Donderdag 09/12/2021

Onze favorieten

1

Medicijnen (maandag 2 oktober)

Immuuntherapie tegen kanker: daar zou zo zoetjesaan eens een Nobelprijs op mogen vallen. Misschien het trio Jim Allison, Gordon Freeman en Arlene Sharpe (alledrie VS), dat ontdekte welke remmen immuuncellen ervan weerhouden een tumor aan te vallen. Of gewoon Mary-Claire King, ontdekster van het 'borstkankergen' BRCA1. Aan de andere kant: volgens een oude bookmakerswijsheid houdt het Nobelcomité niet van kanker. Dan maar plan b: optogenetica, een sensationele techniek waarmee onderzoekers heel precies hersencellen kunnen aan- en uitschakelen. Kan de neurowetenschapper Karl Deisseroth, al jaren de gedoodverfde winnaar, eindelijk naar Noorwegen. Samen met Boris Zemelman (VS) en Gero Miesenböck (Oostenrijk) natuurlijk, die deden het voorwerk.

2

Natuurkunde (dinsdag 3 oktober)

Het was vorig jaar precies elf dagen te laat om de Nobelprijs 2016 nog in de wacht te slepen. Op 11 februari maakte een groot internationaal onderzoeksconsortium bekend dat ze Einsteins ruimtetijd nu en dan zagen trillen. De definitieve bevestiging van Einsteins zwaartekrachttheorie uit 1915, en zonder enige twijfel Nobelprijs-waardig. Alleen sluit de nominatietermijn traditioneel op de laatste dag van januari en dus moesten Kip Thorne, Rainer Weiss en Ron Driver een jaartje geduld hebben. De theoreticus Thorne (VS) en de projectleider Weiss (VS/Du) kregen sindsdien al ongeveer iedere andere wetenschapsprijs die er bestaat. Vermoedelijk hoeven ze voor de komende gang naar Stockholm niet eens een nieuwe smoking aan te schaffen. Driver daarentegen kreeg het succes van LIGO vorig jaar al bijna niet meer mee door vergaande dementie. In maart dit jaar overleed hij.

3

Scheikunde (woensdag 4 oktober)

Dit moet dan toch eindelijk het jaar worden van CRISPR-Cas, de scheikundige truc waarmee wetenschappers razendsnel, gemakkelijk en superprecies veranderingen in DNA kunnen aanbrengen. In de laboratoria is de techniek al jaren een sensatie: opeens kunnen onderzoekers met heel gewone spullen vooruitstrevende genetische manipulati bedrijven in cellen en weefsels. Maar de ontdekkers ruzieden om de rechten, en daar houdt het Nobelcomité niet van. Nu dat min of meer achter de rug is, wordt het tijd om de ontdekkers te eren. Jennifer Doudna (VS) en Emanuelle Charpentier (Frankrijk) natuurlijk, die de techniek in microbes ontwikkelden. En vooruit: hun patentconcurrent Feng Zhang (VS), die de techniek vertaalde naar dieren en planten.

4

Vrede (vrijdag 6 oktober)

Nu de wereldpolitiek in de greep raakt van atoomwapengekletter, stappen de Wijzen uit Oslo ongetwijfeld op de kansel. De Nobelprijs voor de Vrede gaat naar een succes van tergend langzame diplomatie: het akkoord dat John Kerry (namens Amerika) en Javad Zarif (namens Iran) in 2015 sloten om het atoomprogramma van Teheran te beteugelen. Het is een waarschuwing aan Donald Trump, die deze 'slechtste deal ooit' in de herfst dreigt af te blazen. Het is ook een advies: ga aan tafel met de Noord-Koreanen, hoe zinloos dat ook mag lijken. En het is natuurlijk nostalgie, want het Nobelcomité hield van het Obama-tijdperk.

5

Economie (maandag 9 oktober)

'Voorspellingen zijn zinloos', stelde de econoom Eugene Fama over de Nobelprijs die hij in 2013 zelf won. Hij heeft gelijk. Natuurlijk blijft de buitenwereld hopen op een aansprekende naam à la Piketty. Of een dapper statement waarbij een economisch historicus in de schijnwerpers wordt gezet of - god verhoede het - een socioloog. Maar nee, ook dit jaar gaat de officieuze Nobelprijs voor Economie naar enkele bij het grote publiek volstrekt onbekende mannen aan Amerikaanse topuniversiteiten met een stortvloed aan citaties op hun naam. Te saai, zo'n voorspelling? Vooruit dan: een anti-ongelijkheidseconoom als Esther Duflo of Branko Milanovic. Maar aangevuld met een rechtse rouwdouwer à la Trump-aanhanger Arthur Laffer, die de rijken nog rijker wil maken. Want ook dat wedden op twee paarden is een Nobelprijs-traditie.

6

Literatuur (dag nog onbekend)

Gek genoeg zit de winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur altijd bij het rijtje favorieten van de bookmakers. Alsof de Zweedse Academie, net als wij, eerst even dáárop kijkt. Als het dit jaar weer zo gaat, maakt de Keniaanse nestor Ngugi wa Thiong'o (79) grote kans, net als Haruki Murakami, Margaret Atwood, Amos Oz en Don DeLillo. Cees Nooteboom, de Nederlander die steevast genoemd wordt als grote kanshebber, is weggezakt en staat zelfs achter de Vlaamse bard Leonard Nolens. Wat aardig zou zijn: Elena Ferrante, achter wie naar eigen zeggen níét Domenico Starnone schuilgaat. Die kan dan ook niet naar de prijsuitreiking en het etentje in Stockholm.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234