Donderdag 22/10/2020

Bosbeheer

Ontbossing in Vlaanderen groter dan voorzien door grote achterstand in heraanplantingen

De Groene Delle.Beeld Thomas Nolf

Voor elke 2 hectare gekapt bos waarvoor tussen 2014 en 2020 een boscompensatievergoeding is, heeft de Vlaamse overheid maar 1 hectare opnieuw aangeplant. Dat blijkt uit cijfers van Groen. Minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) werkt aan een verstrenging van het systeem.

Ontbossen is verboden in Vlaanderen, maar met een vergunning, die doorgaans makkelijk te verkrijgen is, kan het wel. Om de hoeveelheid bos toch stabiel te houden, bestaat al twintig jaar een compensatiemechanisme: wie kapt, moet elders nieuw bos aanplanten.

Tussen 2014 en 2020 is zo’n 1.526 hectare Vlaams bos gekapt met een vergunning, goed voor bijna 3.000 voetbalvelden. Dat blijkt uit cijfers die Groen-parlementslid Mieke Schauvliege kreeg van Demir in antwoord op parlementaire vragen.

Ontbos je een gebied groter dan 3 hectare, dan ben je zelf verantwoordelijk voor compenserende aanplanting elders. Zo is in die periode van zes jaar een oppervlakte van 695 hectare gecompenseerd.

Compensatie in natura

Voor kleinere gebieden kun je als ontbosser kiezen voor compensatie in natura of een financiële bijdrage aan het Boscompensatiefonds. In dat geval staat de Vlaamse overheid in voor de compensatiebebossing. Tussen 2014 en 2020 hebben ontbossers 24 miljoen euro in dat fonds gestort. Uit dat bedrag is af te leiden dat er zo’n 990 hectare nieuw bos mee moest worden aangeplant.

Maar daarvan is er slechts 490 effectief geplant, zo tonen de overheidscijfers. Daarvan heeft het Agentschap voor Natuur en Bos 377 hectare gerealiseerd. De overige 113 hectare compensatiebeplanting is, via projectoproepen, gerealiseerd door particulieren, gemeenten of steden. “Vlaanderen heeft in die periode dus maar de helft van zijn deel aan boscompensatie gerealiseerd en heeft een achterstand van ongeveer 500 hectare”, zegt Schauvliege.

Daardoor is het totaalplaatje negatief. “Als je de totale ontbossing voor deze periode vergelijkt met de totale compensatie, dan stellen we vast dat er in de afgelopen legislatuur een netto-ontbossing is geweest van 332 hectare”, concludeert Schauvliege.

Natuurwaarde

Twee jaar geleden besloot het Rekenhof al dat het compensatiesysteem niet goed werkte, waarop het bedrag per gekapte hectare bos is verhoogd. “Maar het werkt dus nog altijd niet”, aldus nog Schauvliege. “Het laat ontbossers toe een aflaat van 3,5 euro per vierkante meter gekapt bos in dat fonds te storten, terwijl een bosgrond aankopen en beplanten al gauw tot 7 euro per vierkante meter kost. Als de overheid dan vervolgens maar de helft van dat te compenseren bos realiseert, blijven we netto ontbossen. Dit systeem moet grondig herzien worden. Eigenlijk zou het gewoon verboden moeten zijn nog waardevol bos te kappen in Vlaanderen, want nieuw bos compenseert nooit de natuurwaarde van bestaand bos.”

Minister Demir erkent het probleem en voorziet beterschap. “Ik heb er in de commissie Milieu begin juni zelf op gewezen dat de voorbije negentien jaar netto 1.500 hectare te weinig bos is gecompenseerd”, zegt zij. “Dat mijn voorgangers dit lieten gebeuren is onaanvaardbaar. Daarom sleutel ik aan verstrengingen die het compensatiesysteem sluitender zullen maken en die de drempel voor ontbossing verhogen.”

Dweilen met de kraan open

Hoe dat precies zal gebeuren, wordt later pas bekend. Insiders zeggen dat een groot deel van de heraanplantingen niet zijn gebeurd omdat vaak is gekozen voor compensatie aan stadsranden, waar het duur uitvalt. Mogelijk volstonden de sommen in het fonds niet om alles te realiseren.

In ieder geval belooft Demir dat er deze legislatuur geen verdere achterstand wordt opgebouwd. “Bovendien voorziet het bosuitbreidingsplan boven op alle boscompensatie ook 4.000 hectare extra bos”, benadrukt ze.

Specialist Bert De Somviele van Bos+ juicht de plannen voor een strenger compensatiesysteem toe. “Het bosuitbreidingsplan is sowieso erg positief. Maar als je dan ook niet verhindert dat we steeds maar blijven ontbossen, blijft het toch altijd wat dweilen met de kraan open. De drempel voor ontbossing ligt bij ons erg laag in vergelijking met andere landen. Dat moet inderdaad beter. Wij zijn benieuwd.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234