hebben. Dat we dus nu de budgettaire teugels vieren en niet grondig hervormen. Dan schuiven we de factuur van een ongebreideld bestedingsgedrag door naar generaties die niet eens een stem in het huidige debat hebben. Dat is de keuze van het verleden. Wij willen terug naar de toekomst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234