Vrijdag 13/12/2019

ONTRAFELD

Sandro Chia (1946) is een Italiaanse kunstenaar die tot eind jaren 70 conceptueel werkte, maar zich dan op de schilderkunst stortte. Typisch is zijn figuratieve, zeer energieke stijl. Hij wordt gerekend tot de Transavanguardia, zeg maar de Italiaanse 'wilde' neo-expressionistische schilders.

Transavanguardia

De Italiaanse beweging Transavanguardia maakte eind jaren '70, begin jaren '80 nogal wat ophef in Europa. De benaming werd in Italië gebruikt voor een groep erg verscheiden schilders zoals Enzo Cucchi en Mimmo Paladino, die wel een soort neo-expressionisme gemeen hadden. Ongeveer gelijktijdig kwamen in Duitsland de 'Neue Wilde' op, met onder anderen Martin Kippenberger. Bij ons wordt Fred Bervoets tot die strekking gerekend.

De term Transavanguardia betekent 'voorbij de avant-garde'. De schilders wilden vooral afrekenen met de minimalistische kunst en de arte povera, die sculpturen maakte uit eenvoudige 'arme' materialen. De Transavanguardia wilde opnieuw figuratie, emotie, vreugde en symboliek in de beeldende kunst, vooral in de schilderkunst, invoeren.

Explosie

Opvallend in dit schilderij - eigenlijk zijn het twee doeken met een totale grootte van 194 bij 129 cm - is de energieke, zeg maar explosieve stijl. Te midden van een uitbarsting van kleuren en vormen rent of vliegt een zwart figuurtje weg, achternagezeten door de stevige man rechts. Heel vaak bouwt Chia zijn werk op rond één dominante figuur in een wirwar van kleur.

Man

Het is niet meteen duidelijk wat de grofgeschilderde blauwe figuur in zijn hand heeft. Is het een mes? Het is in elk geval een belangrijk element: Chia heeft er - als in een strip - zes witte strepen als uitroeptekens omheen geschilderd. Opvallend is het feit dat de figuur geen uitgewerkt aangezicht heeft: we zien geen ogen, neus of mond, alleen een roze vlek. Betekent dat dat de figuur staat voor 'iedereen?

Kunstenaar

Nochtans identificeert Sandro Chia zich meestal zelf met zijn eenzame figuren. Ook hier zou de grote kloeke figuur voor de schilder zelf kunnen staan. Niet toevallig heeft de man een witte (schilders?)schort voorgebonden. En zou de gelapte broek kunnen wijzen op 'armoede' en bijgevolg een mythisch-romantische voorstelling van het kunstenaarschap.

Mercurius

De zwarte, in een zwavelgele wolk wegvliegende figuur ziet eruit als de god Mercurius. In de klassieke mythologie is hij de boodschapper van de goden en de gids van de mensen. Hij is de typische 'verbindingspersoon' tussen de hoge wereld van de goden en de lage wereld van de stervelingen.

Mercurius is tegelijk een van de de meest ongrijpbare mythologische figuren: hij is ook god van de snelle, steelse acties (diefstal) en is sluw en welsprekend.

Geest

Zijn rol in dit olieverfschilderij is op z'n minst dubbelzinnig. Het is mogelijk dat hij de schilder de weg wijst naar de kunst, de inventiviteit en de fantasie. Het is in dat verband opvallend dat links een explosie van kleur heerst, terwijl rechts de wereld duister is. De blauwe figuur staat op de grens van die twee werelden. Zo zou je het werk kunnen interpreteren als een allegorie op de schilderkunst.

Apotheker

Als we afgaan op de titel De zoon van de apotheker kan er ook iets anders aan de hand zijn. Het verhaal kan dan dat van de leerling-tovenaar zijn: er is iets misgegaan tijdens de afwezigheid van de apotheker. Zijn zoon heeft zich aan het experimenteren gezet, met een ontploffing tot gevolg. De man probeert de geest dan weer in de fles te krijgen.

Kolf

Die laatste interpretatie wordt kracht bijgezet door de mand met potjes, flesjes en distilleerkolven vooraan. Die mand lijkt 'ontploft' te zijn. En zo introduceert Chia dan weer een alchemistisch element: de kunstenaar die, net als de alchemist, iets uit niets probeert te scheppen.

Dit werk behoort tot de collectie Maramotti, Reggio Emilia (nabij Bologna), Italië. Gratis toegankelijk, reservatie noodzakelijk.

collezionemaramotti.org

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234