Vrijdag 30/07/2021

AchtergrondProblemen met vaccins

Ontgoocheling troef in ziekenhuizen na gedwongen vaccinatiepauze: ‘Dit is een koude douche’

Stefaan Lammertyn (AZ Groeninge): ‘Dit is een enorme domper voor de mensen die al een jaar het beste van zichzelf geven.’ Beeld Stefaan Lammertyn communicatiemanager AZ groeninge kortrijk
Stefaan Lammertyn (AZ Groeninge): ‘Dit is een enorme domper voor de mensen die al een jaar het beste van zichzelf geven.’Beeld Stefaan Lammertyn communicatiemanager AZ groeninge kortrijk

Welgeteld twee dagen heeft de vaccinatieronde bij het ziekenhuispersoneel geduurd, tot bleek dat Pfizer de beloofde leveringen niet kon garanderen. Vlaanderen gaat zijn strategie nu baseren op het aantal geleverde vaccins, in plaats van op het aantal beloofde.

“We voelen ons een beetje als kinderen die wekenlang toeleven naar Sinterklaas, om dan op 6 december te moeten constateren dat hij niet komt. In plaats daarvan kregen we de zwartepiet toegeschoven”, zegt communicatiemanager Stefaan Lammertyn van het AZ Groeninge te Kortrijk. Het AZ is een van de dertien hub-ziekenhuizen waar de Pfizer-vaccins bewaard worden en van waaruit de verdeling gebeurt naar de woon-zorgcentra.

Deze week zou ook het ziekenhuispersoneel er een eerste vaccinspuit krijgen. Maar zondagavond kreeg het AZ geen toestemming om het ziekenhuispersoneel te vaccineren, want vaccinproducent Pfizer kon de beloofde leveringen niet garanderen. “Het is een enorme domper voor de mensen die al een jaar het beste van zichzelf geven. De vaccinatiecampagne verloopt allesbehalve zoals ze moeten verlopen”, zegt Lammertyn.

Zes van de dertien hub-ziekenhuizen mochten deze week wél aan hun vaccinatieronde beginnen. Het UZ Brussel begon met een proefrun van 30 personen, later deze week zou het 400 mensen per dag vaccineren. “We wilden er een echt feest van maken. Elk personeelslid dat langskwam, zou een cadeautje krijgen”, zegt Marc Noppen, CEO van het UZ Brussel.

Maar ook voor die ziekenhuizen volgde op dinsdag, na nauwelijks twee dagen vaccinaties, een omzendbrief met de boodschap dat ze een vaccinatiepauze moesten inlassen. “Dat kwam aan als een koude douche, om redenen die voor ons volstrekt niet transparant zijn”, aldus Noppen.

“Men vergeet dat we die mensen nog maandenlang gaan nodig hebben”, zegt Eric Mortier, gedelegeerd bestuurder van het UZ Gent. “Ze zijn al bijna een jaar bezig, en ook de grootschalige vaccinaties zullen op hun schouders terechtkomen. Als we deze mensen niet snel een perspectief geven, dan vrees ik een grote collectieve burn-out bij mijn personeel.”

Commercieel bedrijf

De reden achter de vaccinatiepauze zijn vertragingen bij vaccinproducent Pfizer. Het farmabedrijf kondigde dinsdag aan dat het tijdelijk minder kan leveren, omdat het bezig is met het opschalen van de productie. België krijgt hierdoor volgende week slechts 33 trays (zo’n 38.600 dosissen) in plaats van de voorziene 57 stuks (66.690 dosissen). Vanaf februari zou het bedrijf terug naar het oorspronkelijke leverschema keren, en met de opgeschaalde productie wil Pfizer in het tweede kwartaal van 2021 zelfs meer vaccins produceren dan oorspronkelijk voorzien.

Maar er is ook een andere reden voor het terugschroeven van het aantal leveringen door Pfizer. Het contract met de farmareus werd gesloten in de wetenschap dat we vijf dosissen uit één flacon konden halen. Maar nu blijkt dat we er consequent zes dosissen uit weten te puren. De Belgische taskforce rekende op hetzelfde aantal flacons, maar Pfizer rekent volgens het aantal dosissen, en verminderde het aantal leveringen. “Het blijft ook een commercieel bedrijf. Het was een vergissing om te denken dat we zo een dosis konden winnen”, zegt Sabine Stordeur (UCL), lid van de federale taskforce vaccinatie.

De spuitpauze bij het medisch personeel doet de hoerastemming over de ‘versnelde’ vaccinatiecampagne omslaan. Anderhalve week geleden nog verklaarde minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) dat “het rijk der vrijheid weer in zicht was”. Op de persconferentie van de Vlaamse regering verklaarde minister-president Jan Jambon (N-VA) zelfs dat “elke Vlaming voor de zomer minstens één prik zou krijgen”.

Nauwelijks een week later blijkt hoe sterk de politiek overgeleverd is aan het productietempo van de farmabedrijven. “Pfizer maakt het echt heel moeilijk voor de taskforce, we hebben twee weken na elkaar tegenvallers en er is veel onduidelijkheid in de berichten”, verklaarde Vandenbroucke op VTM. Volgens Margot Cloet, topvrouw van Zorgnet-Icuro, zou dit dan ook een wake-upcall moeten zijn. “Het is tijd om te stoppen met de aankondigingspolitiek, en om onze planning effectief te baseren op de vaccins die in de diepvriezers zitten.”

Knipperlichtsysteem

Het Agentschap Zorg en Gezondheid zal daarom voortaan werken met een 'knipperlichtsysteem’. Op basis van de aangekondigde leveringen van het farmabedrijf worden prognoses gemaakt en berekend hoeveel vaccins naar de woon-zorgcentra moeten, dan wel voor het ziekenhuis bestemd zijn. Pas eens het licht op oranje staat – als de vaccins in een van de dertien hub-ziekenhuizen zijn aangekomen – wordt gestart met planning en transport. Ook wil de regering de wachttijd tussen de eerste en tweede prik voor het ziekenhuispersoneel verlengen van 21 tot 35 dagen. Zo kunnen meer mensen een eerste prik krijgen, om de periode tot begin februari te overbruggen.

Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) verklaarde in Het journaal dat het personeel in de dertien hub-ziekenhuizen de komende twee weken verder gevaccineerd zal worden. “Maar dat strookt niet met de informatie die aan de ziekenhuizen meegedeeld werd", zegt Eric Mortier van UZ Gent.

De hub-ziekenhuizen moeten namelijk wachten op het rekenwerk van Agentschap Zorg & Gezondheid, dat voor elk ziekenhuis nieuwe quota moet berekenen over hoeveel mensen gevaccineerd kunnen worden. “Maar een quotum staat niet gelijk aan een beloofd vaccin”, zegt Dirk Dewolf van Zorg en Gezondheid. “We gaan niet meer voortbouwen op de aankondigingen van de leverancier. We willen ze eerst zien toekomen, vooraleer we gaan communiceren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234