Donderdag 17/10/2019

Drugsbeleid

'Onwettige' gebruikersruimte voor drugs in Luik heeft zeker nut volgens expertisecentrum

Een gebruikersruimte voor verslaafde druggebruikers in het Nederlandse Den Haag. Beeld Martijn Beekman

Een plek waar verslaafde drugsgebruikers kunnen spuiten en medische hulp krijgen. Zulke gebruiksruimtes, waar Luik nu een miljoen euro voor uittrekt, zijn vaak omstreden en komen in Vlaanderen niet voor. Toch zijn onderzoekers en het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD) positief.

Charleroi en Brussel denken erover na, maar in Luik is het bijna zover. De gemeenteraad heeft gisteravond privéstichting Tadam aangeduid als uitbater van de zogeheten gebruikersruimte, nadat eind januari het licht al op groen was gezet voor het initiatief. 

Vorige week keurde het Waals Parlement een motie goed om proefprojecten op de zetten in de grote Waalse steden. Het moet de overlast voor omwonenden beperken en de risico’s voor verslaafde drugsgebruikers gevoelig terugdringen. Vanaf september krijgen zij er er schone naalden en spuiten. Ze worden er ook opgevangen en kunnen op medische hulp rekenen.

VAD-directeur Marijs Geirnaert is positief. “In sommige steden zou het een goede aanvulling zijn op de bestaande hulpverlening. De Antwerpse hulpverleners zijn bijvoorbeeld vragende partij, maar het stadsbestuur staat er niet achter. Maar zulke ruimtes hebben wel nut. Het gaat hier om verslaafde gebruikers die nergens gedomicilieerd zijn en niet contact komen met hulpverleners. Er kan een vertrouwensband ontstaan, waardoor het gebruik wordt verminderd. Sommigen menen dat zulke initiatieven drugsgebruik aanmoedigen, maar de bezwaren lijken vooral ideologisch gekleurd te zijn. Vanuit volksgezondheid zijn er eigenlijk alleen maar winstpunten.”

War on drugs

Feitelijk is een wijziging van de drugsgebruikswet van 1921 noodzakelijk. De huidige federale regering heeft meermaals laten verstaan dat zo’n ingreep niet zal gebeuren. Vooral de N-VA is absoluut niet gewonnen voor gebruikersruimtes. Zo ziet de Antwerpse burgemeester en partijvoorzitter Bart De Wever zulke plaatsen als een gedoogbeleid, in strijd met de Antwerpse war on drugs. 

Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) bracht de Luikse burgemeester Willy Demeyer (PS) enkele weken geleden op de hoogte van het federale njet. Demeyer zet toch door en hoopt dat er uiteindelijk juridische zekerheid komt.

Op dit moment bestaan wereldwijd zo’n negentig gebruikersruimtes. De eerste ontstond in 1986 in Zwitserland. Vandaag komen ze onder meer voor in Nederland, Duitsland, Luxemburg en Denemarken, waarbij ze doorgaans gekoppeld worden aan laagdrempelige (verslavings)zorg of opvang. Wetenschappelijk onderzoek is, zo stellen deskundigen, behoorlijk eensgezind. Als een gebruikersruimte wordt gesteund door de volledige lokale omgeving, denk aan politie en justitie maar ook aan de politiek en de hulpverlening, heeft het meerdere positieve effecten.

Dakloos

“Het is gericht op de meest gemarginaliseerde, vaak dakloze, drugsgebruikers”, zegt criminoloog Freya Vander Laenen (UGent), die recent op vraag van de verschillende bevoegde ministers onderzoek deed naar de haalbaarheid van gebruiksruimtes. Zij keek, samen met collega’s van de Université catholique de Louvain, specifiek naar de situatie in Brussel, Antwerpen, Gent, Charleroi en Luik. “Als het juist wordt gedaan, verbetert de gezondheid van de gebruikers. We zien minder overdosissen en minder gedeelde naalden, terwijl ook de overlast in de omgeving afneemt en de criminaliteit in de buurt van de ruimte niet stijgt.”

Toch bestaan er in Vlaanderen geen gebruikersruimtes. Gent was er in het verleden wel het dichtst bij. In 2013 liet het stadsbestuur verstaan dat er onderzoek moest worden verricht. Wetenschappers van de UGent kwamen tot een duidelijke conclusie. “Wij zijn specifiek nagegaan wat er in Gent zou kunnen gebeuren”, zegt Vander Laenen. “En we merkten dat er zowel bij professionele hulpverleners als bij de gebruikers zelf draagvlak voor bestaat.”

Het plan werd uiteindelijk afgevoerd, omdat het stadsbestuur geen initiatief wil nemen zonder een wetswijziging. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234