Dinsdag 20/04/2021

Coronavirus

‘Ontsnappingsmutant’ duikt nu ook op in enkele stalen van Britse variant

null Beeld Getty Images/Image Source
Beeld Getty Images/Image Source

De Britse overheidsorganisatie Public Health England (PHE) heeft een paper gepubliceerd waarin de Britse B.1.1.7-variant gedetailleerd onder de loep wordt genomen. Opmerkelijk, er doken inmiddels elf stalen op waarbij de E484K-mutatie optrad, een ‘ontsnappingsmutant’ die tot zover enkel opdook bij de Zuid-Afrikaanse en Braziliaanse varianten. ‘Normaal’, volgens viroloog Marc Van Ranst. ‘Als een mutatie heel bevorderlijk is voor een virus, zal deze vaker optreden.’

De Britse variant B.1.1.7 - inmiddels de meest dominante variant in het Verenigd Koninkrijk - werd voor het eerst waargenomen in december 2020. Door enkele belangrijke wijzigingen in de eiwitten van het virus is het besmettelijker geworden en heeft het een hogere transmissiesnelheid. “Mutaties zorgen ervoor dat ze virussen iets beter aan de ACE2-receptor van de menselijke cel gaan binden”, zo legt Van Ranst uit.

Maar de E484K-mutatie - waarvan experts vrezen dat het om een zogenaamde ontsnappingsmutant gaat die minder vatbaar is voor een vaccin - werd tot zover enkel opgemerkt bij de Zuid-Afrikaanse en Braziliaanse variant. Niet bij de Britse: “Enorm infectieuze dingen die je met elkaar vergelijkt: een zeer infectieuze en een zeer zéér infectieuze variant.” Hoe kan het dat er plots nog een nieuwe mutatie opduikt? En wat betekent dat?

Recombinatie of parallelle ontwikkeling

“Virussen muteren constant”, zo zegt Van Ranst. Dat de Britse variant zichzelf een nieuwe mutatie zou hebben aangemeten, is dus niet zo eigenaardig. De nieuwe mutatie kan een gevolg zijn van een recombinatie met de Zuid-Afrikaanse en/of Braziliaanse variant, waarbij beide varianten dezelfde menselijke cel besmetten en zo als het ware ‘samenvloeien’. Dit gebeurt soms bij influenzavirussen, maar minder bij coronavirussen.

Een meer plausibele optie is dat de varianten zich parallel van elkaar ontwikkelen; het virus ontwikkelt zich op verschillende plaatsen in de wereld op de best mogelijke manier. Gezien de E484K-mutatie er volgens onderzoek toe leidt dat antistoffen minder vat hebben op het virus, is het zeer waarschijnlijk dat enkele versies van de Britse variant zich simpelweg beter hebben aangepast aan hun gastheer.

E484K-mutatie

De E484K-mutatie (vernoemd naar de plek waar de mutatie optreedt) betekent hoe dan ook niet veel goeds. Zo blijkt uit onderzoek naar andere virussen dat deze mutatie ervoor zorgt dat antistoffen er tot tien keer minder goed vat op hebben. Dat kan op zijn beurt een effect hebben op de werking van de vaccins, zo beaamt ook Van Ranst. Zo bleek het Pfizer-vaccin bijvoorbeeld al minder effectief te zijn bij de Zuid-Afrikaanse variant (waar sprake is van een E484K-mutatie).

En of die beruchte E484K-mutatie voortaan vaker zal optreden bij de Britse coronavariant? “Dat is moeilijk te voorspellen", zegt Van Ranst. “Het ligt eraan hoe goed deze mutatie zal werken in combinatie met de andere mutaties.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234