Woensdag 23/09/2020

Ontsnappen kan niet meer

Nadat hij eerder al vijf thrillers schreef met de privé-detectives Patrick Kenzie en Angelo Gennaro in de hoofdrol, wilde Dennis Lehane iets anders. Met Vuile handen schreef hij de perfecte combinatie van roman en misdaadverhaal.

Vuile handen, de eerste stand-alone van de Amerikaanse auteur Dennis Lehane, begint in 1975. We lezen over de jeugdjaren van de drie hoofdpersonages: Sean Devine, Jimmy Marcus en Dave Boyle. Ze leven in een arbeidersbuurt van Boston en Lehane roept die sfeer op zoals Louis Paul Boon die beschreef in De Kapellekensbaan, Vergeten Straat, of nog intenser in zijn lang en somber prozagedicht De Kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat. Dave en Jimmy wonen in de Flats, Sean in de Point. Eigenlijk maar een paar blokken van elkaar, maar toch ligt het niet voor de hand dat de tieners met mekaar omgaan. De Flats is voor de echte arbeiderskinderen, de Point voor die van de voormannen. Maar de vaders van Jimmy en Sean werken in dezelfde snoepfabriek en ze brengen dezelfde stank van warme chocolade mee naar huis. Dave is een beetje een geval apart. Hij heeft veel ooms, geen vader. Hij klampt zich vast aan Jimmy. Op een dag wordt Dave gekidnapt door kinderlokkers. Twee mannen die zich voordoen als politieagenten nemen hem mee in hun auto terwijl Jimmy en Sean toekijken. Een paar dagen later daagt Dave weer op. Hij kan niet praten over hetgeen gebeurd is. Zijn twee vrienden horen dat een van de daders is opgepakt en in zijn cel zelfmoord heeft gepleegd. De andere zou zijn omgekomen bij een auto-ongeluk.

Vijfentwintig jaar later ontmoeten we de vroegere vrienden weer. Sean is rechercheur bij de politie, Jimmy heeft een kleine supermarkt, Dave doet alsof er nooit iets gebeurd is. Alledrie slepen ze hun verleden mee. De vrouw van Sean is ervandoor. Ze verwacht een baby en Sean weet niet zeker of die wel van hem is. Hij wordt geregeld gebeld door iemand die weigert met hem te praten en hij vermoedt dat het zijn vrouw is. Zelf tracht hij haar met lange verhalen over te halen weer bij hem te komen. Jimmy was ooit de leider van een succesrijke dievenbende maar ging een ander leven leiden toen hij uit de gevangenis kwam en zijn vrouw aan kanker stierf. Zijn razend mooie dochter wordt gekidnapt en vermoord. Dave, vijfentwintig jaar geleden zelf slachtoffer, is meteen de belangrijkste verdachte. De cijfers bewijzen het: mannen die ooit misbruikt zijn doen later vaak hetzelfde. Maar de situatie wordt ingewikkelder als er een tweede moord wordt gepleegd.

Het verhaal dat Dennis Lehane componeert, zit heel mooi in mekaar. En ook al ligt de oplossing nogal voor de hand, het werkt. Vooral omdat de ware natuur van de personages bovenkomt. Hun twijfels, hun teleurstellingen, hun kleine kanten. Een botsing is onvermijdelijk, maar geen van allen vergeet het verleden en wat ze ooit gemeen hadden. De omgeving waarin ze zijn opgegroeid houdt hen voor een stuk bij mekaar. Maar de buurt beperkt ook hun verwachtingen, mogelijkheden, creativiteit, souplesse en ligt ten grondslag aan een reeks drama's en trauma's. Ontsnappen kan eigenlijk niet meer, en dat is des te pijnlijker omdat Jimmy, Dave en Sean het beseffen en vol schuldgevoelens zitten.

Dennis Lehane schuwt de grote emoties niet, hij riskeert het heel dicht bij melodrama en smartlap te komen. Maar de grens overschrijdt hij niet. Ook niet als hij het verdriet beschrijft van de jongeman die verliefd was op het vermoorde meisje. Ook niet als de vrouw van Dave haar man van moord verdenkt en aarzelt tussen loyauteit en justitie. Lehane blijft subtiel en genuanceerd.

Eigenlijk vraagt Vuile handen om een vervolg, want over rechercheur Sean is Lehane niet uitgeschreven. Of dat vervolg er ook komt, is niet zo zeker. Lehane heeft eerder al vijf beregoede thrillers geschreven met de privé-detectives Patrick Kenzie en Angelo Gennaro en wou voor even weg van de formule.

Met Vuile handen (de Amerikaanse titel Mystic River is veel poëtischer) heeft hij de perfecte combinatie van roman en misdaadverhaal geschreven. Een machtige brok epiek over wraak, vriendschap en liefde. Meeslepend tot het einde en met alleen maar het hoogstnodige over het politiewerk.

Fred Braeckman

Dennis Lehane

Vuile handen Vertaald door Hugo en Nienke Kuipers The House of Books, Antwerpen, 384 p., 645 frank.

Lehane riskeert het dicht bij melodrama en smartlap te komen, maar de grens overschrijdt hij niet

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234