Vrijdag 27/11/2020

InterviewTom Bilo

‘Onze instructeurs zijn geen halve beulen’: baas van de para’s over misstanden in Marche-les-Dames

Kolonel Tom Bilo: ‘Als er iets misloopt, wordt daar steeds gevolg aan gegeven. Het is niet zo dat we wantoestanden door de vingers zien.’Beeld Wouter Van Vooren

‘Respect voor rekruten is alles’, benadrukt kolonel Tom Bilo, bevelhebber van de Belgische paracommando’s, over de misstanden in de kazerne van Marche-les-Dames. Waarom loopt het dan toch soms mis? ‘Misschien moeten we met anonieme klachtenbussen werken.’

Kolonel Bilo wil eerst en vooral iets kwijt. “Er is geen algemeen probleem in Marche-les-Dames”, zegt hij. “Ik vind het spijtig dat al onze instructeurs, die zich dag en nacht inzetten, nu worden weggezet als halve beulen. Dat klopt niet. Ze maken lange dagen samen met de rekruten, vaak ver weg van hun familie. Het overgrote deel van de opleidingen verloopt zonder problemen.”

En toch gaat het soms fout. De feiten: in juli onthulde De Morgen, op basis van getuigenissen en verslagen, hoe instructeurs in Marche-les-Dames zich geregeld schuldig maken aan machtsmisbruik tegenover rekruten. Het gaat van ongeoorloofde opdrachten tot zinloos geweld. Een voorbeeld: tijdens een oefening in 2016 werd een groep rekruten urenlang vernederd en mishandeld in een koeienstal. Later die dag werden drie rekruten bont en blauw geslagen.

“Ik ontken de feiten aangehaald in uw krant niet. Van een aantal ben ik op de hoogte. De andere, waaronder de oefening in de koeienstal, dateren van voor mijn tijd als commandant. Ik weet dus niet precies wat daar gebeurd is. Er loopt nu een intern onderzoek binnen Defensie. Dat moet voor opheldering zorgen. Wat ik wel weet is dat het voor buitenstaanders soms heel lastig is om correct in te schatten wat een opleiding tot paracommando allemaal inhoudt.”

Wat bedoelt u? 

“Die opleiding is beenhard. We bereiden onze rekruten voor op de meest extreme situaties. Fysiek en mentaal. Iemand in het holst van de nacht uit zijn bed halen na een loodzware trainingsdag, voor sommige mensen is dat misschien pestgedrag. Maar voor paracommando’s hoort dat erbij. Ze moeten om kunnen met vermoeidheid, honger en gebrek aan slaap.”

Hier gaat het om zinloos geweld. 

“Voor alle duidelijkheid: iemand slaan, dat kan niet. Ik keur dat volledig af en ben voor zero tolerance wat betreft geweld. Ik heb ook een zoon die volgend jaar naar het leger komt. Ik wil niet dat hij slecht behandeld wordt of dat hem iets overkomt. Een jonge gast van 18 jaar arriveert met veel verwachtingen bij Defensie. We zeggen dat we hem iets moois te bieden hebben. Dan moeten we die belofte ook waarmaken. Het minste is dat je hem respectvol behandelt.

“Wie paracommando wil worden, die moet zijn grenzen verleggen. Maar dat kan ook zonder bullebakken. We zijn geen boemannen. Respect voor onze rekruten is alles.”

Beeld Wouter Van Vooren

Instructeurs zijn vaak de ‘overschotjes’ van de para-eenheden. Is dat geen probleem?

“Dat klopt niet. Veel instructeurs zijn geëngageerd. Ik ben het zelf ook geweest – met plezier. Het is wel zo dat niet iedereen vooraf even goed voorbereid is. Officieren krijgen tijdens hun eigen opleiding ook cursussen pedagogie. Voor de vrijwilligers in het leger is dat niet het geval. En door ons acuut personeelstekort moeten we steeds vaker een beroep doen op die mensen.”

Hoe worden instructeurs klaargestoomd voor hun taak?

“Er is geen speciale opleiding voorzien. Opnieuw: de situatie van het Belgisch leger, qua personeel en financiën, staat dat gewoon niet toe. Ze krijgen wel een briefing in Marche-les-Dames. Bijvoorbeeld over het feit dat ze niet mogen improviseren tijdens oefeningen. Als het fout loopt, is dat meestal omdat instructeurs op eigen houtje een training organiseren of een straf opleggen (in maart 2020 nog moest een rekruut als straf alleen een dropping van twintig kilometer uitvoeren. Hij werd erop uitgestuurd zonder noodtelefoon en raakte lange tijd vermist, JVH).”

De opleiding moet dus strikter. 

“In principe is alles prima afgebakend. Maar misschien moeten we daar nog verder in gaan en bijvoorbeeld met een vooraf opgesteld uurrooster werken. Hier denken we over na. In die zin is het artikel in uw krant welgekomen: het zal bijdragen tot een verbetering van de opleiding.”

Een ander probleem is dat rekruten geen klacht durven indienen tegen hun instructeur. 

“Defensie is een organisatie die naar de klachten van zijn personeel wil luisteren. In Marche-les-Dames zijn er een handvol militairen bij wie rekruten altijd terecht kunnen. Dat wordt hen ook vooraf verteld. Nu: ik begrijp wel dat die stap niet eenvoudig is. Je bent bang voor een boemerang-effect: ‘Wat zullen de gevolgen voor mij zijn?’ Je wil tenslotte slagen voor de opleiding. Daarom overweeg ik om met anonieme klachtenbussen te werken. Is dat de perfecte oplossing? Neen. Maar op die manier kan de commandoketen meer zicht krijgen op wat er gebeurt op het terrein. Want als rekruten zelf niets melden, kunnen we van bovenaf weinig doen.”

Klachten worden dus ernstig genomen?

“Als er iets misloopt, wordt daar steeds gevolg aan gegeven. Het is niet zo dat we wantoestanden door de vingers zien. Er wordt altijd een onderzoek ingesteld en indien nodig ook bestraft. Het is wel zo dat als er een juridische procedure loopt, we die eerst moeten afwachten (in 2015 werden rekruten tijdens een ‘nachtelijke controle’ geslagen door instructeurs. Een van hen werd onlangs schuldig bevonden aan slagen en verwondingen. Hij kreeg geen straf, JVH).”

Gaat u die veroordeelde instructeur zelf nog straffen? 

“Wellicht gaat hij nog in beroep, dus we kunnen voorlopig weinig doen. Maar als het van mij persoonlijk afhangt wel. Er mag geen twijfel over bestaat dat het ons menens is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234