Zondag 29/03/2020

Interview

"Ons fiscaal systeem is een koterij uit de jaren zestig"

Beeld © Stefaan Temmerman

Belastingparadijzen zijn gedoemd om te verdwijnen, daar is hij van overtuigd. Maar België moet ook dringend zijn belastingsysteem grondig veranderen, vindt fiscaal topadvocaat Victor Dauginet. "We hebben in ons land drie belastingstelsels: één voor multinationals, één voor kmo's en één voor particulieren."

Victor Dauginet, de fiscale advocaat die Karel De Gucht verdedigde in de zaak tegen de BBI, zit niet om een straffe uitspraak verlegen. Ook al betekent het dat hij die soms nadien weer moet inslikken. Enkele maanden geleden sprak hij zich in deze krant nog uit voor een vermogenswinstbelasting, vandaag noemt hij dat ronduit 'een dommigheid'. "Een vermogenswinstbelasting, dat is een woord dat uitgevonden is door een politicus die het woord vermogensbelasting niet durft uitspreken. Het slaat nergens op. De belasting op vermogens is al heel hoog in ons land. In België komt die neer op 3,5 procent van het bbp, terwijl het OESO-gemiddelde 1,8 procent is. We zitten dus al veel hoger. En hoe pak je het praktisch aan: ga je een eigen huis en aandelen daarbuiten laten, om de middenklasse te sparen? Dan steken mensen alles in aandelen en begin je gewoon spelletjes te spelen."

Beeld Stefaan Temmerman

Toch stellen veel mensen zich vragen over de rechtvaardigheid van fiscale regels. Vandaag kunnen Belgen met zwart geld opnieuw rekenen op fiscale amnestie, terwijl die regeling al lang afgesloten was.
"Ik begrijp dat veel mensen daar met onbegrip en verbazing naar kijken, dat doe ik ook. Maar ik vind vooral dat de benaming fiscale amnestie in deze kwestie heel slecht gekozen is. Kijk, wat is er aan de hand? Buitenlandse banken zijn bezig mensen op allerlei manieren buiten te zetten, door rekeningen te blokkeren of ze aan te manen zich te regulariseren. Ze willen grote kuis houden met alle mogelijke zwarte rekeningen die ze nog hebben, omdat ze beducht zijn voor boetes. Hun klanten komen daarmee in de problemen en willen dat nu nog regelen. De overheid wil daar een lijn in trekken en ervoor zorgen dat het op een rechtvaardige manier gebeurt. Ik kan daar inkomen. Het moet sowieso ooit gebeuren.

"Als de BBI en het parket hun verantwoordelijkheid nemen, is dat maatschappelijk gezien in orde, vind ik. Tussen haakjes: ik vind het vreemd dat Open Vld en CD&V het over fiscale amnestie hebben, terwijl de minister van Financiën het daar duidelijk niet over heeft. Maar dat zullen politieke spelletjes zijn."

Hoeveel zwart geld blijft er nu nog over?
"Ik durf daar geen uitspraken over doen, maar ik heb de indruk dat de grote kapitalen intussen al hun zaken geregeld hebben. Wat nu overblijft zijn de kleinere dossiers, waar het gaat om bedragen van de orde van 100.000 euro. Het zijn de overschotten die de banken nu opruimen. Internationaal is er duidelijk een heel grote drang tot meer transparantie. Er is ook politieke wil om dat voor mekaar te krijgen. Als mensen denken dat ze hun kapitaal nog ergens in een belastingparadijs kunnen wegmoffelen, dan stel ik voor dat ze nog eens goed nadenken.

"Wereldwijd is er genoeg politieke wil om daar een eind aan te maken. En vergeet niet, belastingparadijzen als Monaco en Andorra zijn erg afhankelijk van andere landen. Als Frankrijk druk zet op Monaco, moet het buigen. Maar het kan natuurlijk ook snel de andere kant uit. Toen George Bush Junior besliste dat de belastingparadijzen waar de Amerikanen zaten, zoals Bahama's, van de kaart zouden geveegd worden, werd die beslissing plots herroepen. Bleek dat het de enige manier was om fiscale voordelen te voorzien voor de olie-industrie. Foetsie was het voornemen om die paradijzen aan te pakken."

Beeld Stefaan Temmerman

Europa wil inzage in de Belgische belastingafspraken met multinationals, die soms heel ver gaan. Ook daar is de vraag hoe billijk die zijn.
"Ik heb te weinig inzage in die rulings om daar een scherp oordeel te kunnen over geven. Maar het is het eeuwige spel van het stelen van belastingen van andere landen. Elk land heeft zijn trukendoos. Ik vind het logisch dat Europa wil onderzoeken of dat geen staatssteun is. Het is een cadeau dat België doet aan multinationals. Bovendien vormen die rulings ook een zeer fundamenteel probleem dat raakt aan onze grondwet. Multinationals moeten in België niet op hun volledige winst belasting betalen. Het is de rulingcommissie die beslist hoeveel de belastbare grondslag dan wel is. Maar dat betekent dat een uitvoerend orgaan beslist over de belastingwetgeving. Kan dat grondwettelijk wel? De man in de straat stelt zich daar geen vragen over, maar de kmo's beginnen wel meer en meer te snappen wat er gebeurt en zijn daar niet blij mee. Maar zij kunnen niet weg wanneer ze willen, zoals multinationals. Ze zitten hier verankerd. En voor hen is de rechtsonzekerheid groot. Er zijn in ons land in de praktijk drie belastingstelsels: voor multinationals, voor kmo's en voor particulieren. Vinden we dat maatschappelijk oké of niet? Onder druk van Europa zullen die rulings aan banden gelegd worden, maar reken er maar op dat België zijn rulingcommissie zal laten bestaan zo lang het kan.

"En dat is ergens ook logisch. Rulings zijn nodig om bedrijven rechtszekerheid te geven. Maar bedrijven maken er ook misbruik van. Ze vertrekken als ze het hier niet fijn meer is. Carlos Britto, CEO van AB Inbev zei bij zijn bezoek aan België over de regeling die ze hadden: 'Zo lang ze het zo laten, blijven we hier'. Dat is duidelijk."

Hoe kunnen we dat vermijden?
"Die vraag stelt men zich al langer. Hoe maak je een internationaal geharmoniseerd stelsel voor vennootschapsbelasting, met geconsolideerde grondslag? Daar is men al lang over aan het nadenken, maar politiek is het heel moeilijk. Landen willen hun autonomie zoveel mogelijk behouden als het over belastingen gaat. Daar valt ook iets voor te zeggen. Als je al niets meer kan doen met je munt, dan moet je tenminste nog iets kunnen doen met je belastingen."

Bedrijven zetten de allerbeste specialisten in om aan belastingoptimalisatie te doen. U vindt het spijtig dat die mensen hun talent aan zoiets verspillen.
"Ja, al wil ik daar niet de vier grote consultancybedrijven (Ernst&Young, PwC, KPMG en Deloitte, DSO) mee viseren. Ik vind het betreurenswaardig dat zij hun talenten daar voor inzetten. De mensen die daar mee bezig zijn, moeten zich vragen stellen over de rol die ze spelen in de samenleving. Ze verdienen heel veel geld door mensen aan te leren hoe ze belastingen moeten vermijden. Dat is niet de bedoeling, vind ik. Maar hun antwoord is: als wij het niet doen, dan doen een ander het. Tja. Ooit vroeg een familielid me of ik het niet erg vond om bedrijven te helpen om zoveel mogelijk belastingen te besparen? Iets wat we hier sinds 1995 al niet meer doen, trouwens. Maar ik vroeg hem of hij aandelen had. Hij zei van wel. 'Wel dan zou jij ook graag hebben dat ze weinig belastingen betalen', antwoordde ik hem. Dat is ook de druk van aandeelhouderschap. In het kapitalistische systeem is het nu eenmaal zo dat een belasting als een kost aanzien wordt."

U zegt al langer dat het Belgische fiscale systeem één grote koterij is. U vindt dat we maar beter meteen op de schop zetten om een totaal nieuw te maken.
"Absoluut. De laatste keer dat de inkomstenbelasting grondig hervormd werd, dateert van 1962. We leven dus in een koterij van in de jaren zestig, waar telkens maar weer nieuwe stukjes aan verder gebouwd werden. Zonder enige visie. Het is het moment om dat om te gooien. Nu leeft het maatschappelijk debat over wat we nu precies willen gaan belasten. De OESO pleit nu voor een tax shift in België. Minder lasten op arbeid, en meer op consumptie en milieuvervuiling. Iets waar ik me trouwens kan in vinden. De tijd is er dus geknipt voor. Maar de vraag is of de politiek mee wil. Ik vrees ervoor.

"De Belgische politiek is al veel te lang politiek om de politiek. En zo blijven we zitten in onze koterij. Onlangs woedde ook die discussie over Marc Coucke. Die moest en zou hangen. Terwijl er nota bene een meerwaardestelsel is in ons land dat dat regelt. Het zit slecht in mekaar, daar ben ik het mee eens, maar het bestaat. Je moet niet één er ding uitpikken en dat opkloppen. Nee, je moet het hele systeem herdenken en fundamentele vragen durven beantwoorden. Vraag is of onze politici daar klaar voor zijn."

Wie is Victor Dauginet?

- 65 jaar, fiscaal advocaat

- Werkte eerst zestien jaar in fiscale administratie, stichtte daarna advocatenkantoor Dauginet

- Wordt beschouwd als de vader van de eerste fiscale-amnestiemaatregel in 2004

- Verdedigde Karel De Gucht in een zaak van belastingfraude

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234