Zaterdag 12/06/2021

Onze jongens in Syrië: kalasjnikovs, zwembad en vrouwen indien nodig

‹ De Belgische jihadisten in Syrië worden goed verzorgd. Ze wonen in mooie villa's met zwembad, krijgen een militaire training en vrouwen als het nodig is.
‹ Ze vechten bij organisaties gelinkt aan de extremistische Jabhat al-Nusrah.
‹ Aan terugkeren denken de meesten niet, wel aan het sterven van de martelaarsdood.

Dat hij een beetje voorzichtig moest zijn. Nooit alleen naar buiten gaan, altijd een wapen meenemen en nog zo van die dingen. Goede raad, van oudere aan jongere broer. Het is 26 december 2012 en in Vilvoorde hangt Abdelouafi (29) aan de telefoon met Houssien (22), die in Syrië zit. Of hij al veel mensen heeft gedood, wil Abdelouafi weten. "Drie dagen geleden mochten we allemaal een persoon de keel oversnijden", antwoordt Houssien. "Dat moet je toch niet doen", klinkt het van een verbijsterde Abdel. "Ach, een kalasjnikov of een mes, wat maakt het uit", zegt Houssien. "Dat zijn sjiieten en alawieten, die moeten dood."

Iets later zegt Houssien dat ze al dertig vrouwen hebben verkracht en vermoord. "Kon je die niet gewoon berechten", reageert zijn broer. Sjiieten moet je onmiddellijk doden, anders gaan die opnieuw mensen van ons vermoorden, meent Houssien. Waarna de jongeman de reactie van de gevangenen beschrijft vlak voor hun executie. "Sommigen bleiten, anderen kakken in hun broek, anderen zijn in shock. Maakt niet uit. Het moet gebeuren."

Houssien Elouassaki zit op dat moment drie maanden in Syrië. Hij legt aan de telefoon uit dat ook soennieten worden gedood als ze aan de zijde van Bashir al-Assads leger vechten. "Maar als ze berouw tonen, gaan ze alsnog naar het paradijs." Het jihadistische avontuur lijkt Houssien langzaam maar zeker naar het hoofd te stijgen. In september 2012 kwam hij aan in het door oorlog geteisterde land; een gewone jongen uit Vilvoorde die in korte tijd geradicaliseerd was en meende de ware islam te hebben ontdekt. Hij was een van de eersten uit de groep rond Sharia4Belgium die naar Syrië trok en schopte het in geen tijd tot emir (aanvoerder) van een veertigtal volgelingen. En een emir, zo laat hij tijdens het gesprek met zijn broer Abdel weten, beslist of een gevangene mag worden vrijgelaten of niet.

Abdel is trots op zijn broer. Op zijn twee broers eigenlijk, want Hakim, de jongste van de familie, vervoegde Houssien eind november 2012. Hij is fier om twee broers te hebben die leeuwen zijn, zegt Abdel. In een telefoongesprek met een vriendin pocht hij over Houssien: "Hij is de jongste emir ter wereld. Normaal heeft een emir een baard, en heeft hij al ervaring en een zekere leeftijd."

Als een echte moslim

Ze hebben het niet slecht daar, de jongens en jongemannen die uit België vertrokken naar Syrië. Dat blijkt toch uit de verschillende afgeluisterde telefoongesprekken tussen de jihadisten en hun familie en vrienden in België.

Die gesprekken zijn genoteerd in het onderzoeksdossier dat De Morgen kon inkijken. Het leven in Daret Ezza (ook wel Dar Ta-izzah gespeld, AE), ten noordwesten van Aleppo, is er zo goed dat Houssien aan zijn vriendin Ines vraagt of ze geen zin heeft om ook af te komen. Af en toe zijn er wel bombardementen en ja, de kans dat er iemand doodgaat tijdens een missie is groot. Maar je kunt er tenminste leven als een echte moslim. "Je kunt toch niet in België blijven? Kun je nog wel leven onder de autoriteit van apen en zwijnen, in een omgeving van vernedering en onrecht? Ik ben nu een vrij man. Jij leeft in zware zonde."

Het is de plicht van iedere moslim uit te wijken naar een land waar hij zijn godsdienst ten volle kan beleven, zegt Houssien. Syrië zal, als Allah het wil, binnenkort een shariastaat zijn. En ook: "Er zijn hier mooie huizen, er is een zwembad, eten, drinken, alles wat je wilt. En als er een bom op je hoofd valt, sterf je tenminste als een martelaar. Wat kan beter zijn dan dat?"

Villa met veel kamers

Aan de hand van telefoongesprekken en verhoren met enkele jongeren die terugkeerden na hun Syrische avontuur, krijgen we een beter zicht op het leven van de Syriëstrijders ginder. De 21-jarige Walid L. die terugkeerde in januari en tijdens de grote antiterreuracties op 16 april werd opgepakt, vertelt tijdens een verhoor dat de groep waar Houssien de plak zwaait, aangesloten is bij Majlis Shura al-Mujahideen, een van de kleinere jihadistische groeperingen in Syrië. Die werkt soms samen met Jabhat al-Nusrah, de terroristische groepering die gelieerd is aan Al Qaida in Irak. De Majlis Shura al-Mujahideen telt zowel buitenlandse jihadisten als Syriërs. De Belgen maken deel uit van de groep Muhajireen (migranten), waar ook Nederlanders bij zaten. "Daar zijn er zo'n 35 à 40 Belgen en Nederlanders", aldus Walid. "Toen ik naar België terugkeerde, kwamen er steeds meer Nederlanders aan."

De Muhajireen logeren samen in de woning met zwembad. "Een huis met veel kamers", beschrijft Mohamed El Y., een andere Belg die intussen is teruggekeerd. "Eigenlijk zelfs geen huis of villa, het was veel groter dan dat. Met een fontein." De Syriërs van de groepering hebben een ander verblijf. Een echt paleis, aldus Walid. Een indrukwekkend gebouw dat ooit eigendom was van iemand van het Syrische regime. Er is internet in huis en wie aankomt moet zijn hebben en houden afgeven aan de 'boekhouder'. Die zorgt ook voor de aankoop van voedsel, kleding en wapens.

Houssien Elouassaki zegt tegen Abdelouafi dat er geen fatsoenlijke schoenen te vinden zijn in Syrië. "Het enige wat goed is hier zijn de wapens en de prachtige natuur". Waarop Abdel, vanuit Vilvoorde, foetert: "Die natuur is niet te vergelijken met hier, de rotstad."

Wie pas zijn jihad begint, meldt zich eerst bij de leiding. Die beslist of iemand geschikt is voor de strijd. Indien ja, dan worden identiteitsdocumenten en visa afgenomen zodat de strijder niet bij de minste tegenslag zijn boeltje kan pakken en opstappen. Ze hebben allemaal kalasjnikovs. Sommigen, zoals Hakim Elouassaki, zelfs een bazooka. Ze krijgen bij aankomst een intensieve training en mogen dan onmiddellijk de oorlog in.

Mogelijk deed de groep in Daret Ezza mee aan de bezetting en uiteindelijk de verovering van de militaire basis Sheikh Suleiman, die vlakbij ligt. Volgens mediaberichten viel die basis op 10 december in handen van Jabhat al-Nusrah en jihadistische groeperingen die eraan gelinkt waren. Volgens de Syrian Observatory for Human Rights in Londen was een van die groepen ook de Majlis Shura al-Mujahideen en de Muhajireen-groep.

Half januari vertelt Hakim aan zijn vriendin Leila dat hij die ochtend een man heeft gedood. Een ongelovige die eerder was ontvoerd en wiens familie het losgeld niet had betaald. Hakim: "Ik wilde de executie filmen, maar dat mislukte. De camera was niet goed geplaatst."

In de 'Belgische' villa wonen een hoop andere gasten uit Antwerpen en Vilvoorde. Vaak ex-leden van de opgedoekte Sharia4Belgium. Noureddine Alloual bijvoorbeeld die woordvoerder werd van de groepering nadat Fouad Belkacem in de cel belandde voor aanzetten tot haat. Alloual is getrouwd met de Vlaamse bekeerlinge Tatiana Wielandt. Het koppel zorgde bij de geboorte van hun zoon, begin december 2011, nog voor opschudding omdat er op het geboortekaartje kalasjnikovs en doodskoppen prijkten. Tatiana reisde, volgens de laatste berichten, eind maart samen met haar kind naar Turkije. Vermoedelijk om haar echtgenoot op te zoeken.

De dag begint om vijf uur 's ochtends en de kans om, ondanks de training, door hun gebrek aan ervaring gewond te geraken, is groot. "Ik heb verschillende Belgische jongeren gezien die gewond waren, die een vinger misten of een schotwonde hadden in het been", vertelt Walid L. Hijzelf zat zo'n drie maanden in Syrië en zegt dat hij nooit een wapen heeft gehanteerd. Hij verzorgde de gewonden, deed de was en de plas, en kookte voor de groep. Zwaar suikerziek als hij is, zou hij op het slagveld enkel maar een last zijn, hadden ze hem gezegd. "Zodra ik al die gewonden zag, wist ik dat vechten niets voor mij was".

Een 'knopke' doen

Voorjaar 2013. De berichten dat er tientallen, zelfs honderden islamitische jongeren uit België naar Syrië vertrokken, beginnen stilaan het nieuws te beheersen. De ouders van Jejoen Bontinck en Brian De Mulder trekken naar de pers en klagen over Sharia4Belgium. Dimitri Bontinck kondigt aan dat hij zijn zoon gaat zoeken. De jihadisten voelen dat hun vrienden en familie in de gaten worden gehouden, worden afgeluisterd. Ze beginnen steeds vaker in codetaal te spreken aan de telefoon. "Abu Basir gaat een knopke doen, hè", zegt Brahim Bali in een telefoongesprek met een vriend in Antwerpen. Een knopke doen, zo denken de speurders, staat voor het plegen van een zelfmoordaanslag.

"Praat toch serieus, allee zeg de waarheid, vriend", zegt de Antwerpse vriend.

"Ik zweer het", zegt Bali.

"Allah is groot, Allah is groot. Hebben ze hem aanvaard (bij de organisatie, AE)? Dat was toch geen probleem?"

"Ja, ze hebben hem aanvaard, hij is in Idlib... Kom af, dan kun je dat live meemaken... Maar zeg het aan niemand, hè, het zou kunnen dat ze thuis niets weten."

"Allah is groot, vriend. Ik hoop dat Allah hem aanvaardt."

"Je moet komen zodat je het kunt meemaken, mijn broer"

"Ik hoop het met Allahs wil, ik hoop het echt"

Brahim Bali zit niet bij de groep van de Elouassaki's maar in de omgeving van het zuidelijker gelegen Homs. Hij kwam er eind augustus 2012 aan met zijn vrouw Yasmina. Ze reisden samen met Azdine Tahiri, Ahmed Daoudi en Soufiane Mezroui, allemaal oude bekenden uit de omgeving van Sharia4Belgium. De Abu Basir die 'een knopke gaat doen' is Soufiane. "Soufiane, die zal nooit meer terugkomen", zou de vader van de jongen later verklaren tijdens een politieverhoor. "Zijn doel was om in een land te leven waar alles mogelijk is voor moslims."

Het groepje in Homs bestaat uit diehard-jihadisten. Brahim en Azdine werden vorig jaar in april in Jemen opgepakt op verdenking van banden met Al Qaida. Yasmina was er toen ook, maar werd niet opgepakt. Het drietal werd teruggestuurd naar België, waarna het huidige onderzoek begon. Via omwegen geraakten ze vorige zomer in Syrië. "Ik ben blij dat mijn ogen geopend zijn", zegt Brahim in november tegen zijn moeder. "Voordien wist ik niet wat te doen met mijn leven. Een jihadist voelt geen pijn als hij sterft."

'Legitiem' verkracht

Ze wonen in een mooi huis, vertelt Yasmina aan een vriendin. "Het is wel een beetje koud soms. En ik ben bang dat er een bom zal vallen op ons." De mannen krijgen dagelijks islamles en training, behalve maandag en donderdag. Dat zijn vastendagen. Yasmina kookt intussen voor de broeders en ontvangt andere vrouwen van jihadisten in het huis. Soms nemen die hun kinderen mee. Zoals alle jihadisten heeft ook Brahim een roepnaam aangenomen: Abu Oussama. Yasmina, die zich in een zwarte nikab hult, noemt zich Oum Oussama.

De groep, waarin meerdere buitenlanders zitten, bevindt zich in het zuiden van het land, waar de gevechten met het Syrische leger, die steun krijgt van de Libanese Hezbollah, oplaaien en vooral de stad Qusair wordt belaagd. Twee weken geleden nog liet de Syrische staatstelevisie weten dat er tientallen buitenlandse jihadisten waren aangehouden, onder hen ook Belgen. En eergisteren kwam het nieuws dat er Belgen zouden zijn gedood in de omgeving van Qusair. De stad is momenteel opnieuw in handen van het Syrische leger.

Brahim heeft zijn vrouw Yasmina bij zich, maar dat wil niet zeggen dat de andere Belgen het zonder enig vrouwelijk gezelschap moeten doen in hun jihad. "Er wordt voor vrouwen gezorgd", zegt een bron binnen het gerechtelijk onderzoek. "Een van de teruggekeerde mannen zegt dat er vrouwen kwamen in het huis en dat met hen islamitische huwelijken werden afgesloten. Wat wil je ook: die mannen zitten daar maanden afgezonderd van alles."

In een van de gesprekken tussen Brahim uit Homs en zijn vriend in Antwerpen is er ook sprake van een huwelijk van iemand met de roepnaam Abu Hamza. "Een dezer dagen gaat hij twee zusters zien", klinkt het enigszins enigmatisch uit de mond van Brahim. "Gaat hij trouwen?", reageert de vriend. "Hij gaat ze al eerst zien", zegt Brahim.

Die huwelijken duren enkele uren, of langer. Dubieuze Saoedische geestelijken kondigden de afgelopen maanden fatwa's af waarin zulke huwelijken legaal werden verklaard. Na afloop kon de scheiding voltrokken worden: die werd van kracht als de man drie keer 'ik verstoot u' zei tegen de vrouw. Soms ging het om vrouwen die waren gevangen genomen en zo 'legitiem' verkracht werden. Soms kwamen strenggelovige meisjes zich zelf aanbieden; dat was dan hun bijdrage aan de jihad in Syrië.

Hallo Houssien?

We proberen zelf naar de vele Syrische gsm-nummers te bellen om Houssien, met roepnaam Abu Fallujah, te pakken te krijgen. Wanneer eindelijk wordt opgenomen, klinkt in het Nederlands 'hallo'. Op de vraag of Abu Fallujah daar is, is er eerst stilte, dan vraagt de stem met Antwerps accent van waar we het nummer hebben. Wanneer we onze vraag herhalen en naar Houssien vragen, verandert de - duidelijk jonge - man aan de telefoon plots zijn stem. "Van waar hebt u dit nummer", zegt hij dan, met een plots Hollands accent. Meer komen we niet te weten. Op de achtergrond klinkt gejoel en gelach van enkele anderen. Onze jongens in Syrië hebben soms veel pret, zoveel is duidelijk.

Ondanks de maatregelen die minister van Binnenlandse Zaken Joëlle Milquet heeft aangekondigd, trekken Belgische jihadisten nog steeds naar Syrië. Via de connectie Brussel-Istanbul-Hatay als het kan, via omwegen als Duitsland, Nederland of Frankrijk als het moet. Met de zomervakantie in zicht zou Syrië best eens nog aantrekkelijker kunnen worden voor schoolgaande jongens, klinkt het in gerechtelijke kringen.

Houssien Elouassaki zit nog in Syrië. Zijn broer Hakim keerde in april zwaargewond terug. Hij ligt momenteel half verlamd door een granaatscherf in zijn hersenen in de ziekenboeg van de Brugse gevangenis. Hij zegt dat hij zich niet herinnert ooit in Syrië geweest te zijn. Het laatste wat hij nog weet is dat hij met zijn jeugdvriend Dennis aan het voetballen was. "Ik ben wakker geworden in een ziekenhuis in Brussel", zegt hij. De derde broer, Abdelouafi die een fervente motorrijder was, kwam enkele weken geleden om het leven in een verkeersongeval.

Walid L. is vrij in afwachting van het einde van het onderzoek. "Hij gaat in september wellicht weer studeren", zegt zijn advocaat Ergün Top. "Hij is nog steeds heel extremistisch, maar daarmee doet hij niets illegaals." Walid zei tegen de politie dat hij altijd al de bedoeling had om terug te keren, in tegenstelling tot vele anderen. "Voor hen is sterven als een strijder op het slagveld belangrijk. Dat is de hoogste vorm van martelaarschap. Er wordt wel gesproken over de islamitische staat die Syrië moet worden, maar martelaar worden was toch wel het belangrijkste."

Brahim Bali zou met vrouw en vrienden vanuit Homs dichter naar het noorden, naar de Turkse grens, zijn verhuisd, vertelde Yasmina in maart aan een vriendin. Of dat ook echt gebeurd is, is niet duidelijk. Of Soufiane aka Abu Basir zijn knopke heeft gedaan, is evenmin duidelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234