Vrijdag 18/10/2019

Ontdek je plekje

Straattheater op de Gentse Feesten toont verborgen hoekjes

MiramirO is de nieuwe naam waarmee het Internationaal Straattheaterfestival van Gent door het leven gaat. MiramirO, een samentrekking van het Spaans en het Esperanto voor kijken en verwondering, is meteen ook een vlag die ten volle de lading dekt. Want dat straattheater allang meer is dan wat ballonnetjes plooien op de keien, bewijst dit festival te over.

Door Liv Laveyne

GENT l 'Nee, ik was hier nog nooit geweest.' Het is wellicht de meest gehoorde opmerking die we opvingen tijdens MiramirO. Los van de producties zelf, is het leukste aan dit straattheaterfestival misschien wel de verborgen plekjes die je ontdekt.

Dat geldt trouwens niet alleen voor de niet-Gentenaar die zijn jaarlijkse uitstapje naar de Arteveldestad plant tijdens de Gentse Feesten, maar evengoed voor de stroppendragers zelf. Stroppendragers, zegt u?

Toen Keizer Karel in 1540 nieuwe belastingen eiste om zijn oorlogszucht te financieren, kwamen de Gentenaars in opstand. Karel kwam in hoogsteigen persoon samen met een leger orde op zaken stellen. De stad Gent kreeg een boete, koppige inwoners werden terechtgesteld, enkele notabelen moesten met een strop rond de hals door de stad flaneren als ultieme vernedering.

Alsof dat niet genoeg was, liet Karel de Sint-Baafsabdij afbreken en in plaats ervan het Spaans Kasteel bouwen, waar een Spaans regiment gelegerd werd. Tot zover de historiek. Of niet? Van de dienst Toerisme hoorden we dat er dit jaar meer Spanjaarden dan Nederlanders op de Gentse Feesten zijn.

Ach, heerlijke ironie! Laat het nu net tussen die ruïnes van de Sint-Baafsabdij en het Spaans Kasteel zijn, in de wijk Sint-Macharius, dat La Guardia Flamenca opduikt. Spaans is dit straattheatergezelschap, in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, allerminst. Wel door en door Gents.

Initiatiefneemster Lisbeth Maes was meermaals te zien op de Gentse Feesten als lid van de vrouwencabaretgroep De Wentelteefjes. Een humoristische female touch die ze heeft weten te combineren met haar fascinatie voor Spaanse flamenco én oer-Vlaamse majorettes.

La Guardia Flamenca, bestaande uit een orkest mannen en zeven begeerlijke dansante deernes, veroverde eerder al vanuit Gent de wereld met Anda la banda, een straattheateract die succes oogstte van Reykjavik tot Singapore. In Un poco Carmen incarneren de danseressen gezamenlijk de operafiguur en Spaanse furie Carmen in al haar tegenstrijdigheden.

Ze komen op als trippelende hitsige paardjes in een Radetzkymars, maar zijn verborgen onder een zwart doek dat reminiscenties oproept aan een boerka, ware het niet dat daaronder zeven paar blote vrouwenbenen piepen. Als ze het zwart van zich afgeworpen hebben, zien we zeven danseressen in sexy flamencokledij, in een schakering van roze tot rood.

Wat volgt is een spelletje bekvechterij - van vrouwencatch tot een een stierengevecht - waarin de danseressen (de verschillende karaktertrekken in Carmen) elkaar bevechten om de liefde van een toreador. Die laat zich echter alleen horen via de telefoon, zodat de verleiding moet komen van een mannelijke toeschouwer.

En eerlijk gezegd, we zagen nog nooit zoveel brave papa's en echtgenoten zo enthousiast kijken naar straattheater als bij La Guardia Flamenca. Niet verwonderlijk want ze zijn dan ook allerbevalligst, deze dames die humor, passioneel ritmisch voetgetrappel en agressie aan elkaar weten te koppelen in een mix van klagerige flamenco, French cancan en zelfs een streepje stepaerobic. Meer dan de vorige productie Anda la banda is Un poco Carmen evenwel verhalend straattheater, wat betekent dat je als toevallige passant misschien minder aan deze performance hebt. Er van meet af aan bij zijn is dan ook de boodschap.

Een vervallen kapel met aarden vloer in een verdoken hoekje midden in het Patershol. De eerste maal dat we hier kwamen was jaren geleden, in 2000, met Jan Hoets beruchte locatietentoonstelling Over the Edges. Het werk van Wim Delvoye, een glasraam met de beeltenis van een copulerend koppel, hangt er nog steeds.

De perfecte locatie, dunkt ons, voor Kraaien, een voorstelling van het Belgische muziektheatercollectief FosFor gebaseerd op het boek De vier maaltijden van de Israëlische schrijver Meir Shalev. Het vertelt het verhaal van een schrijver die de ware liefde wil huwen, maar nooit losgeraakt uit zijn eigen verbeelding en dan maar soelaas zoekt bij zijn verzonnen personages.

De toneelbeelden van FosFor zijn schitterend surreëel, zoals de doormidden gezaagde boom die tot in de nok van de kapel omhoog wordt getakeld. Maar de symbiose van livemuziek en acteerspel (Lore Creve en Joke Raes) slaagt er niet in om te beroeren. Daarvoor is het acteren te onzeker en bijwijlen over the top en het geheel te artyfarty. FosFor wil zich duidelijk graag inschakelen in een performancetraditie die helaas al lang zijn beste tijd heeft gehad. Maar eerlijk is eerlijk: de sekseverschuiving (twee actrices in plaats van een man en een vrouw zoals in het verhaal) en het moment dat de bevrediging van een vrouw geuit wordt in het slobberen aan een granaatappel, het werkt.

Kunst die per se de grote K wil benadrukken. Dat was ook het euvel bij Alhambra container van de Franse Osmosis Compagnie. Tijdens de première op het Sint-Pietersplein, om elf uur 's avonds, zit er nauwelijks publiek rond de grote krijtcirkel die er getrokken staat. Het plein ligt dan ook buiten het Gentse Feestencentrum, wat enigszins verwonderlijk is aangezien dit toch zowat de spektakelvoorstelling van MiramirO is.

Spektakel maar met een boodschap weliswaar: Alhambra container gaat over asielzoekers, economische vluchtelingen die in het rijke Westen aankomen. Drie dansers in drie containers en drie bemande heftrucks brengen er een choreografie. Terwijl de vluchtelingen/dansers een nieuw leven proberen op te bouwen - gaande van de liefde tot het verkrijgen van verse kleren - worden ze bedreigd en aangevallen door de heftrucks, als figureerden deze monsters met hun oogverblindende koplampen in een apocalyptische sf-film.

Het duurt evenwel bijzonder lang vooraleer de pas-de-deux tussen dansers en object (de heftrucks) ten volle kracht krijgt. Voeg daarbij de tenenkrommende projecties op de containers - met weliswaar mooi gezang maar evengoed cijfermateriaal waarin het aantal (dode) vluchtelingen wordt opgesomd - en je krijgt een kleffe voorstelling die noch inhoudelijk noch vormelijk weinig nieuwe inzichten biedt.

De wijk Malem? We hadden er eerlijk gezegd nog nooit van gehoord. Blijkt het een sociale woonwijk te zijn, zo'n stukje 'Vergeten straat' à la Louis Paul Boon dat vlak bij het Jan Palfijnziekenhuis ligt. Een woonwijk, maar dan wel met een ongelooflijk schoon zicht op het water dat ons meteen naar schilderijen van de Latemse school (die aan de Leie nabij Gent schilderde) doet verlangen.

"Hier moogt ge gluren bij de buren", had MiramirO ons vooraf verzekerd. En dat is wel het minste dat je bij deze Safari intime te zien krijgt. Het concept van het Franse Opéra Pagai werd naar Gentse normen omgevormd door regisseur Herwig De Weerdt en tientallen Gentse acteurs en figuranten.

Voor je de wijk betreedt, krijg je een les van het 'Observatorium voor het Menselijk Gedrag', die een 'Nationale Dag van de Intimiteit' in het leven heeft geroepen. Voor we aan deze 'menselijke safari' beginnen, drukken zij ons op het hart: niet aanspreken, geen oogcontact en niet voederen.

Bij elk huis met een lichtje hangt - net als in een zoo - een opschrift met wat er te zien is. Zo passeerden we de tegen de maatschappij fulminerende kraker, de dertigjarige vader in gesprek met de vriend die een kind niet aandurft en twee Sex and the City kwakende vrouwen.

Het sterkst is deze Safari intime echter net op de momenten dat je schijn en realiteit niet meer uit elkaar kunt halen. Wie zijn nu de echte bewoners van de wijk? Die volkse types die ons staan na te joelen - met 'gij zijt een schoon bezeke' - of die muzikanten in een woonkamer met als opschrift: "De mens heeft ondanks zijn hoge intelligentie een vreemde neiging om net die intelligentie te gebruiken voor iets totaal onnoodzakelijks wat heet kunst. We zijn er nog altijd niet uit of deze actie dan wel geweerd of bevorderd moet worden." Wat denkt u?

Wij denken het laatste, zeker na de al even intieme inkijk, maar dan op jezelf, die Waltser Collection biedt. Via een persoonlijke uitnodiging krijg je door een menselijke robot een hoofdtelefoon en instructieregels overhandigd om de wandeling over te doen die een zekere Waltser deed eind jaren zestig, op een negentigjarige leeftijd.

Nu was een van de regels: wandel rechtdoor. Helaas, dat was zonder onze koppigheid gerekend: we vonden de Gentse Veldstraat, die winkelstraat met grootketens, wat te druk en besloten van onze route af te wijken en langs het mediterende water van de Graslei te gaan. (Niet doen! Er was even paniek bij de organisatie van MiramirO, die dacht een hoofdtelefoon kwijt te zijn.) Maar ondertussen waren we wel volledig mee met de geluiden in onze hoofdtelefoon: stemmen die zeiden hoeveel de stad wel veranderd was, tramgeluiden die ons op het verkeerde been zetten en samen met die innerlijke stem denken aan wat je die dag nog allemaal moet doen, zoals bij wandelingen gebruikelijk is. Geheel toevallig, aangezien we onze eigen route kozen, hebben we zelfs een nieuwe bookshop ontdekt, net op het moment dat Waltser, die innerlijke stem van de koptelefoon, zei: 'Ik ga een boekenwinkel binnen.'

Het summum van onze tocht door Gent was evenwel de binnenhof van de Vlerick Hogeschool. Ooit het voormalig Bisschoppelijk Groot Seminarie, werd deze locatie enkele jaren geleden verbouwd om een stek te geven aan managers in spe.

Het is veel glas en een betonnen put geworden, weliswaar met een kunstwerk van Panamarenko, maar de oude tuin is gelukkig wel behouden. Wij blij dus, als een overenthousiaste wellnesscoach van de Belgische groep Time Circus ons daar binnen loodst voor 4 Stars.

Heel veel van wat daarna gebeurt, mogen we helaas niet kwijt, behalve dat u nog nooit zo fris als een hoentje verschenen zult zijn op de Gentse Feesten. Codewoorden zijn: sauna, een diner met een ezelskok en een 'barrousel' met een allerliefst ronddraaiende vrouwenfiguur. Preutse personen raden we aan zich te onthouden in dit interactieve spel.

Nog tot en met zondag op diverse locaties in Gent: www.miramiro.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234