Woensdag 13/11/2019

Onvoldoende power

De jaren 1970 waren een cruciale periode voor feministische kunstenaressen. Samen vormden die een heuse avant-garde. Dat is de mening van curator Gabriele Schor, die in Bozar 450 werken van 29 vrouwelijke kunstenaars presenteert. Daar zitten uitschieters bij, maar het overaanbod vermoeit.

Woman. The feminist avant-garde of the 1970s en Where we're at! Other Voices on Gender tot 31 augustus in Bozar, Ravensteinstraat 23, Brussel. www.bozar.be

Na de seksuele bevrijding van de jaren 1960, kwam de vrouwenemancipatiebeweging in de jaren 1970 op kruissnelheid - ook in de kunst. "Voor het eerst in de kunstgeschiedenis bepaalden vrouwen zelf hun eigen beeld", zegt Gabriele Schor, curator van de tentoonstelling Woman. The feminist avant-garde of the 1970s in Bozar. Ze is directeur van de Sammlung Verbund in Wenen, met een indrukwekkende collectie kunstenaressen van de jaren 70, die nu integraal getoond wordt in Brussel. "Het beeld van de vrouw is eeuwenlang gevormd door mannen. De 29 kunstenaars die we in Bozar tonen, bestuderen hun eigen lichaam en maken daar provocerend, poëtisch en ironisch werk over."

Opvallend daarbij is dat de toenmalige kunstenaressen resoluut voor foto, video en performance kozen. Ze wilden weg van de door mannen gedomineerde schilderkunst, terwijl foto en film directere media waren om het eigen lichaam te ontdekken en de clichés over de vrouw scherp in beeld te brengen.

Mannelijke blik

Dat levert een interessante tentoonstelling op met uitschieters zoals het weinig bekende, vroege werk van Cindy Sherman, video's en foto's van Lili Dujourie en ontdekkingen als Birgit Jürgenssen (de bijzonder cynische huisvrouw met fornuis als voorschoot) en de confronterende zelfverminkingen van Gina Pane. Voornamelijk rolmodellen, het schoonheidsideaal en vrouwelijke stereotypes worden aangevallen.

De expositie toont weinig bekende en zelfs onbekende kunstenaressen, die deels door de (mannelijke) kunstgeschiedenis zijn vergeten. Als correctie kan dat tellen. Maar het is helaas ook een erg documentaire, hier en daar zelfs makke 'historische' tentoonstelling. Het overaanbod van 450 werken leidt al snel tot visuele vermoeidheid. Ongetwijfeld spelen mijn 'male gaze' en mannelijke ongevoeligheid mij parten, maar nogal wat werk mist 'power' en komt braaf en belegen over. Een strengere selectie zou de kunstenaressen alvast meer eer aandoen.

De Sammlung Verbund vertoont voorts nogal wat hiaten: belangrijke kunstenaressen als Chantal Akerman, Agnes Varda, Marina Abramovic en Orlan ontbreken. Dat is jammer, want hun vaak confronterende aanpak had de tentoonstelling meer vuur kunnen geven. Tegelijk roept de expositie meer vragen op dan ze beantwoordt. Waren er vóór de jaren 70 echt geen vrouwelijke kunstenaars die het eigen beeld en lichaam onderzochten? Wat doe je dan met Frida Kahlo, Louise Bourgeois en de grensverleggende fotografe Claude Cahun, die al in het interbellum genderpatronen aan het wankelen bracht?

En waarom is er geen ruimte om te laten zien hoe hedendaagse kunstenaars zich verhouden tot de generatie van 1970? Een kleine expo met werk van Valérie Mannaerts, Anne-Mie Van Kerckhoven, Marie-Jo Lafontaine, Ana Torfs, Lara Gasparotto en Sofie Muller - om alleen maar die te noemen - zou deze tentoonstelling meer relevantie hebben gegeven. Nu blijft Woman in het ijle hangen. Gelukkig loopt in Bozar wel gelijktijdig de confronterende expo van hedendaagse fotografen en videasten uit Afrika en de Caraïben over lichaam en gender, Where we're at!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234