Woensdag 01/12/2021

ONTRAFELD

Tim Eitel, geboren in 1971 nabij Stuttgart, is een Duitse schilder. Zijn onderwerpen haalt hij uit de dagelijkse werkelijkheid. Heel vaak isoleert hij zijn personages. Zijn schilderijen zijn helder en meestal fotorealistisch geschilderd, maar de achtergrond is dikwijls abstract zodat zijn werk een wat bizar, soms melancholisch en zelfs dreigend karakter bezit.

Schilderen

Tim Eitel werd geboren in het toenmalige West-Duitsland, maar verhuisde, enkele jaren na de val van de Muur en de Duitse hereniging, naar Leipzig in het voormalige Oost-Duitsland. Daar studeerde hij tussen 1996 en 2001 aan de befaamde academie.

"Ik ben beginnen schilderen nadat ik de grote Francis Bacon-retrospectieve in 1986 in Stuttgart had gezien", zegt Eitel. "Toen besefte ik wat een impact een schilderij kan hebben, niet alleen door het onderwerp, maar ook door de techniek. Borsteltrekken kunnen bijna fysiek zijn."

Idee

"Schilderkunst heeft veel gemeen met theater", vindt Eitel. Hij neemt zelf foto's - snapshots - die hij als basismateriaal voor zijn schilderijen gebruikt. "Tijdens het schilderen verander ik erg veel. Alles bij elkaar genomen is schilderkunst geen document: het gaat over ideeën."

Boot

Boot, een indrukwekkend en monumentaal olieverfschilderij uit 2004, is op het eerste gezicht een realistisch werk. Twee mensen, vermoedelijk een man en een vrouw, roeien in een kano weg van de toeschouwer. Het water is rustig, er lijkt niets aan de hand te zijn.

Personages

De twee personages zijn in zekere zin herkenbaar. Ze zien er hedendaags uit: zij heeft haar trui over haar schouders hangen, hij heeft een kap over zijn hoofd getrokken. Het zal fris op het water zijn.

"Ik probeer schilderijen te maken die het gevoel van een bepaalde periode vatten", aldus Eitel. Misschien doen de scherpe omtrekken en afgetekende contrasten ook denken aan personages uit videogames.

Rug

De twee personages hebben hun rug naar de toeschouwer gekeerd. Ze maken geen contact met de kijker en tussen hen lijkt er evenmin communicatie te zijn. Bovendien zijn ze geïsoleerd in een merkwaardig omgeving.

We kijken mee over hun schouder, wat onze betrokkenheid vergemakkelijkt. Door de grootte van het schilderij - 2,5 bij 2,1 m. - worden we er ook makkelijk ingezogen.

Figuren die ruggelings poseren zijn natuurlijk niets nieuws: de romantisch-religieuze schilder Caspar David Friedrich liet zijn personages vaak voor een overrompelende landschap staan.

Omgeving

Aanvankelijk had Tim Eitel een veel klassiekere scène geschilderd. De kano voer in de richting van een herkenbare oever. Maar hij vond het thema van de overtocht, met de klassieke associatie van dood, te zeer voor de hand liggen.

Eitel: "Ik kon het schilderij Het dodeneiland van Arnold Böcklin niet uit mijn hoofd krijgen. Ik wilde ervan weg en heb dan over het landschap een interieur geschilderd. Toch vind ik dat er nog altijd een morbide sfeer in het werk hangt."

Kleuren

Dat morbide, wat onheilspellende karakter, wordt versterkt door de grijs- en groentonen waarin het werk baadt. Het werk oogt bovendien heel streng. En er is dat grote grijswitte vlak - is dat het Niets of het licht dat vaak genoemd wordt in de bijna-doodervaring?

Abstract

Eitel noemt het een interieur, maar eigenlijk bestaat de omgeving uit een stel vlakken. Links is er een brede, grijze, verticale balk die onder het wateroppervlak verdwijnt maar nog zichtbaar blijft. Rechts is er een smallere balk, die eerder aan het lijnenspel van de Amserikaanse abstracte schilder Barnett Newman doet denken en het werk een ander karakter geeft.

De kano lijkt een abstract schilderij binnen te varen - richting wit vlak - alsof de roeiers vanuit het realisme de abstractie binnengaan.

Eitel laat hier de twee grote schilderstradities met elkaar in contact komen. Zijn realistische, nietsvermoedende personages varen een onbekende, 'abstracte' toekomst tegemoet. Eindigt de wereld daar? Het witte vlak is tegelijk open en gesloten, buiten en binnen, lucht en wand.

'De zee - salut d'honneur Jan Hoet' nog tot 19 april in Mu.ZEE en op diverse locaties in Oostende.
dezee-oostende.beminfo

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234