Dinsdag 10/12/2019

Onze jongens in Noord-Mali

Aan de binnenkant van de wc-deur hangt een briefje met de tekst: "Wil iedereen zijn eigen zooi meenemen na bezoek? Lege wc-rollen, boekjes etc." Ik bevind me nu al enkele dagen in Kamp Castor, het Nederlandse VN-kamp nabij Gao, de zuidelijkste stad in Noord-Mali, en het briefje biologeert me nog steeds. De Nederlanders alhier maken deel uit van de United Nations Multidimensional Integrated Stabilization Mission, ofwel Minusma. Het is Nederlands eerste grote VN-missie na Srebrenica. Ik ben op bezoek bij mijn neef, luitenant en teamcommandant bij de compagnie Intelligence Surveillance and Reconnaissance. Zijn bijnaam is 'Desert Fox'.

De tekst op de wc-deur biologeert me vanwege de semantische vondst om niet te spreken van boeken, maar van boekjes. Hiermee wordt de mogelijkheid opengelaten dat het hier gaat om zogenaamde vieze blaadjes, terwijl tegelijkertijd het belang van (alles wat neigt naar) literatuur, door deze taalkundig op gelijke voet te zetten met wc-papier, wordt geïroniseerd.

De mannen in het kamp hebben veel tijd omhanden. Slechts een klein deel van die tijd besteden ze aan lezen. Je hoeft maar even in hun kastjes te gluren en je ziet bij welke cultuuruitingen hun hart ligt. Playboy-dvd's, doorsneeporno, en niet te vergeten klassiekers als Cum Inside Me, White Boy. Wanneer ik tegen iemand begin over Libris, kijkt hij me aan alsof ik het over een geslachtsziekte heb.

En toch. En toch blijkt er een bibliotheek te zijn, in bar 'De uitlaat'. Vier houten planken, met daarop een wonderbaarlijke selectie van werken. Stapels tijdschriften: Auto Week, SAM Wapenmagazine, Voetbal International natuurlijk, maar ook de Viva. En boeken. Zie ik daar standaardwerken over koloniaal Afrika liggen? En ja, dat is toch echt Herman Kochs Geachte meneer M. Ik vergis me niet, daar ligt een boek van Shakespeare; verzamelde sonnetten. En... Marcel Möring...?

In mijn week in Mali spreek ik met een commando die liefst vijftien romans heeft laten opsturen, om eindelijk 'tijd in te halen'. Ik heb De welwillenden op een nachtkastje zien liggen, het opzienbarende oorlogsboek van Jonathan Littell. Ik heb iemand Homerus horen citeren. Iemand begon tegen me over Van Reybroucks Congo (eigenlijk over 'Van Reetbroek of zoiets', maar goed). Iemand (een man) liep langs de tenten met een Handboek voor de moderne vrouw onder zijn arm.

Natuurlijk was de algemene smaak wat boeken betreft minder uitgesproken. Veel CSI-boeken. John Grisham. Veel Stieg Larsson. Game of Thrones is uiteraard populair. Een werk dat 'Shiro Ninja' heet, is helemaal stuk gelezen.

Overdag ben ik mee op patrouilles, woon ik vertrouwelijke tactische besprekingen bij, sport ik met de jongens van mijn neef, op de open sportplaats, met op de achtergrond de golvende klanken van de muezzin van Gao. Over boeken spreken we weinig. Eens te meer realiseer ik me dat de televisieserie de fakkel van de roman heeft overgenomen. Ze spreken over Generation Kill, House of Cards, True Detective. Boeken dienen om de tijd te overbruggen die nog over is wanneer alle series zijn afgelopen.

Op de dag van vertrek blijk ik door al mijn boeken heen te zijn. Ergens in de vroege ochtend sluip ik naar de bibliotheek en neem Geachte meneer M. mee. Dat lees ik nu, in het VN-transitkamp in Bamako. Ik heb niemand durven vertellen dat ik het heb meegenomen, dat ik voor 'mijn leesvoer' afhankelijk ben geweest van de rouwdouwers van Kamp Castor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234