Donderdag 28/05/2020

Ontrafeld

Peter Doig werd geboren in 1959 in Edinburgh, Schotland, maar groeide op in Canada en Trinidad. Zowel sneeuwlandschappen als tropische paradijzen spelen een rol in zijn werk. Zijn schilderijen - explosies van kleuren - zijn van een verleidelijke schoonheid. Vaak wordt hem een romantisch escapisme verweten. Meestal zit in zijn werk wel een angel verborgen.

MEESTERS

Peter Doig maakt er geen geheim van wie zijn leermeesters zijn. Zo noemde hij een serie schilderijen 100 years ago, omdat zo'n eeuw geleden de volgens hem belangrijkste schilders leefden en werkten. Pierre Bonnard (kleur) en Vincent van Gogh (zichtbare verfopbreng) zijn namen die vaak vallen, maar vermoedelijk zijn Paul Gauguin en Henri Matisse toch de belangrijkste invloeden geweest: Gauguin met zijn scènes van een aards paradijs in de Stille Zuidzee en Matisse voor zijn gewaagd en warm kleurgebruik en het opzettelijk gebrek aan diepte en perspectief in zijn schilderijen.

KLEUR

De schilderijen van Doig zijn vaak een aanslag op de zintuigen. Ook in Pelican (Stag) weet hij de broeierige, tropische atmosfeer in het oerwoud van Trinidad schitterend op te roepen met warm geel, groen en blauw. Het schrille, verzengende wit op de palmbladeren geeft een extra toets aan de ondraaglijke hitte. Tegelijk is de weelderige plantengroei opdringerig en verstikkend, en hangt er dreiging in het diepblauwe, schijnbaar ondoordringbare oerwoud. Alsof het utopia van het paradijselijke tropische eiland tegelijk ook de apocalyps in zich draagt. Neckermann meets Heart of Darkness.

LICHT OF WATER?

Het schilderij staat of valt met die merkwaardige, brede streep lichtblauwe verf in het midden. Is het een bundel licht die tussen de bomen valt of is het een waterval van verf? Doig heeft zich even laten gaan als een soort Jackson Pollock: hij heeft de verf kwistig opgebracht en ze vervolgens gewoon van het doek laten druipen. Doig schildert wel eens vaker een doek 'kapot': hij hanteert graag uiteenlopende, botsende schildersstijlen in één tafereel.

De lichtblauwe schacht verleent aan het schilderij iets onwerkelijks: de verf is aanwezig als pure materie. Het is alsof Doig met zijn waterval van drippings wil zeggen: wat je ziet is gezichtsbedrog, dit tafereel is 'maar' verf en geen venster op een tropische werkelijkheid. Het is hoe dan ook een schitterende ingreep die aan het doek een ongelooflijke energie en directheid verleent. Alsof de natte verf nog altijd van het doek lekt...

GROOTTE

Peter Doig werkt graag op monumentaal formaat. Dit doek meet 2,76 bij 2 meter. De schilder zegt daar zelf over: "Door het grote formaat van de schilderijen word je er echt in opgeslorpt".

WATER

Water is een vaak voorkomend motief. Naar eigen zeggen gebruikt Doig water "om ruimte te creëren in een schilderij". Water geeft hem ook de mogelijkheid om helemaal anders te schilderen: hier is het water gladder, vloeiender en vlekkiger geschilderd dan de hardere, meer grafische vormen van de palmbomen en hun bladeren.

FIGUUR

Een van de tentoonstellingen van Peter Doig liep onder een motto van schrijver Robert Louis Stevenson: 'There are no foreign lands. It is the traveller only who is foreign'. De uitspraak lijkt geknipt voor de eenzame vreemdeling in dit schilderij. Wie is hij? Wat doet hij? Waarheen is hij op weg? Is hij uitgemergeld of lijkt dat maar zo? Wat zijn die rode strepen op zijn lichaam?

FOTO

Doig vertrekt vaak van bestaande foto's. Aanvankelijk had hij op een strand in Trinidad een man gezien die een pelikaan uit het water sleepte en het dier de nek omwrong om het later op te eten.

Het schilderij kreeg pas vorm toen Doig een foto opdiepte van een Indiase man die een visnet achter zich aansleepte. Dat werd de basis voor dit bizarre, fascinerende schilderij.

'Peter Doig' tot 22 maart in Fondation Beyeler, Basel (Zwi) fondationbeyeler.ch
Vanaf 17 april in Louisiana Museum, Humlebaek (Kopenhagen). louisiana.dk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234