Maandag 06/12/2021

'Ons standpunt over DAT is niet liberaler dan liberaal'

De sociaal-democratie verklaard door Bruno Tobback (SP.A)

'Vlaanderen zal op een dag in de luchthaven van Zaventem investeren. Is het nu niet, dan later.' Met grote stelligheid verdedigt Bruno Tobback het standpunt van de Vlaamse regering over DAT. 'Ik kan me geen uitspraak herinneren van een lid van de Vlaamse regering dat DAT je dat was.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Eeckhout

Neen, het Wetstraat-grapje dat de SP.A de voorbije weken een liberalere stelling innam over DAT dan de liberalen zelf, klopt niet volgens Bruno Tobback. De SP.A-fractieleider in het Vlaams Parlement heeft er geen moeite mee om zijn sceptische standpunt in een sociaal-democratisch plaatje te passen. "Ons standpunt over DAT is niet liberaler dan liberaal", beklemtoont hij. "Wij zijn graag bereid overheidsgeld te investeren in werkgelegenheid en in de economische ontplooiing van Zaventem. Dat mag zelfs meer dan één miljard zijn, maar het geld moet dan wel op een goede manier geïnvesteerd worden. Op dit moment kun je onmogelijk verdedigen dat een investering in DAT, zoals we het nu kennen, de beste garantie op duurzame jobs biedt."

Zonder nationale carrier gooi je wel potentieel 12.000 jobs weg. Dat haal je toch niet op door betere invalswegen naar Zaventem aan te leggen.

Bruno Tobback: "Als je spreekt over 12.000 jobs, ga je ervan uit dat ook bij Sabena Technics en Catering en al wat daarrond hangt, de deuren sluiten. Ons punt is net dat je moet investeren in een zo aantrekkelijk mogelijke internationale luchthaven zodat Technics of Catering of de bagagebehandeling rendabel blijven. Bij die afdelingen van het vroegere Sabena werkt ook nogal wat laaggeschoold personeel. Of je die uit de nood helpt met een home carrier, is nog maar de vraag."

Die vraag heeft de regering altijd met 'ja' beantwoord.

"De federale wel, ja. Ik kan me geen uitspraak herinneren van een lid van de Vlaamse regering dat DAT je dat was (lachje). 'Ik kan niet vliegen' was een uitspraak van Guy Verhofstadt, hé. We stellen nu met zijn allen vast dat hij toen iets te voorbarig heeft gedacht dat alles in orde was.

"De federale overheid had na de ongelooflijk lompe afhandeling van het faillissement van Sabena ook iets goed te maken. Als je preventief rijkswachters stuurt naar Zaventem in plaats van op tijd een sociaal plan af te leveren, sta je in het krijt. Dus moet je een zo goed mogelijk sociaal plan maken, zodat de 6.000 mensen die nu al op straat staan, snel weer aan de slag kunnen. Vervolgens moet je een maximale inspanning leveren om te vermijden dat je meer jobs verliest. Dat doet de federale regering, maar ook zij kan jammer genoeg niet de absolute garantie bieden dat een luchtvaartmaatschappij een succes wordt. Niemand kan dat vandaag, tenzij je er tien jaar aan een stuk miljarden overheidsgeld tegenaan gooit. Maar ten eerste mag dat niet meer van Europa en ten tweede kun je dat geld dan niet besteden aan andere en nuttiger investeringen in werkgelegenheid. Als je wilt dat een overheid zo weinig mogelijk belastinggeld uitgeeft, moet je het zo efficiënt mogelijk uitgeven."

De Vlaamse regering heeft een halve week geïnvesteerd in een Biac-denkspoor dat niet eens uitvoerbaar bleek. Is dat geen onbehoorlijk bestuur?

"Geen enkele wet verhindert dat Vlaanderen investeert in Biac. Alleen wil Biac er zelf niet van weten. Het is logisch dat het Vlaamse Gewest wil participeren in een luchthaven die op haar grondgebied ligt en waarvan zij een groot deel van de ecologische lasten draagt. Vlaanderen zal in de luchthaven investeren. Is het nu niet, dan later. Een nationale luchthaven waar wij ons niet in mogen moeien maar waar we wel verantwoordelijk zijn voor alle nevenverschijnselen - de goede en de slechte - is niet langer houdbaar. De luchthaven van Zaventem ligt overigens dichter bij Leuven dan bij Brussel (glimlacht).

Het moet dus Leuven-Nationaal worden in plaats van Brussel-Nationaal?

"Nee, het moet Leuven-Vlaams worden (bulderlach). Het is dom om hier een communautair verhaal van te maken. Het is een kwestie van pure logica. Vlaanderen moet nu wel investeren in de luchtvaartmaatschappij, maar heeft niets te zeggen over de landingsbaan op haar eigen grondgebied. Dat is toch al te gek."

Zou het niet kunnen dat nogal wat privé-partners best blij zijn dat ze zich achter de houding van de Vlaamse regering kunnen verschuilen mocht DAT niet slagen?

"De Vlaamse regering brengt in principe het verhaal van Davignon niet in gevaar, aangezien de federale regering bijspringt. De 45 miljoen euro die ze wilden, ligt er. We zullen nu zien of het verhaal succesvol is. Ik krijg het heen en weer van iemand als curator Christian Van Buggenhout. 'Hoe wil je privé-investeerders aantrekken als zelfs de regering er niet in gelooft?', zegt die nu. Dat is de wereld op zijn kop. Het zijn de privé-partners die met onvoldoende geld over de brug komen omdat ze de zaak niet vertrouwen, en dan moet de overheid maar blindelings het geld van de belastingbetaler op tafel leggen."

De PS denkt daar totaal anders over. Zelden was de kloof in de socialistische familie over een sociaal-economisch thema zo diep.

"We leven ook in een totaal verschillende regio. De PS moet het hoofd bieden aan een probleemsituatie die historisch gegroeid is. Het is me iets te simpel om de PS ouderwets etatisme aan te wrijven. Ik hoor dat vooral van politici die vooral niet willen zeggen waar ze zelf voor staan. De VLD wil een brede volkspartij worden om een tegengewicht voor de PS wil bieden, maar waar ze dan zelf voor is, verneem ik niet.

"Ik ken de PS niet. Ik kom die mensen letterlijk nooit tegen. Ik zit nu zeven jaar in het parlement en ik denk dat ik in die tijd drie keer met de PS vergaderd heb. Vroeger zag je die mensen nog weleens tegen in de Keizerslaan - ik heb ooit nog met Guy Spitaels in dezelfde lift gestaan - maar sinds we daar weg zijn, ontmoet ik nooit nog een PS'er. Ik herken die PS-politici niet eens meer. Weet ik veel wie er allemaal in het Waalse parlement zit. Nu goed, zij lopen mij ook straal voorbij hoor."

De federale regering snakt naar een tweede adem. Zijn er in de Vlaamse regering na DAT ook geen wonden te helen? Met name tussen VLD en SP.A.?

"Mijn analyse is niet dat er tussen Patrick Dewael (VLD) en Steve Stevaert (SP.A) een vertrouwensbreuk is. Die moet je eerder binnen de VLD tussen Dewael en Verhofstadt zoeken."

Of in de SP.A tussen Stevaert en Vande Lanotte?

"(gepikeerd) Vande Lanotte is niet in de minderheid gesteld. Er is op het uitgebreid partijbureau niet gestemd. Een beslissing zonder voorafgaandelijke stemming heet consensus."

Het was niet de consensus die Vande Lanotte bij het begin van de vergadering verwacht had.

"Het is ook niet verboden tijdens een gedachtewisseling van mening te veranderen. Het is goed dat er discussie is in de SP.A, dat zou misschien zelfs wat meer mogen op het partijbureau. Maar het is niet goed dat het verslag van die discussie 's anderendaags in de krant staat. Dat is geen verwijt aan jullie, wel aan de partijgenoten die de informatie lekken. Zo sluit je elke toekomstige open discussie uit. Als je weet dat wat je zegt in besloten kring toch in de krant komt, dan zeg je alleen nog wat je wilt dat er in de krant komt. Over DAT is op een gezonde manier gediscussieerd binnen de partij. Over de inhoud, zonder getrokken messen, zonder verborgen agenda."

En wie in het resultaat de nieuwe machtsverhoudingen binnen de SP.A leest, is een zieke geest?

"Inderdaad. Als de machtsverhoudingen zouden verschuiven telkens als er in de partij over een dossier wordt gediscussieerd, zouden we nergens komen. Het zou alle discussies zinloos maken want het zou nooit over de grond van de zaak gaan. Maar ik besef dat speculaties over het leiderschap leuker zijn dan de grond van de zaak."

Over leiderschap gesproken. SP.A-voorzitter Janssens laat zich in sociaal-economische dossiers als DAT nooit horen.

"Dat hoefde ook niet. Het belangrijkste is dat het standpunt van de partij duidelijk naar voren is gekomen. In de open, democratische beweging die de SP.A is hoeft de voorzitter niet de enige woordvoerder te zijn. De voorzitter is God niet. Of toch niet meer (lacht).

"Mensen verwachten dat hun partij duidelijke standpunten inneemt. De afgelopen jaren hebben we daarin gefaald. Er was ook geen tijd om van onze neus te maken, het was puur een kwestie van overleven. De voorbije twee jaar is er wat meer ademruimte gekomen. Ik krijg het op mijn heupen van de kritiek dat bij de SP.A alleen de voorzitter progressief is. Die voorzitter is wel met 82,5 procent van de stemmen herverkozen, dus zo'n conservatieve bende is onze basis niet. Met 18 procent ambetanteriken in de partij kan ik best leven.

"We zijn te zakelijk geworden. Een van de weinig juiste dingen die Jef Sleeckx ooit gezegd heeft, is dat een partij niet de realiteit moet brengen maar de droom die erachter steekt. Wij hebben ons te veel beperkt tot de realiteit."

De verwezenlijkingen van de SP.A-ministers blijven op zichzelf staan. De rode draad van het partijprogramma blijft nog altijd buiten beeld.

"Klopt. Het lijkt of we ons allemaal hebben aan gesloten bij de neoliberale mantra van het kapitalisme. Het discours van het kapitalisme begint steeds meer op dat van het communisme te lijken. Zo van: nu sterven mensen van de honger, worden anderen gebombardeerd en smelten de poolkappen, maar als we over twintig jaar allemaal kapitalist zijn, dan zal het voor iedereen de hemel op aarde zijn. Alsof wat er nu gebeurt, allemaal collateral damage is. Neen, hé. Het moet nu goed gaan voor iedereen. Dat is de boodschap van de antiglobalisten en het verhaal van de sociaal-democratie. Wie uit de boot valt, moet nu opgevangen worden, niet over twintig jaar. Dan heb je een samenleving nodig die meer is dan een geglobaliseerde productiemachnine. Die wordt niet geregeerd door Bill Gates maar door een democratisch verkozen regering.

"In het onderwijs discussiëren we nu al twee jaar over de leraars en de netten. Niet toevallig de twee niveaus met een georganiseerde vakorganisatie. Ik ben voor vakbonden, maar voor ouders en leerlingen is er nu eenmaal geen vakbond. Over de echte onderwijsproblemen, dat sommige kinderen leerachterstand oplopen omdat ze onvoldoende begeleid worden, gaat het nooit."

Patrick Dewael zegt: 'Ik ben de vakbondsafgevaardigde van de belastingbetaler.' U zegt dat ook.

"Neen, ik zeg: iedereen moet zich kunnen organiseren en moet gehoord worden door het parlement. Dewael vindt dat niemand georganiseerd moet zijn omdat de politiek het zelf wel zal oplossen. Als je alles desorganiseert, komt alleen de groter nog aan de bak. Bedrijfsleiders zullen hun weg wel vinden naar het kabinet van Dewael. Als 80.000 vakbondsmensen in Brussel betogen, moet ook Dewael naar hen luisteren."

'De privé steekt geen geld in DAT, en dan moet de overheid maar blindelings het geld van de belastingbetaler op tafel leggen? No way'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234