Dinsdag 19/11/2019

Ontrafeld

Emile-Othon Friesz (1879-1949) is een Franse schilder die in de schaduw staat van zijn bekendere vriend en generatiegenoot Georges Braque. Friesz was een van de eerste fauvisten. Die maakten kortstondig school met hun wild geborstelde doeken vol spetterende kleuren.

KLEUR

De fauvisten waren avant-gardisten die omstreeks 1905 de kleur van haar traditionele rol wilden bevrijden. Hout moest niet langer bruin zijn, schaduw mocht alles behalve zwart zijn. Kleuren moesten een stemming of een gemoedstoestand weergeven. Die evolutie was ingezet door Van Gogh, die in een van zijn Zaaiers een boom blauw en de hemel groen had geschilderd. Friesz gebruikt voor dit havengezicht van Antwerpen weinig realistische roomijskleuren. Hij was onder meer naar de Scheldestad getrokken om er de kleurenrijkdom van Van Eyck en Van der Weyden en de furieuze penseeltrek van Rubens te bestuderen. Met opmerkelijk resultaat, zo blijkt.

BALUSTRADE

Friesz had in 1905 Antwerpen al eens bezocht. Een jaar later keerde hij terug, samen met Georges Braque. Tussen 12 juni en 11 september 1906 logeerden ze onder meer in Lusthof Frascati op de linker Scheldeoever. Ze huurden een balkon in het zogeheten Kursaal, een grote brasserie aan de oever van de Schelde, pal tegenover het Steenplein. Dit havengezicht werd op zo'n balkon geschilderd: foto's van het Kursaal tonen dezelfde balustrade met arabeskachtige ornamenten, die Friesz in paarsroze heeft geschilderd. Braque en Friesz wilden weg uit hun gebooortestad Le Havre, waar hun fauvisme alleen maar op onbegrip stuitte. Maar ze trokken niet naar Collioure in het zuiden, zoals Matisse. In Antwerpen schilderden ze tientallen landschappen en stadsgezichten zij aan zij, in dezelfde stijl en in absolute anonimiteit.

RIVIER

Port d'Anversbiedt een vergezicht over de Schelde richting zuid. Friesz gebruikt geel en groen voor de rivier, maar laat ook delen van zijn doek onbeschilderd om een witte schittering te verkrijgen. Hoe onrealistisch zijn kleuren ook zijn, de opbouw van het panorama is vrij klassiek. Er zijn drie opeenvolgende lagen: de balustrade, de rivier en de wolken. Ook de details zijn realistisch, zoals het stoomschip met vier masten, dat door een sleepboot stroomopwaarts wordt getrokken.

HUISJES

Zelden schildert Friesz toeristische panorama's. Zijn aandacht, net zoals die van de andere fauvisten, ging vooral naar doodgewone, alledaagse taferelen. Ook hier richt hij de blik niet naar de kathedraal. De kleine huisjes rechts zijn die van het oude Sint-Anneke, een gehucht met een aanlegplaats voor de veerdienst naar de rechteroever. Niets heeft de tand des tijds overleefd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234