Zaterdag 08/08/2020

OpinieSonja De Becker

Ons platteland blijft niet overeind als de grond verdwijnt

Beeld Wouter Van Vooren

Sonja De Becker is Voorzitter van de Boerenbond.

U las het misschien ook: Frankrijk wil paal en perk stellen aan het juridisch gekibbel over haan ‘Maurice’ die kraait of koebellen die te luid klinken en neemt maatregelen om de typische plattelandsgeluiden en -geuren te erkennen als nationaal erfgoed. Zo willen ze hun platteland beschermen tegen (stedelijke) inwijkelingen, of ‘néo-ruraux’ zoals men ze in Frankrijk noemt.

Maar hoe zit het met het Vlaamse platteland? Verontrustende cijfers wijzen steevast op de verdere verstedelijking van het Vlaamse platteland, maar toch is er in de Wetstraat geen haan die daarnaar kraait. Politieke aankondigingen over het terugdringen van het ruimtebeslag op het platteland en van de verhardingsgraad in openruimtegebieden blijven een lege doos. De ambitieuze ambities van wat een heraldisch ‘Beleidsplan Ruimte Vlaanderen’ zou moeten worden, blijven louter ambitieuze ambities. Sterker nog, in de praktijk is zelfs het tegenovergestelde aan de gang en is het ruimtebeslag verder toegenomen tot 7,33 hectare per dag. In politieke middens heeft men het intussen niet meer over een ‘betonstop’ maar over een voorzichtige ‘bouwshift’.

Momenteel wordt in het Vlaams Parlement het ontwerp van instrumentendecreet besproken, waarin een nieuw instrument genaamd ‘convenant-contract’ wordt opgenomen. Hiermee wil de Vlaamse regering inzetten op het reconversievraagstuk van vrijkomende hoeves en gebouwen in agrarisch gebieden of parkgebieden. Helaas wordt met dit instrument voor wat betreft deze gebouwen enkel ingezet op één aspect van een complexe problematiek, namelijk de verruiming van de zonevreemde functiewijzigingen voor meergezinswoningen en zonevreemde economische activiteiten (fermette voor particulieren met een gemillimeterd grasperk, oude hoeve wordt sauna…). Dit zet de deur open voor een resem ongewenste ontwikkelingen zoals het verlies van open ruimte, de verstedelijking van het platteland, de verhoogde prijsdruk op landbouwgrond, klachten van neo-plattelanders wier ‘rust’ verstoord of neus beledigd wordt door de werken van een boer, …

Cijfers geven aan dat op het platteland zonevreemde activiteiten reeds hoogtij vieren en dat deze een bedreiging vormen voor activiteiten die wél thuishoren op het platteland. In Vlaanderen wordt zo’n 15 procent van het agrarisch gebied ingenomen voor zonevreemde activiteiten, waaronder zonevreemde bewoning en economische activiteiten. In bepaalde regio’s, zoals Antwerpen, is er zelfs sprake van een dramatische 30 procent zonevreemd gebruik van het agrarisch gebied! Vlaanderen, dat tot een van de vruchtbaarste regio’s van Europa behoort, dreigt haar open ruimte verder kwijt te spelen indien niet op korte termijn concrete maatregelen worden genomen om het zonevreemd gebruik in de nog schaarse open ruimte aan banden te leggen. Het instrument van ‘convenant-contract’ zal hier alvast niet toe bijdragen, integendeel.

Sonja De BeckerBeeld rv

Het ontbreekt de politiek aan een globale visie en aanpak rond vrijkomende gebouwen in openruimtegebieden. Gevolg is dat de eigenheid en de charme van het Vlaamse platteland verder te grabbel wordt gegooid. Wil men het tij keren, moet men ook durven te stellen dat functieloze en verwaarloosde plattelandsgebouwen het best worden gesloopt om te vermijden dat ze zouden worden verbouwd of herbouwd en een ongewenste zonevreemde invulling zouden bekomen. Voor het verlies aan kapitaal dienen eigenaars te worden vergoed via een flankerend beleid. Daarnaast is het absoluut noodzakelijk dat er een breder beleid inzake vrijkomende hoeves wordt uitgewerkt, dat ervoor zorgt dat voor landbouw geschikte locaties en de omliggende landbouwgronden in landbouwhanden komen én ook blijven. Momenteel komen startende landbouwers op de vastgoedmarkt al te vaak in concurrentie met andere, veel kapitaalkrachtigere, actoren die in vrijkomende hoeves heel wat mogelijkheden zien. Helaas wordt momenteel niet ingezet op de ontwikkeling van een sloopbeleid of op een beleid rond agrarische brownfieldontwikkeling.

Het terugdringen van allerhande zonevreemde activiteiten in het buitengebied is nochtans hoogdringend. Helaas zal met het instrument van ‘convenant-contract’ het tegenovergestelde worden bereikt. Vlaanderen zou dus wat kunnen leren van de Franse fierheid om de sluipende verstedelijking van het Vlaamse platteland een halt toe te roepen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234