Donderdag 04/06/2020

'Onze liedjes zijn als bedgeheimen'

Het Franse duo Air staat voor verfijning en elegantie. Maar sinds Jean-Benoît Dunckel en Nicolas Godin kwamen aanspoelen met de nouvelle vague van de elektropop, werden ze voortdurend heen en weer geslingerd tussen futurisme en nostalgie. Na een mislukte flirt met progrock zoeken ze vandaag opnieuw hun toevlucht tot de warme, kaleidoscopische retro-chic van het vijf jaar oude Moon Safari. Alleen komen op Talkie Walkie geen geleende stemmen meer voor: het is de plaat van de emancipatie.

Amsterdam

Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Orkestrale filmsoundtracks, easy listening, folk en variété: met die ingrediënten wist Air in een mum van tijd ongeveer iedere muzikale fijnproever op de aardkloot te verleiden. "Toch hebben we nooit de tijd genomen om van ons succes te genieten", vertelt Jean-Benoît Dunckel. "We zijn zelden tevreden over wat we hebben gemaakt en het ligt niet in onze aard nu al op onze lauweren te rusten. We zijn werkbeesten die voortdurend hun grenzen willen verleggen. Ieder project is het resultaat van een worsteling." Dat valt er gelukkig niet aan te horen: de songs, geboren op een bed van analoge synths, akoestische gitaren, banjo's en strijkers, herinneren beurtelings aan het mooiste van Ennio Morricone, Brian Wilson en 10 cc.

Ik gok dat de titel Talkie Walkie iets te maken heeft met communicatie.

Dunckel: "Juist. Vooral die tussen Nicolas en mij. Voor het eerst zijn we er immers in geslaagd voldoende zelfvertrouwen op te brengen om op deze plaat te zingen zonder onze stemmen te vervormen. Dit keer hebben we nagenoeg alles zelf gedaan: we wilden uitsluitend onszelf plezieren. In die zin is Talkie Walkie een egocentrische bedoening." (lacht)

De nieuwe cd verwijst naar al uw voorgaande platen, maar qua klankkleur en thematiek sluit Talkie Walkie verrassend nauw aan bij Moon Safari. Ook nu weer hebben enkele liedjes een escapistische inslag.

Dunckel: "Hmm. Het is een... ruimtelijke plaat geworden en de nummers zijn allemaal ontsproten aan hetzelfde universum. Toen we 10,000 Hz Legend maakten, waren we nog vastbesloten alle muzikale regels aan onze laars te lappen en experimenteerden we vooral met vormen en structuren. Talkie Walkie is toegankelijker: alles staat in het teken van de eenvoud en van één herkenbare sfeer. De plaat valt dus makkelijker te begrijpen dan onze vorige. Bovendien is het wellicht de persoonlijkste en coherentste cd die we ooit hebben gemaakt."

Nicolas Godin: "Ach, 10,000 Hz Legend was dan weer coherent in zijn incoherentie. (lacht) Na Moon Safari wilden we absoluut vermijden dat we op één ding zouden worden vastgepind. Een radicale stijlbreuk drong zich op, want een artiest die twee keer dezelfde plaat maakt, tekent zijn doodvonnis, toch? Dus sloegen we resoluut de tegengestelde richting in en kozen we voor een moeilijke titel en dito songs. Omdat we vonden dat de meeste muzikanten veel te gemakzuchtig waren geworden, legden we de lat voor onszelf juist extra hoog, al klinkt dat pretentieuzer dan het was bedoeld. Maar door koppig onze eigen weg te gaan, zijn we nu tenminste vrij om te doen we wat we willen.

"Meer dan ooit hebben we heimwee naar de tijd waarin muziek nog iets betekende voor de mensen. Maar met Kurt Cobain verdween wellicht de laatste artiest die er echt toe deed. Pop is een banaal, gezichtsloos consumptieproduct geworden, dat in het beste geval een beetje verstrooiing brengt.

"Niet dat we ons zomaar bij die evolutie neerleggen: wij willen dat platen weer belangrijk worden. De luisteraar die muziek van Air hoort, moet het gevoel krijgen dat ze speciaal voor hem is gemaakt. Toch komen we niet tegemoet aan een bepaalde behoefte; we scheppen gewoon een wereld waarin je je kunt verliezen. Het is aan het publiek te beslissen of het zich door ons laat meetronen of niet."

In tegenstelling tot vroeger zingt u nu alle nummers zelf. Waren de nieuwe songs te persoonlijk om ze aan gastzangers over te laten?

Godin: "Absoluut. Op onze vorige cd's verstopten we ons nog achter de productie, maar Talkie Walkie weerspiegelt precies wie we zijn."

Dunckel: "Onze muziek is intiemer geworden. Als je verliefd bent op een meisje, fluister je haar soms dingen in het oor, omdat je niet wilt dat anderen je kunnen horen. In dat gefluister zit niet alleen poëzie, maar ook een flinke dosis erotiek. Wel, onze liedjes zijn als bedgeheimen. We willen het vrouwelijke in onze luisteraars aanspreken, een sensuele snaar aan het trillen brengen."

Air heeft een romantische reputatie, waardoor de naïeve humor in de muziek vaak wordt verwaarloosd. 'Biological' en 'Alpha Beta Gaga' zijn nochtans bijzonder geestig.

Dunckel: "Luchtige niemendalletjes als 'Surfing on a Rocket' of 'Alpha Beta Gaga' brengen evenwicht op de plaat. Ze hebben slechts één functie: vermijden dat het geheel te zwaarwichtig wordt."

Godin: "Op iedere cd die we maken staat wel een nummer waarmee we expliciet verwijzen naar de vorige en op Talkie Walkie is dat 'Alpha Beta Gaga'. Het zorgt voor continuïteit."

Heeft producer Nigel Godrich, die we kennen van zijn werk met Radiohead en Beck, aan uw geluid iets bijzonders toegevoegd?

Godin: "Om de waarheid te zeggen: Jean-Benoît en ik hebben de plaat voor negentig procent zelf geproducet. Maar Nigel gaf ons het nodige zelfvertrouwen: hij trok ons over de streep als we aan onszelf begonnen te twijfelen. Hij is een geweldige opnametechnicus, die veel warmte en inventiviteit in de nummers heeft gestopt. Maar bovenal was hij een goede coach. Een producer hoort niet alleen een prima vakman te zijn, als het meezit is hij ook een goede psycholoog."

Michel Colombier dankt zijn bekendheid onder meer aan zijn arrangementen voor Serge Gainsbourg op diens platen uit de seventies. Hoe bent u bij hem terechtgekomen?

Godin: "Mirwais, een vriend van ons die met Madonna heeft gewerkt, zette ons op zijn spoor. Colombier is al 64, maar hij is nog altijd supercool en jong van geest. We hebben veel van hem geleerd."

Dunckel: "Toen hij zijn eerste arrangementen schreef in de jaren zestig was hij nog maar 22 of 23 en wat hij deed was buitengewoon bevreemdend en origineel. Hij woont al sinds 1972 in LA, maar hij ligt nog altijd goed in de markt. Een geniale meneer."

Enkele jaren geleden schreef Air de soundtrack voor The Virgin Suicides van Sofia Coppola. En ook voor haar nieuwe film, Lost in Translation, hebt u een track geleverd.

Godin: "We zijn gewoon dol op haar werk."

Dunckel: "Er zijn wel meer cineasten die onze nummers gebruiken, maar jammer genoeg krijgen we niet vaak de kans voor een film echt iets nieuws te creëren. In Hollywood vallen ze telkens weer terug op hetzelfde clubje van tien componisten. De grote productiemaatschappijen willen enkel met gevestigde namen werken. In dat wereldje vindt men een groep als Air immers niet 'betrouwbaar' genoeg. De wensen van een cineast zijn doorgaans ook zeer specifiek, waardoor er weinig ruimte overblijft voor avontuur. Maar werken met Sofia is altijd een uitdaging."

Vorig jaar bedacht u nog muziek bij een reeks lezingen van de Italiaanse romanschrijver Alessandro Baricco. Hoe begin je aan zo'n project?

Godin: "We laten de beelden uit het werk tot onze verbeelding spreken. Alle informatie zit erin, hé? Als we, door de taalbarrière, een bepaalde passage niet begrijpen, laten we ons die tot in de kleinste details uitleggen. Op den duur wordt het als een film waar je muziek bij verzint. Je zet visuele impulsen om in auditieve."

Choreograaf Angelin Preljocay vroeg u voor de muzikale omlijsting van zijn dansproductie Near Life Experience. Blijkbaar was dat een harde noot om te kraken.

Godin: "Het heeft ons inderdaad veel moeite gekost onze rol te vinden, omdat zo'n voorstelling zich heel geleidelijk ontwikkelt en je vooraf niet kunt inschatten waar ze naartoe gaat. We stelden onze apparatuur op, woonden dagelijks de repetities bij, maar pas toen de productie bijna af was, begonnen we er enige klaarheid in te zien."

Dunckel: "Hoe dan ook werk je in functie van wat er op het podium gebeurt. Dat vergt een andere aanpak: het is alsof je experimenten uitvoert in een laboratorium. De muziek die we schreven voor Preljocay was ongelooflijk minimalistisch. Het klonk bijna als musique concrète."

Waarom voelt Air zich zo sterk aangetrokken tot artiesten uit andere disciplines?

Dunckel: "Iedere muzikant is aanvankelijk beïnvloed door muziek. Na een poosje heeft hij echter nieuwe prikkels nodig om zich verder te kunnen ontwikkelen. Op zo'n moment wordt het belangrijk mensen te ontmoeten die je uitdagen, je onverwachte richtingen uitsturen."

Godin: "Dat houdt het spannend en belet je in herhalingen te vervallen. Voor een artiest zijn verveling en routine de grootste vijanden. Yep, muziek en seks hebben meer gemeen dan je zou denken." (lacht)

De meeste mensen zijn enkel vertrouwd met uw pop-cd's en beschouwen The Virgin Suicides of City Reading als marginale zijstapjes. Zit dat kunstmatige onderscheid u dwars?

Godin: "Reken maar. Voor ons zijn al die projecten precies even belangrijk. Wij maken dag in dag uit muziek en willen beoordeeld worden op onze globale productie. Ach, de muziekwereld is veel te competitief: je staat er voortdurend onder druk om hits te scoren. Voor ons is dat echter niet prioritair. Belangrijker is dat we over twintig jaar ook nog muziek kunnen maken.

"Wat wij nastreven is een carrière als die van een filmregisseur. Zo'n man maakt tussen zijn vijfentwintigste en zijn zestigste misschien wel dertig films. Sommige worden gedraaid met een groot budget, andere voor een habbekrats. Sommige zijn komedies, andere zijn drama's. Sommige zijn populair, andere zijn ronduit bizar. In de wereld van de cinema vindt men zulk een diversiteit niet abnormaal.

"Onze frustratie is dat onze platenmaatschappij nauwelijks moeite doet om The Virgin Suicides of City Reading aan de man te brengen, terwijl die cd's echt noodzakelijke stappen waren om 10,000 Hz Legend of Talkie Walkie te kunnen maken. Onze samenwerking met Baricco en Preljocay was zo inspirerend dat we er veel ideeën uit hebben geput voor onze nieuwe cd.

"Alleen: breng dat een platenbons maar eens aan het verstand. Die snapt niet waarom we ook niet-commerciële muziek maken. Het antwoord is nochtans simpel: omdat het ons verrijkt en ons in staat stelt ons vocabulaire uit te breiden. We omringen ons het liefst met mensen van wie we iets kunnen opsteken. Zonder hen zou onze muziek gauw steriel worden."

Air was aanvankelijk een studioproject. Bent u het toeren inmiddels gewend?

Dunckel: "Ja hoor. Door live te spelen krijg je een beter begrip van wat het publiek aan je muziek apprecieert en waarom. Op het podium voel je letterlijk de liefde van de toeschouwers. Dat geeft voldoening.

"Het voornaamste is dat de emotie overkomt. Als we mensen voor even boven het alledaagse uit kunnen tillen of hen kunnen meenemen op een mentale reis, vinden we dat we in ons opzet zijn geslaagd. We willen sensualiteit uitstralen. Genot verschaffen, in de meest erotische zin van het woord. Het publiek overspoelen met golven van geluid."

Godin: "Onze manier van spelen is heel koel en mechanisch en toch slagen we erin een warme sound te creëren. Een fijne paradox. Ik heb een hekel aan computers op het podium. Tijdens onze volgende tournee zullen we de nummers dus met zijn vieren spelen. Een optreden hoort een intieme gebeurtenis te zijn. Dat maakt het interessant. Want met hoe minder je bent, hoe meer je moet geven."

De cd Talkie Walkie verschijnt op maandag 26 januari bij Source/Virgin. Air concerteert op zaterdag 7 februari in het Koninklijk Circus in Brussel.

'Muziek en seks hebben meer gemeen dan je zou denken'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234