Zaterdag 31/10/2020

Timelab

Ons 'systeem' werkt niet meer. Maar deze Gentenaars tonen hoe het anders kan

Het atelier van de Gentse vzw TimelabBeeld Wouter Maeckelberghe

Het 'systeem' piept en kraakt. Gelukkig zijn er kleinschalige initiatieven als het Gentse stadslabo Timelab die hoop bieden: "Wij laten de burger de overgang naar een duurzame samenleving leiden."

Vlakbij het Gentse Zuid huist Timelab vzw. Aan de buitenkant moestuintje met ecologisch geteelde gewassen, binnenin nog het best te vergelijken met een lokaal technologische opvoeding. 3D-printers, lasergraveermachines, soldeerbouten: als u zich hier niet creatief kunt uitleven, dan nergens.

Daar is een reden voor: volgens de filosofie van Timelab moeten we allemaal aan het 'maken' gaan, afgeleid van de internationale makersbeweging die gelooft dat kleinschalige innovatieprojecten actief burgerschap kunnen stimuleren.

Alles is open source. Timelab maakt alle informatie vrij toegankelijk zodat geïnteresseerden de projecten zelf kunnen opzetten en perfectioneren. Stafmedewerker Pieter Dauwe: "Waarom zou je vernieuwende ideeën voor jezelf houden als anderen ervan kunnen leren en profiteren?"

'ADEM' is een voorbeeld van een typisch Timelab-project. Dauwe: "Een team van twintig vrijwilligers heeft een zelfbouwkit ontwikkeld waarmee iedereen fijnstofconcentratie op weg naar werk of school kan meten. De toestellen zijn goedkoop, lokaal geproduceerd en kunnen eenvoudig nagemaakt worden."

Een andere illustratie van de Timelab-filosofie is 'HAP', een project dat een andere manier van lokale distributie vooropstelt. "Samen met stadslandbouwer ROOF FOOD hebben wij een nieuw logistiek systeem uitgedacht waarbij ROOF FOOD een reeks Gentse kantoorbedrijven lokaal geteelde, gezonde lunchpakketten op de meest efficiënte manier bezorgt", zegt Dauwe.

Timelab-stafmedewerkers Eva De Groote en Pieter DauweBeeld Wouter Maeckelberghe

Van 10 tot 76 jaar

Via dergelijke korte productieketens wil Timelab de overgang naar een duurzame samenleving helpen mee realiseren. Timelab-coördinator Evi Swinnen: "Wij streven een samenleving na die zich anders organiseert, gebaseerd op korte ketens en persoonlijke contacten. Een solidaire, duurzame samenleving waarbij economische rentabiliteit minstens wordt gelijkgesteld aan sociale en ecologische winst voor iedereen. Door via burgerparticipatie en open source te werken creëert Timelab zogenaamde 'commons'. Goederen en diensten die de gemeenschap toehoren en niet opgesloten zitten in bedrijven of instituten."

"Diversiteit is essentieel bij burgerparticipatie. Naast projectmedewerkers en vaste medewerkers telt onze community nu een honderdtal leden. We hebben kunstenaars, architecten en ondernemers, maar ook hobbyisten en academici. Van 10 tot 76 jaar, met verschillende culturele en opleidingsachtergronden. Eender wie kan deelnemen", zegt Swinnen.

Als het van de vzw afhangt, wordt iedereen maker. Maar bovenal: wordt iedereen samen maker. "De expertise en het perspectief van een kunstenaar is anders dan die van een ingenieur en gelukkig maar. Wij zien die als perfect complementair."

Timelabs moestuintje met ecologisch geteelde gewassenBeeld Wouter Maeckelberghe

De makersbeweging

Het ontstaan van de beweging moet gesitueerd worden in 2005, met de lancering van MAKE Magazine door de Amerikaan Dale Dougherty. MAKE stelde een idee voorop waarin technologen, kunstenaars en hobbyisten elkaar vinden en timmeren aan een gedecentraliseerde vrije economie die massaproductiebedrijven uitdaagt.

Beeld Wouter Maeckelberghe

Achter Timelab gaat een eigenzinnige visie op kunst schuil. "Kunst is één van onze drijfveren, maar dan wel geherïnterpreteerd", zegt Swinnen. Jaarlijks komen er drie tot zes internationale kunstenaars in residentie. Zij verblijven in Timelab en in de stad. Zij zoeken contacten met lokale fenomenen en actoren. "Wij gaan niet voor 'kunst in een kooi of op een sokkel'. De kunst heeft een rol te spelen te midden van de samenleving. Het stimuleert de samenleving en de kunstenaar om in dialoog te treden. De samenleving voedt en de kunstenaar spiegelt, die wisselwerking maakt het net zo interessant."

Die visie is organisch gegroeid. Timelab mag dan wel hip en flitsend aandoen, het ontstaan moet in het begin van de jaren negentig gesitueerd worden. Swinnen: "Een groep Gentenaren zette samen met een consortium van lokale spelers 'New York Time'-festival op poten. Een tweejaarlijks kunstenfestival waarvan de eerste editie in 1991 plaatsvond en was gewijd aan de Amerikaanse kunstenaars die zich verzetten tegen de inval in de Golf. Na bijna 20 jaar en negen zeer verschillende edities werd beslist dat de format zelf aan bevraging toe was. Vanuit deze analyse ontstond in 2010 Timelab. Inhoudelijk werken we nog met dezelfde bouwstenen: kunst, de stad en reflectie op de samenleving, maar de vorm is aangepast aan de nieuwe noden van de kunsten en de samenleving. "

Timelab-coördinator Evi SwinnenBeeld Wouter Maeckelberghe
Beeld Wouter Maeckelberghe

Eind juni beslist Vlaams cultuurminister Sven Gatz welke organisaties tussen 2017 en 2021 kunstsubsidies krijgen. Ook Timelab wacht in spanning het verdict af. "We hebben vandaag reeds eigen inkomsten uit verkopen buiten de kunstensector voor ongeveer 30% van ons budget. Deze bijkomende financiering maakt ons sterk, maar ons initiatief kan niet bestaan zonder steun vanuit de overheid. Het is van groot belang dat we autonoom kunnen werken en dat de kunstenaars alle vrijheid krijgen om zich te uiten en ontplooien, ook als dit niet in het klassieke plaatje past. Bovendien moet wat we creëren voor iedereen toegankelijk zijn", zegt Swinnen.

Timelab morrelt aan de grenzen van wat kunst is en dat brengt zuurstof. Dat bevestigde ook de beoordelingscommissie. Nu is het aan minister Gatz.

Meer informatie over Timelab vindt u hier.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234