Donderdag 09/12/2021

#CétaitJoëlle

Ontspoorde Joëlle, spookmedewerkers en een dolfijngrap: het hobbelige parcours van Milquet

Joëlle Milquet als binnenlandminister tijdens een persconferentie van de regering in 2013. Beeld BELGA
Joëlle Milquet als binnenlandminister tijdens een persconferentie van de regering in 2013.Beeld BELGA

Aan critici heeft ze nooit een gebrek gehad. Voor of tegen Milquet, haar impact op de politieke machtsverhoudingen maakt van haar een van de belangrijkste politici van de nog jonge eeuw. Met zelfs een eigen hashtag op Twitter.

Is een dolfijn een zoogdier of een vis? Die voor een dolfijn fundamentele en voor een volwassen mens eenvoudig te beantwoorden vraag krijgt Joëlle Milquet begin 2015 voorgeschoteld in Au Tableau, een tv-programma waarin de RTBF politici confronteert met kinderen van acht tot dertien. "Vis", antwoordt de (nu ex-)minister van Onderwijs van de Franse Gemeenschap. Au!

Eenmaal Milquet beseft dat ze de mist in gaat, is de lol er gauw af in de tv-studio. De minister laat ijzig horen dat "ze niet gekomen was als ze dit geweten had". Haar medewerker krijgt de wind van voren omdat hij de dolfijnvraag niet op voorhand heeft gecheckt.

De anekdote is tekenend voor het politieke functioneren van Joëlle Milquet. Wie met haar gewerkt of onderhandeld heeft, omschrijft haar als impulsief en, wanneer iets fout gaat, niet in staat om de eigen verantwoordelijkheid onder ogen te nemen. Het heeft de in persoonlijke contacten vaak juist innemende en populaire Brusselse politica een lange lijst weggevluchte medewerkers opgeleverd en een even lange lijst politieke gesprekspartners die horendol dreigden te worden van haar wispelturigheid.

Milquetiseren

'Milquetiseren' werd zelfs een werkwoord in het woordenboek Wetstratees. Het staat voor het onophoudelijk kapotonderhandelen van voorstellen tot er geen woord meer overeind blijft. In de vele onderhandelingen over regeringen en staatshervormingen tussen 2007 en 2011 was milquetisering aan de orde.

Mogelijk ligt in de dolfijngrap ook de sleutel voor de affaire die haar nu tot ontslag gedwongen heeft. In haar ijver om bij de verkiezingen van 2014, waar ze lijsttrekker voor het Brussels Gewest is, de tegenwind te overwinnen, lijkt ze een bocht afgesneden te hebben. Ze wordt ervan verdacht medewerkers op haar ministerieel kabinet te rekruteren die vooral campagne moesten voeren. Het besef dat ze de grijze zone tussen kabinets- en campagnewerk wel erg donker laat inkleuren, ontbreekt. Intimi menen dat ze ook nu nog oprecht in de eigen onschuld gelooft.

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Paniekgreep

Ontsporen. Het is een werkwoord dat moeilijk te vermijden valt bij het profileren van de 55-jarige politica. Joëlle Milquet 'ontspoort' weleens. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer ze op 25 februari in het parlement van de Franse Gemeenschap repliceert op de controverse over de Franstalige Magritte-filmprijzen van de Nederlandstalige acteurs Wim Willaert en Veerle Baetens. Keurig antwoordt de minister dat ze zich niet te moeien heeft met filmjury's en dat één Belgische award misschien een goed idee is. Maar dan 'ontspoort' ze toch weer, en zegt "onthutst" te zijn over de prijzen voor de Vlaamse acteurs en dat niet de indruk gewekt mag worden dat er geen goede Franstalige acteurs zijn.

Niet altijd blijft het relletje zo onschuldig. Bij de afkondiging van het hoogste terreuralarm voor Brussel in november is zij het die openlijk de forcing voert om ook de scholen in het hoofdstedelijk gewest te sluiten. Omdat niemand achteraf de schuld van nonchalance wil krijgen, krijgt de onderwijsminister haar zin. Een overdreven paniekgreep, geven betrokken ministers nu ootmoedig toe. Milquet zelf fantaseert in die dagen over paniekkamers op school, waar onderwijspersoneel en scholieren zich kunnen verschansen. In een bestuurlijk verwaarloosd en financieel verpauperd Franstalig onderwijsnet is dat een folie die slecht valt.

Al even impulsief brengt Milquet de ontslagnemende regering-Di Rupo daags na de verkiezingen van 2014 in de knel door haar partijgenoot Melchior Wathelet te verordonneren de vliegroutes boven Brussel te wijzigen "omdat mijn kinderen moeten studeren". Dat ze die stembusgang in Brussel flink verloor, wijt ze ook al aan het vliegbeleid van haar partijgenoot Wathelet. Die is inmiddels uit de politiek gestapt, gedegouteerd over de onnavolgbare koers van het partijboegbeeld.

Milquet brengt impulsief de ontslagnemende regering-Di Rupo daags na de verkiezingen van 2014 in de knel door haar partijgenoot Melchior Wathelet te verordonneren de vliegroutes boven Brussel te wijzigen
Milquet brengt impulsief de ontslagnemende regering-Di Rupo daags na de verkiezingen van 2014 in de knel door haar partijgenoot Melchior Wathelet te verordonneren de vliegroutes boven Brussel te wijzigen "omdat mijn kinderen moeten studeren".Beeld BELGA

Stemmenmagneet

Melchior Wathelet is niet de enige cdH'er die geen traan zal laten om de tegenslag van Milquet. Joëlle Milquet is het type hoge boom dat weinig groen in de schaduw toelaat. Geen partijgenoot komt in haar buurt qua populariteit, maar ze heeft ook weinig partijgenoten ruimte gegeven om te groeien. Haar dominantie bij cdH is gebaseerd op haar voor deze kleine partij ongenaakbare electorale aantrekkingskracht. Al meer dan tien jaar staat ze mee in de top van de Franstalige politieke poppolls. Ook al zat er in 2014 wat sleet op de stemmenmagneet, nog altijd is ze in haar eentje goed voor vier of vijf parlementszetels. Dat geeft macht.

Met haar soms emotionele, persoonlijke politiek weet Milquet in het internationaal diverse Brussel vele harten te veroveren. Als bijvoorbeeld in 2008 hongerstakers zonder papieren de Brusselse Begijnhofkerk bezetten, gaat Milquet hen een hart onder de riem steken, vicepremier of niet. Dat ze zo de fragiele regering-Leterme in een nieuwe crisis stort, is het minste van haar zorgen.

Met huidig partijleider Benoît Lutgen is de verhouding ijzig, al verdedigt Lutgen nu gloedvol haar eer. Lutgen promoveert Milquet weg naar haar superpost in de Franse Gemeenschapsregering, volgens kwatongen opdat ze niks anders verkeerd zou doen in de federale politiek - waar de cdH-leiding kiest voor oppositie aan de zijde van de PS.

Haar eigenzinnige koers heeft haar, na een kleine twintig jaar dominantie bij de Franstalige christendemocraten, veel tegenstanders in eigen midden opgeleverd. In 1995 ziet toenmalig PSC-voorzitter Gérard Deprez in de jonge, flamboyante Milquet de ideale opvolgster om de partij te vernieuwen. Oudgediende Charles-Ferdinand Nothomb verhindert haar kroning, maar na de alweer verloren verkiezingen van 1999 wordt ze alsnog voorzitter. PSC wordt cdH, het roer gaat naar links. Leermeester Gérard Deprez, die een fusie met MR wou, ligt dan al overboord.

Electoraal heeft de ruk naar links nooit echt gerendeerd - tenzij voor Milquet in Brussel zelf. Daarvoor zit cdH op links te zeer geprangd tussen de machtige PS en het stedelijke Ecolo. Maar dankzij de stille alliantie met de PS is Milquet er wel in geslaagd haar partij al die tijd ver boven haar gewicht te laten spelen.

Impulsiviteit kan bedrieglijk zijn. Haar wegen kunnen ondoorgrondelijk zijn en dolfijnen al eens vissen, maar Joëlle Milquet is wel degelijk razend intelligent en politiek bovenmatig getalenteerd. Als boegbeeld van een dwergpartijtje heeft ze een doorslaggevende rol gespeeld bij alle regeringssamenstellingen sinds de eeuwwisseling. Ga maar na. Toen de eerste regering-Verhofstadt zonder tweederde meerderheid voor zijn staatshervorming op een roemloos einde afstevende, wierp Milquet paars-groen een levenslijn vanuit de oppositie. Zo maakte ze de weg vrij voor Paars II in 2003 én voor PS-cdH in Wallonië vanaf 2004.

Toen Yves Leterme in 2007 de kans kreeg om een centrumrechtse regering te vormen met een staatshervorming, blokkeerde Milquet de Hertoginnedal-gesprekken tot de PS weer aan tafel verscheen. Van Elio Di Rupo was ze vervolgens een loyale partner. Zelfs in de keuze voor de federale oppositie aan de zijde van de PS zit een erfenis van haar centrumlinkse voorkeuren. Al moet daarbij wel gezegd worden dat Milquet liever wel weer mee in de centrumrechtse regering was gestapt, in tegenstelling dus tot haar voorzitter.

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Non, mais oui

Madame Non is haar koosnaam bij haar politieke tegenstrevers. Haar impulsiviteit leverde haar op Twitter een populaire eigen hashtag op: #cestjoëlle. "C'est Joëlle/ Dat is nu eenmaal Joëlle", is wat mede- en tegenstanders elkaar troostrijk zeggen wanneer Milquet weer eens in het middelpunt van controverse staat. De hashtag is inmiddels geactualiseerd tot #cétaitjoëlle - dat wás Joëlle.

Toch waarschuwen volgers dat haar politieke einde best niet te voorbarig wordt afgekondigd. Volharding kenmerkt Joëlle Milquet minstens evenzeer als impulsiviteit. Twintig jaar toppolitiek tonen dat madame Non perfect weet wanneer en tegen wie ze 'oui' moet zeggen.

null Beeld BELGA
Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234